Regeling van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 7 december 2002, nr. BWL/2002095022, houdende nadere regels met betrekking tot bij de leidingwatervoorziening te gebruiken materialen en chemicaliën en de wijze waarop deze worden toegepast
- BWB-id
- BWBR0014396
- Type
- ministeriele-regeling
- Ministerie
- Infrastructuur en Milieu
- Geldigheid
- 2008-06-01 t/m 2011-06-30
Wetstechnische informatie / identifiers
- BWB-id
- BWBR0014396
- ELI
- /eli/nl/ministeriele-regeling/2003/regeling-materialen-en-chemicali-n-leidingwatervoorziening
- ELI (gepinde datum)
- /eli/nl/ministeriele-regeling/2003/regeling-materialen-en-chemicali-n-leidingwatervoorziening/2008-06-01
- JCI 1.0 (vindplaats)
- wetten.overheid.nl/1.0:c:BWBR0014396&g=2008-06-01
- JCI 1.3 (citatie)
- jci1.3:c:BWBR0014396&z=2026-06-06&g=2008-06-01
- Op wetten.overheid.nl
- https://wetten.overheid.nl/BWBR0014396/2008-06-01
Absolute ELI: /eli/nl/ministeriele-regeling/2003/regeling-materialen-en-chemicali-n-leidingwatervoorziening
Artikel 1 — Artikel 1#
Artikel 1 In deze regeling wordt verstaan onder: besluit: Waterleidingbesluit ; chemicaliën: artikel 1, eerste lid, onder f, van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 vaste en vloeibare stoffen of daaruit samengestelde producten, niet zijnde bestrijdingsmiddelen als bedoeld in, die ten behoeve van de leidingwatervoorziening in contact worden gebracht met te behandelen water of leidingwater, dan wel daaraan worden toegevoegd met het doel een kwaliteitsverandering van dat water te bewerkstelligen; commissie: artikel 17h, tweede lid, van het besluit commissie van deskundigen als bedoeld in; conversiefactor: bijlage 3, onderdeel B omrekenfactor voor de toetsing van de resultaten van de migratietest als bedoeld in; drempeldosis: toegediende of ingenomen hoeveelheid van een stof per eenheid lichaamsmassa, uitgedrukt in mg/kg, waarbij geen nadelige gevolgen voor de gezondheid optreden; erkende certificeringsinstelling: door de Raad voor Accreditatie erkende instelling die bevoegd is tot afgifte van een kwaliteitsverklaring; erkende kwaliteitsverklaring: artikel 12 artikel 17h, eerste lid, onder a, van het besluit artikel 1.6 van het Bouwbesluit door de Minister overeenkomstigerkende kwaliteitsverklaring als bedoeld in, of, bestaande uit een schriftelijk bewijs, afgegeven door een erkende certificeringsinstelling, waaruit blijkt dat materialen of chemicaliën voldoen aan de op grond van deze regeling gestelde eisen; Inspectierichtlijn 92-04: Richtlijn voor de beoordeling uit een oogpunt van volksgezondheid van de kwaliteit van materialen en chemicaliën voor de drinkwatervoorziening van de Hoofdinspectie van de Volksgezondheid voor de milieuhygiëne, publicatie 92-04; leidingwatervoorziening: de winning, de bereiding, de behandeling, de opslag, het transport of de distributie van leidingwater; materialen: industrieel gevormde vaste stoffen of daaruit samengestelde producten, niet zijnde chemicaliën, die gebruikt worden voor het vervaardigen en verwerken van producten die in contact kunnen komen met te behandelen water of leidingwater en daarbij kunnen worden afgegeven aan dat water; migratie: verplaatsing van stoffen vanuit materialen naar te behandelen water of leidingwater; migratietest: bijlage 2 onderzoekmethode voor het afleiden van de migratielimiet, opgenomen in; Minister: Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; NOAEL (No Observed Adverse Effect Level): onderdeel A van bijlage 3 inbedoelde hoogste blootstellingsniveau van toxische stoffen, waarbij in proefdieren of bij mensen geen nadelige, aan de blootstelling van deze stoffen toe te schrijven gevolgen voor de gezondheid zijn waargenomen; positieve lijsten: artikel 11 overeenkomstigin bijlage A opgenomen lijsten die kwaliteitseisen voor de daarin opgenomen stoffen bevatten; product: door de mens vervaardigd object in afgewerkte staat of een bestanddeel daarvan, samengesteld uit materialen of chemicaliën, dat in contact kan komen met te behandelen water of leidingwater; smaakdrempel: concentratie van een stof, waarbij geen verandering van de smaak van leidingwater wordt waargenomen; SML (specifieke migratielimiet): bijlage 1 ten hoogste toegestane gemiddelde concentratie van een stof in leidingwater als bedoeld in; stoffen: artikel 1.1, eerste lid, van de Wet milieubeheer stoffen en preparaten als bedoeld in; TDI (Tolerable Daily Intake): toelaatbare dagelijkse dosis van een stof, afgeleid van het voor die stof vastgestelde NOAEL. 2008 101 29-05-2008 21-05-2008 BJZ2008050015 2008 101 29-05-2008 21-05-2008 BJZ2008050015 01-06-2008
Artikel 2 — Artikel 2#
Artikel 2 1 De commissie bestaat uit tenminste zeven leden en ten hoogste elf leden, de voorzitter daaronder begrepen. 2 De leden van de commissie worden voor een periode van vier jaar door de Minister benoemd. Deze periode kan ten hoogste twee maal met eenzelfde periode worden verlengd. 3 In bijzondere gevallen kunnen de leden van de commissie door de Minister in hun functie worden geschorst en uit hun functie worden ontslagen. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 3 — Artikel 3#
Artikel 3 1 De commissie heeft een secretaris. Deze is belast met de ondersteuning van de commissie en met het beheer van door de commissie ten behoeve van de uitvoering van haar taken gevormde gegevensbestanden. 2 De secretaris wordt voor een periode van vier jaar door de Minister benoemd. Deze periode kan telkens met een periode van vier jaar worden verlengd. 3 In bijzondere gevallen kan de secretaris door de Minister in zijn functie worden geschorst en uit zijn functie worden ontslagen. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 4 — Artikel 4#
Artikel 4 1 De commissie is belast met het adviseren van de Minister omtrent: a. met het oog op de bescherming van de gezondheid te stellen eisen aan bij de leidingwatervoorziening te gebruiken materialen en chemicaliën, b. hoofdstuk 3 het onderzoek en de beoordeling van materialen en chemicaliën overeenkomstig, c. hoofdstuk 4 de afgifte van erkende kwaliteitsverklaringen overeenkomstig, d. artikelen 10 18, derde lid de gevallen, bedoeld in deen. 2 Voorts is de commissie belast met: a. artikel 5, tweede lid artikel 19, derde lid het overeenkomstig de richtlijnen, bedoeld in, onderzoeken en beoordelen van mogelijke nadelige gevolgen voor de gezondheid van materialen of chemicaliën voorzover daarvoor geen onderzoeksmethode en beoordelingsmethode zijn opgenomen in de bijlagen dan wel van toepassing zijn op grond van; b. artikel 16 het overeenkomstig de bedoelde richtlijnen beoordelen van de mate waarin een kwaliteitsverklaring op grond vanals gelijkwaardig aan een erkende kwaliteitsverklaring kan worden beschouwd; c. het beheer van positieve lijsten. 3 artikel 5, eerste lid Bij de uitvoering van de in het eerste en tweede lid genoemde taken kan de commissie zich laten bijstaan door een subcommissie. De benoeming en het ontslag van de leden van een subcommissie worden geregeld in het reglement, bedoeld in. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 5 — Artikel 5#
Artikel 5 1 artikel 4, derde lid Vacatiegeldenbesluit 1988 De commissie stelt bij reglement haar werkwijze vast en de werkwijze van een subcommissie als bedoeld in. De commissie stelt daarbij regels vast met betrekking tot de vergoeding van gemaakte kosten. Hetis van toepassing. 2 artikel 4, tweede lid, onder a en b De commissie stelt bij het in het eerste lid bedoelde reglement tevens de werkwijze en richtlijnen vast die zij hanteert bij het onderzoek en de beoordeling, bedoeld in. 3 De vaststelling van het reglement of een wijziging daarvan behoeft de instemming van de Minister. Na vaststelling of wijziging wordt het reglement bekendgemaakt in de Staatscourant. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 6 — Artikel 6#
Artikel 6 1 artikelen 7 tot en met 9 Materialen en chemicaliën voldoen aan de in debedoelde eisen. Met het oog daarop worden materialen en chemicaliën alsmede de stoffen waaruit deze zijn samengesteld, dan wel die worden gebruikt in het productieproces ervan, op de in die artikelen aangegeven wijze onderzocht en beoordeeld op mogelijke nadelige gevolgen voor de gezondheid. 2 bijlage 2 artikelen 7 tot en met 9 Indien overeenkomstig een onderzoek en beoordeling als bedoeld in het eerste lid voor een stof een SML dan wel een maximaal restgehalte in het product is vastgesteld en de stof bij de leidingwatervoorziening in contact kan komen met te behandelen water of leidingwater, wordt de migratie van de stof of het restgehalte hiervan in het product bepaald overeenkomstig de inbedoelde methoden, waarbij wordt voldaan aan de in debedoelde eisen. 3 Het onderzoek van een stof, bedoeld in het eerste lid, tweede volzin, is niet vereist voorzover een stof is opgenomen in een positieve lijst. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 7 — Artikel 7#
Artikel 7 1 Voor de stoffen waaruit materialen of chemicaliën zijn samengesteld, dan wel die zijn gebruikt in het productieproces ervan, gelden de volgende eisen: a. bijlage A, behorend bij het besluit de stoffen dragen tot maximaal 10% van de parameterwaarden, opgenomen in tabel II van, bij aan de concentratie van die stoffen in leidingwater of het te behandelen water, met uitzondering van acrylamide, vinylchloride en epichloorhydrine, en b. onderdeel A van bijlage 2 indien de waarde voor de smaakdrempel van een stof als bedoeld onder a lager is dan de waarde vastgesteld volgens het tweede of derde lid, geldt voor de migratielimiet de waarde voor de smaakdrempel, bedoeld in. 2 bijlage 4 onderdeel A van bijlage 3 Voor stoffen als bedoeld in het eerste lid met een drempeldosis wordt uit de gegevens, genoemd in, een NOAEL-onzekerheidsfactorbenadering toegepast, waarmee de TDI en de migratielimiet worden vastgesteld op de wijze, bedoeld in. Voor deze stoffen geldt tevens de eis, naast de in het eerste lid bedoelde eisen, dat de bijdrage die leidingwater levert aan de inname van deze stoffen niet meer bedraagt dan 10% van de TDI, bij een consumptie van twee liter leidingwater per dag. 3 Voor stoffen zonder drempeldosis geldt, naast de in het eerste lid bedoelde eisen, tevens de eis dat, indien het gebruik van die stoffen niet vermeden kan worden, de migratie uit het product onder redelijkerwijs te verwachten gebruiksomstandigheden kleiner is dan 0,1 µg/l. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 8 — Artikel 8#
Artikel 8 1 Voor materialen gelden de volgende eisen: a. artikel 7 onderdeel B van bijlage 3 de verwachte concentratie van de op grond vanonderzochte stoffen in leidingwater, bepaald met de migratietest, na omrekening als bedoeld in, is kleiner dan de migratielimiet, b. onderdeel B van bijlage 3 de totale migratie van bestanddelen, bepaald met de migratietest, na omrekening als bedoeld in, bedraagt ten hoogste 3 mg/l, c. het maximaal toegelaten restgehalte van een stof in het materiaal, voor zover van toepassing, is kleiner dan de aangegeven limiet, en d. de migratie neemt gedurende de migratietest niet toe. 2 bijlage 5 artikel 7 en het eerste lid Voor materialen die worden gebruikt bij het vervaardigen en verwerken van producten met een klein contactoppervlak, voor zover deze producten zijn genoemd in, gelden in afwijking vande in die bijlage bedoelde eisen. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 9 — Artikel 9#
Artikel 9 artikelen 7 8, eerste lid Voor chemicaliën geldt de eis dat de ten hoogste toelaatbare gehaltes aan verontreinigingen bij een maximale dosering kleiner zijn dan de limieten, bedoeld in deen. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 10 — Artikel 10#
Artikel 10 artikelen 6 9 Het onderzoek en de beoordeling, bedoeld in detot en met, worden uitgevoerd volgens de laatste stand van de wetenschap en techniek. De Minister kan nadere aanwijzingen geven. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 11 — Artikel 11#
Artikel 11 1 artikelen 6 tot en met 9 Stoffen waarvan na het onderzoek en de beoordeling, bedoeld in de, wordt vastgesteld dat deze voldoen aan de in die artikelen bedoelde eisen, worden opgenomen in de positieve lijsten. Voorzover bedoeld onderzoek en beoordeling heeft plaatsgehad op grond van een aanvraag tot afgifte van een erkende kwaliteitsverklaring wordt een stof niet, dan met toestemming van de aanvrager, opgenomen in de positieve lijsten. 2 De positieve lijsten worden jaarlijks herzien. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 12 — Artikel 12#
Artikel 12 De Minister kan een door een erkende certificeringsinstelling af te geven kwaliteitsverklaring op verzoek van die instelling erkennen, indien die kwaliteitsverklaring en de daarop betrekking hebbende procedures zijn gebaseerd op: a. hoofdstuk 3 een keuring van het prototype van een product overeenkomstigdoor, of onder verantwoordelijkheid van, de certificeringsinstelling, b. artikel 14, eerste lid, onder a een op het product en het productieproces van toepassing zijnd intern kwaliteitsbewakingsschema als bedoeld, c. controle-onderzoek van het product ter vaststelling van de uniformiteit van product en prototype door, of onder verantwoordelijkheid van, de certificeringsinstelling, op basis van steekproeven genomen in de fabriek, op de markt of op de plaats van toepassing, en d. een bij de aanvraag over te leggen en door de certificeringsinstelling toe te passen certificeringsreglement, dat voldoet aan deze regeling. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 13 — Artikel 13#
Artikel 13 1 bijlage 4 Bij de aanvraag van een erkende kwaliteitsverklaring worden tenminste de gegevens, bedoeld in, door de aanvrager overgelegd in een door de erkende certificeringsinstelling gewenste vorm. 2 De certificeringsinstelling, bedoeld in het eerste lid, zendt terstond na ontvangst van de aanvraag een afschrift daarvan en van de in dat lid bedoelde gegevens aan de commissie. 3 De bij een aanvraag van een erkende kwaliteitsverklaring overgelegde productgegevens worden, voor zover het betreft door de aanvrager aangeduide, concurrentiegevoelige gegevens, vertrouwelijk behandeld. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 14 — Artikel 14#
Artikel 14 1 artikelen 6 tot en met 9 Ter verkrijging van een erkende kwaliteitsverklaring en onverminderd de eisen bedoeld in degeldt voor de producent de eis dat deze beschikt over een kwaliteitssysteem. Dit omvat ten minste: a. een intern kwaliteitsbewakingsschema met een beschrijving van de tot het kwaliteitssysteem behorende keuringen, en b. de procedures die voor de afgifte van een erkende kwaliteitsverklaring van belang kunnen zijn. Daartoe behoren in elk geval de maatregelen die worden genomen bij gesignaleerde tekortkomingen en de behandeling van klachten over geleverde producten. 2 In het kwaliteitsbewakingsschema, bedoeld in het eerste lid, onder a, worden in elk geval de volgende onderdelen opgenomen: a. de toegeleverde grondstoffen of de samenstellende materialen, b. het productieproces, c. de eindproducten, d. de status van meet- en beproevingsmiddelen, en e. het intern transport, de opslag en de identificatie of merktekens van de half- en eindproducten. 3 Met betrekking tot de in het tweede lid genoemde onderdelen a tot en met e legt de aanvrager van een erkende kwaliteitsverklaring schriftelijk vast: a. de te controleren aspecten van het productieproces, waartoe ten minste behoren de zuiverheid van de te gebruiken grond- en hulpstoffen, de temperatuur, menging en applicaties tijdens de productie, de wanddikte en diameter van buizen, het ijken van meetapparaten, de wijze van afdichting van buizen tijdens transport, b. de gebruikte controlemethoden, en c. de controlefrequenties en de wijze waarop de controleresultaten worden geregistreerd en bewaard. 4 Het kwaliteitsbewakingsschema en de van belang zijnde procedures worden vastgelegd in een bijlage behorend bij de erkende kwaliteitsverklaring. 5 Voor zover het ter waarborging van de vervaardiging van materialen of chemicaliën van constante kwaliteit noodzakelijk is om eisen te stellen aan het productieproces worden deze eisen opgenomen in een bijlage bij de erkende kwaliteitsverklaring. 6 Voor zover het voor een juiste verwerking van materialen of chemicaliën van belang is eisen te stellen aan de wijze van verwerking of aan daarvoor door de aanvrager van een erkende kwaliteitsverklaring gestelde richtlijnen, waarbij in het bijzonder wordt gelet op de uitvoerbaarheid daarvan, worden daartoe strekkende eisen opgenomen in een bijlage bij die kwaliteitsverklaring. 7 In een bijlage bij de erkende kwaliteitsverklaring wordt tevens vastgelegd op welke wijze een certificeringsinstelling overeenkomstig het door deze toegepaste certificeringsreglement een periodieke controle van het productieproces en het kwaliteitssysteem van de producent kan uitvoeren. De producent is gehouden tot medewerking aan deze controle. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 15 — Artikel 15#
Artikel 15 1 artikelen 6 tot en met 9 13, eerste lid 14 Een erkende kwaliteitsverklaring wordt afgegeven indien wordt voldaan aan de,, en. 2 Een certificeringsinstelling stelt de commissie terstond in kennis van de afgifte van een erkende kwaliteitsverklaring dan wel van een weigering daartoe, met een beschrijving van de gevolgde procedure en de resultaten. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 16 — Artikel 16#
Artikel 16 Een kwaliteitsverklaring afgegeven door een onafhankelijke certificeringsinstelling in een andere lidstaat van de Europese Unie of in een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, is gelijkwaardig aan een erkende kwaliteitsverklaring, voorzover naar het oordeel van de commissie uit eerstgenoemde kwaliteitsverklaring blijkt dat voldaan wordt aan tenminste gelijkwaardige eisen als bedoeld in deze regeling. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 17 — Artikel 17#
Artikel 17 artikel 16 De Minister kan in de Staatscourant kennis geven dat voor daarbij genoemde materialen of chemicaliën een erkende kwaliteitsverklaring dan wel een daaraan gelijkwaardige kwaliteitsverklaring als bedoeld inis afgegeven. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 18 — Artikel 18#
Artikel 18 1 artikelen 6 tot en met 9 Deblijven buiten toepassing ten aanzien van materialen voorzover deze zijn toegepast in op het tijdstip van de inwerkingtreding van deze regeling bestaande woninginstallaties, bestaande collectieve leidingnetten en bestaande installaties en leidingnetten van collectieve watervoorzieningen en waterleidingbedrijven. 2 artikel 19, derde lid artikelen 6 tot en met 9 Ten aanzien van materialen of chemicaliën waarvoor op het tijdstip van inwerkingtreding van deze regeling nog geen onderzoeksmethode en beoordelingsmethode zijn vastgesteld in deze regeling, noch onderzoeksmethoden en beoordelingsmethoden als bedoeld in, van toepassing zijn, blijven debuiten toepassing gedurende twee jaar na het tijdstip waarop voor die materialen of chemicaliën methoden als bedoeld zijn vastgesteld in deze regeling. 3 In het geval en gedurende de periode, bedoeld in het tweede lid, kan de Minister beperkingen stellen aan de toepassing van de in dat lid bedoelde materialen of chemicaliën bij de leidingwatervoorziening, indien die toepassing naar zijn oordeel nadelige gevolgen voor de gezondheid kan hebben. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 19 — Artikel 19#
Artikel 19 1 Indien voor materialen of chemicaliën voor het tijdstip van de inwerkingtreding van deze regeling een Kiwa-ATA certificaat of een daaraan gelijkwaardig certificaat is afgegeven wordt dat certificaat voor de toepassing van deze regeling aangemerkt als een erkende kwaliteitsverklaring. 2 artikel 11 Voor het tijdstip van de inwerkingtreding van deze regeling opgestelde positieve lijsten in de zin van de Inspectierichtlijn 92-04 worden voor de toepassing van deze regeling aangemerkt als positieve lijsten, totdat en voorzover positieve lijsten zijn vastgesteld overeenkomstig. 3 artikelen 7 tot en met 9 Het gebruik van op het tijdstip van de inwerkingtreding van deze regeling bestaande en overeenkomstig de Inspectierichtlijn 92-04 toegepaste onderzoeksmethoden en beoordelingsmethoden wordt na dat tijdstip voortgezet, totdat en voorzover onderzoeksmethoden en beoordelingsmethoden als bedoeld in dezijn vastgesteld in deze regeling. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 20 — Artikel 20#
Artikel 20 Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2003. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 21 — Artikel 21#
Artikel 21 Deze regeling wordt aangehaald als: Regeling materialen en chemicaliën leidingwatervoorziening. 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 2002 241 13-12-2002 07-12-2002 BWL/2002095022 01-01-2003
Artikel 11#
artikel 11
Artikel 6#
artikelen 6
Artikel 9#
9
Artikel 6#
artikelen 6
Artikel 10#
10
Artikel 13#
artikel 13
Artikel 8#
artikel 8, tweede lid