Protocol Nr. 3 bij de Europese Kaderovereenkomst inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen of autoriteiten betreffende Euroregionale samenwerkingsverbanden (ESVs)

Article 1 Euroregional co-operation groupings (ECGs) 1 Article 3, paragraph 1 Territorial communities or authorities and other bodies referred to under, may set up a transfrontier co-operation body in the form of a “Euroregional co-operation grouping” (ECG) on the territory of the member States of the Council of Europe, Parties to this Protocol, under the conditions provided by it. 2 The objective of the ECG shall be to promote, support and develop, for the benefit of populations, transfrontier and interterritorial co-operation between its members in their common areas of competence and in keeping with the competences established under the national law of the States concerned. 2010 21 25-01-2010

Article 2 Legal personality, legal capacity and applicable law 1 The ECG shall be a legal person, governed by the law of the Party, Council of Europe member State, in which it has its headquarters. 2 The ECG shall have the most extensive legal capacity accorded to legal persons under that State’s national law. 3 Article 13 The law applicable to the type of corporate entity chosen for the ECG by the members shall be stipulated in the agreement establishing the ECG, without prejudice to the provisions of this Protocol or to any other specific provision adopted by the party in accordance with. 4 The ECG shall have the right to its own budget and the power to implement it. 5 The ECG may enter into contracts, hire staff, acquire movable and immovable property and bring legal proceedings. 2010 21 25-01-2010

Article 3 Membership 1 Members of the ECG shall be territorial communities or authorities of a Party and may also include the respective member State concerned of the Council of Europe. All legal persons established for the specific purpose of meeting needs in the general interest, not having an industrial or commercial character may be members if: Individuals may not be members of an ECG. – their activity is financed mainly by the State, a territorial community or authority or similar body; or – their management is subject to the control of these entities; or – half the members of their administrative, managerial or supervisory organ are appointed by the State, a territorial community or authority or similar body. 2 Territorial communities or authorities of a State non-Party to this Protocol, which shares a border with a party which is or will become the State in which the ECG has its headquarters, may take part in the establishment of, or join, this ECG if an agreement between these two States so allows, without prejudice to the provisions of this Protocol. 3 Territorial communities or authorities of the Parties shall have the majority of voting rights in the ECG. 2010 21 25-01-2010

Article 4 Establishment of the ECG 1 The ECG shall be established by a written agreement between its founding members. 2 The prospective members shall submit all appropriate documentation to prove that the necessary procedures or formalities required by the national law applicable to them have been respected. This documentation shall be appended to the agreement. 3 The agreement shall specify, in addition to the list of members, the name of the ECG, the address of its headquarters, the duration, object and tasks of the ECG, as well as its geographical scope. The name of an ECG whose members have limited liability shall include the word “limited.” 4 Before concluding an agreement to found an ECG or before joining an ECG, the territorial communities or authorities shall, as appropriate, inform, notify or obtain authorisation from their national authorities regarding this intention. 5 Authorisation may be refused if membership of the ECG would violate this Protocol or provisions of national law, including the powers and responsibilities of prospective members, or if membership is not justified for reasons of public interest or of public policy of the party concerned. In such a case, the Party shall give a statement of its reasons for withholding approval. 6 Each State may, in a declaration deposited with the instrument of ratification or at any subsequent time, waive the requirement of information, notification or authorisation referred to in paragraph 4, in general, or for specific categories of territorial communities or authorities or for specific types of co-operation. 7 The agreement shall be registered or published in the State where the ECG has its headquarters, as well as in all States to which its members belong, in accordance with the national law applicable. 8 The territorial communities or authorities, members of the ECG, shall inform their national authorities that the ECG has been lawfully established. 9 The agreement shall be written in the language(s) of the State where the ECG has its headquarters and in the language(s) of the member(s), all versions being equally authentic. 2010 21 25-01-2010

Article 5 Statutes 1 The statutes of the ECG shall be an integral part of the agreement establishing it. 2 The statutes shall be written in the language(s) of the State where the ECG has its headquarters and in the language(s) of the member(s), all versions being equally authentic. They may specify which language or language(s) is(are) to be considered the working language(s). 3 In addition to the mandatory provisions of the agreement, the statutes shall contain rules on membership, withdrawal and dissolution of the ECG, including the legal consequences, as well as on operations, organs and their tasks, staffing, budgets and financing, liability, accountability and transparency of the ECG, without prejudice to the provisions of this Protocol and in conformity with the applicable law. 2010 21 25-01-2010

Article 6 Amendments to the agreement and the statutes Article 4 Article 5 Any amendment to the agreement referred to inand any substantial amendment to the statutes referred to inshall follow the same procedures and form of those articles respectively. Substantial amendments to the statutes shall be those entailing, directly or indirectly, an amendment to the agreement. The majority required for the adoption of any such amendment shall be determined in the statutes. 2010 21 25-01-2010

Article 7 Tasks and scope of action 1 The ECG shall perform the tasks that its members entrust to it. These tasks shall be in accordance with the competences of the members under their respective national law and shall be listed in the agreement and in the statutes. 2 The ECG shall adopt decisions and ensure their implementation, in respect and for the benefit of individual persons or legal entities subject to the jurisdiction of the States to which its members belong. Members shall adopt or facilitate all necessary measures falling within their competences in order to ensure that the ECG’s decisions are implemented. 3 The tasks given to an ECG shall not concern the exercise of regulatory powers. The ECG shall not be empowered to take measures which might affect the rights and freedoms of individuals, or to impose levies of a fiscal nature. 4 The ECG may not exercise competences that territorial communities or authorities exercise as agents of the State to which they belong, except where duly authorised. It may exercise competences that States members of the ECG confer upon it. 2010 21 25-01-2010

Article 8 Duration 1 The ECG shall be established for a limited or unlimited period of time, to be specified in the agreement and the statutes. 2 ipso facto The ECG shall be wound upwhen the period for which it was established has expired or if the territorial communities or authorities cease to control the majority of voting rights. It may also be wound up by a unanimous decision of its members. 2010 21 25-01-2010

Article 9 Liabilities 1 The ECG – or, if its assets are not sufficient, its members jointly − shall be liable with regard to third parties for its acts, including debts of whatever nature, even if those acts do not fall within its tasks. 2 The ECG shall be liable to its members for any breach of the law to which it may be subject. 3 The organs of the ECG shall be liable with regard to the ECG for any breach of law they have committed in the exercise of their functions. 4 If a member of the ECG has only limited liability in accordance with the national law to which it is subject, the other members may also limit their liability in the statutes. 5 A State on whose territory it is intended to set up the headquarters of an ECG may prohibit the registration or publication of notice of an ECG if one or more of its prospective members has limited liability. 2010 21 25-01-2010

Article 10 Dispute settlement 1 In the event of a dispute between the ECG and its members, the competent courts shall be those of the State in which the ECG has its headquarters. 2 In the event of a dispute between the ECG and a third party, the competent courts shall be those of the State in which the third party effectively resides or, in the case of a legal person, the State in which its seat or headquarters is located, as long as these States are member States of the Council of Europe. 3 Notwithstanding the provisions of paragraph 2, the ECG, the territorial communities or authorities, other public or private law entities concerned and third parties may conclude an arbitration agreement. If a third party’s residence, seat or headquarters is not located in the territory of a member State of the Council of Europe, the ECG shall conclude an arbitration agreement for all activities with this party. 4 Third parties shall retain, vis-à-vis territorial communities or authorities on behalf of which the ECG performs certain tasks, all the rights they would enjoy if those tasks were not performed by the ECG. 5 In any case the rights of individuals and legal persons shall include the right to appeal before all competent organs and courts, including the right of access to services in their own language and the right of access to information. 2010 21 25-01-2010

Article 11 Supervision, administrative and judicial review 1 Decisions and acts of the ECG shall be subject to the same supervision and administrative and judicial review of the legality of acts of territorial communities or authorities as those required in the State in which the ECG has its headquarters. 2 The ECG shall comply with information requests made by the authorities of the States to which the territorial communities or authorities belong. The supervisory authorities of the Parties shall endeavour to establish means of appropriate co-ordination and information. 3 Decisions and acts of territorial communities or authorities and other public and private law entities shall be subject to the supervision and administrative and judicial review of the legality of acts of territorial communities or authorities and of other public law entities in the forms required in the States under whose jurisdiction the said authorities fall. 4 Where the ECG carries out any activity in contravention of the provisions on public policy, public security, public health or public morality of the States to which its members belong, or in contravention of the public interest of the said States, the competent authority or body of these States may prohibit that activity on its territory or require those members that fall under its jurisdiction to withdraw from the ECG unless the latter ceases the activity in question. Such prohibitions shall not constitute a means of arbitrary or disguised restriction on co-operation between the members. Review of the competent authority’s or body’s decision by a judicial authority shall be possible. 5 Notwithstanding the rules on dissolution of the ECG under the present Protocol and the statutes, at the request of a competent authority with a legitimate interest, a competent court or the competent authority of a party where the ECG has its headquarters may order the ECG to be wound up if it finds that the ECG is acting outside the tasks entrusted to it. The competent court or authority may allow the ECG time to rectify the situation. If the ECG fails to do so within the time allowed, it may be declared wound up. 2010 21 25-01-2010

Article 12 Financial audit 1 The management and budget implementation of the ECG shall be subject to financial audit in accordance with the national law of the Party in which it has its headquarters. This state shall inform the other States whose territorial communities or authorities are members of the ECG without delay of the results of the audit and of the measures taken concerning the ECG. 2 Article 3, paragraph 1 Any other State implicated either by its direct participation in the ECG or through the participation of its territorial communities or authorities or other legal persons listed in, may, only on its territory and in accordance with the national law applicable, carry out a financial audit of the ECG. The ECG and the States of the members shall be informed in advance. 2010 21 25-01-2010

Article 13 Implementation of the Protocol 1 Part I The Parties shall take such legislative, administrative or other measures as are appropriate to ensure that the provisions ofare implemented. 2 In order to facilitate implementation of this Protocol, an appendix will provide the more detailed, but optional provisions for the establishment and operation of ECGs. The Parties wishing to introduce into their national law all or part of the provisions of the appendix may do so in accordance with the relevant constitutional and legislative procedures. 3 The provisions of the appendix may be reproduced as they appear or may be adapted to meet the needs of the parties concerned. 4 The Parties may declare that the provisions of the appendix, once introduced into their national legal system, constitute the implementing provisions referred to in paragraph 1. 5 Part I The provisions of the appendix do not constitute an authoritative interpretation of the provisions included in. 6 The provisions of the appendix shall be drafted by the Council of Europe and appended to this Protocol as soon as they are approved by the Committee of Ministers. 2010 21 25-01-2010

Article 14 Information 1 The Parties shall inform their territorial communities or authorities of the measures taken to implement this Protocol. 2 The Parties shall notify the Secretary General of the Council of Europe of measures taken to implement this Protocol. 3 The Parties shall forward to the Secretary General of the Council of Europe all appropriate information on ECGs set up pursuant to this Protocol. 2010 21 25-01-2010

Article 15 Applicability of other treaties This Protocol shall not affect the applicability of treaties existing between the Parties in matters of transfrontier or interterritorial co-operation or the ability of the Parties to conclude new treaties on the subject if they so wish. 2010 21 25-01-2010

Article 16 Scope of Application 1 Article 3, paragraph 1 Each State shall, in a declaration deposited with the Secretary General of the Council of Europe at the time of ratification, acceptance, approval or accession, designate the categories of territorial communities or authorities and legal persons mentioned under, which it excludes from the scope of this Protocol. 2 For the purpose of applying this Protocol, autonomous public communities or authorities vested with their own legislative power under the national law of the Party in whose jurisdiction they are situated shall be considered as “territorial communities or authorities”, without prejudice to the provisions of paragraph 1. 3 Any declaration made under paragraph 1 may be altered by a notification addressed to the Secretary General. Such notification shall become effective on the day of its receipt. 2010 21 25-01-2010

Article 17 Reservations No reservations in respect of this Protocol shall be permitted. 2010 21 25-01-2010

Article 18 Terms and definitions European Outline Convention on Transfrontier Co-operation between Territorial Communities or Authorities Additional Protocol Protocol No. 2 The terms and definitions used in this Protocol have the same meaning and purpose as the same terms and definitions given in the, itsand. 2010 21 25-01-2010

Article 19 Signature and entry into force of the Protocol 1 This Protocol shall be open for signature by the States signatory to the European Outline Convention on Transfrontier Co-operation between Territorial Communities or Authorities. It shall be subject to ratification, acceptance or approval. A Signatory to this Protocol may not ratify, accept or approve it unless it has previously or simultaneously ratified, accepted or approved the European Outline Convention. Instruments of ratification, acceptance or approval shall be deposited with the Secretary General of the Council of Europe. 2 This Protocol shall enter into force on the first day of the month following expiration of a period of three months after the date of deposit of the fourth instrument of ratification, acceptance or approval. 3 In respect of any Signatory State which subsequently expresses its agreement to be bound by it, the Protocol shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of deposit of the instrument of ratification, acceptance or approval. 2010 21 25-01-2010

Article 20 Accession 1 European Outline Convention After the entry into force of this Protocol, any State which has acceded to themay also accede to this Protocol. 2 Accession shall be effected by the deposit with the Secretary General of the Council of Europe of an instrument of accession, which shall take effect on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of its deposit. 2010 21 25-01-2010

Article 21 Denunciation 1 Any Party may, at any time, denounce this Protocol by means of a notification addressed to the Secretary General of the Council of Europe. Such denunciation shall become effective on the first day of the month following the expiration of a period of six months after the date of receipt of such notification by the Secretary General. 2 If this Protocol is denounced, the legal personality and capacity of the ECGs established prior to denunciation shall be unaffected. 2010 21 25-01-2010

Article 22 Notifications The Secretary General of the Council of Europe shall notify the member States of the Council of Europe and any other State which has acceded to this Protocol of: a) any signature; b) the deposit of any instrument of ratification, acceptance, approval or accession; c) Article 19 20 any date of entry into force of this Protocol in accordance withand; d) Article 13, paragraph 1 any domestic legislation implementing the provisions of this Protocol pursuant to; e) the approval of the appendix, or parts thereof, by the Committee of Ministers of the Council of Europe; f) Article 4, paragraph 6 Article 13, paragraph 4 Article 16, paragraphs 1 and 3 any declaration received in application of the provisions of,, and of, or any notification of modification of such declarations; g. any other act, notification or communication relating to this Protocol. 2010 21 25-01-2010

Artikel 1 Euroregionale samenwerkingsverbanden (ESV's) 1 artikel 3, eerste lid Territoriale gemeenschappen of autoriteiten en andere lichamen bedoeld in, kunnen op het grondgebied van een lidstaat van de Raad van Europa die partij is bij dit Protocol, onder door deze lidstaat gestelde voorwaarden een lichaam voor grensoverschrijdende samenwerking in de vorm van een Euroregionaal samenwerkingsverband (ESV) in het leven roepen. 2 Doel van het ESV is de grensoverschrijdende en interterritoriale samenwerking tussen zijn leden ten behoeve van de bevolking te bevorderen, ondersteunen en ontwikkelen op hun gemeenschappelijke competentiegebieden en in overeenstemming met de krachtens het nationale recht van de betrokken staten vastgestelde bevoegdheden. 2010 250 30-09-2010

Artikel 2 Rechtspersoonlijkheid, handelingsbekwaamheid en toepasselijk recht 1 Het ESV is een rechtspersoon waarop het recht van toepassing is van de partij die lidstaat is van de Raad van Europa, waar het zijn zetel heeft. 2 Het ESV kent de ruimst mogelijke handelingsbekwaamheid die rechtspersonen wordt toegekend ingevolge het nationale recht van die staat. 3 artikel 13 Onverminderd de bepalingen van dit Protocol of een andere in overeenstemming metdoor de partij aangenomen bepaling, is op het type rechtspersoonlijkheid dat de leden kiezen voor het ESV het recht van toepassing dat in de oprichtingsovereenkomst van het ESV is vastgesteld. 4 Het ESV heeft recht op zijn eigen begroting en de bevoegdheid deze uit te voeren. 5 Het ESV kan overeenkomsten aangaan, personeel aanstellen, roerende en onroerende goederen verwerven en in rechte optreden. 2010 250 30-09-2010

Artikel 3 Lidmaatschap 1 Leden van het ESV zijn territoriale gemeenschappen of autoriteiten van een partij en kunnen tevens de lidstaten van de Raad van Europa omvatten waaruit de desbetreffende territoriale gemeenschappen of autoriteiten voortkomen. Iedere rechtspersoon die specifiek ten behoeve van het algemeen belang is opgericht en die geen industrieel of commercieel karakter heeft kan eveneens lid zijn, mits: Natuurlijke personen kunnen geen lid zijn van een ESV. – haar activiteit hoofdzakelijk wordt gefinancierd door de staat, een territoriale gemeenschap of autoriteit of een daarmee vergelijkbaar orgaan; of – het beheer ervan onderworpen is aan het toezicht door deze entiteiten; of – de helft van de leden van het orgaan belast met administratie, beheer of toezicht benoemd is door de staat, een territoriale gemeenschap of autoriteit of een daarmee vergelijkbaar orgaan. 2 Territoriale gemeenschappen of autoriteiten van een staat die geen partij is bij dit Protocol en die een gemeenschappelijke grens heeft met een partij waar het ESV zijn zetel heeft of zal vestigen, kunnen betrokken worden bij de oprichting van een ESV of kunnen er lid van worden indien dat is toegestaan op grond van een overeenkomst tussen beide staten, waarbij de bepalingen van dit Protocol onverlet blijven. 3 Territoriale gemeenschappen of autoriteiten van de partijen hebben de meerderheid van het aantal stemmen in het ESV. 2010 250 30-09-2010

Artikel 4 Oprichting van een ESV 1 Het ESV wordt opgericht bij een schriftelijke overeenkomst tussen de oprichtende leden. 2 De kandidaat-leden overleggen alle relevante stukken teneinde aan te tonen dat de ingevolge het op hen van toepassing zijnde nationale recht vereiste procedures of formaliteiten zijn geëerbiedigd. Deze stukken worden aan de overeenkomst gehecht. 3 De overeenkomst bevat, afgezien van de lijst van leden, de naam van het ESV, het adres van zijn zetel, de duur, doelstelling en taken van het ESV alsmede zijn geografische reikwijdte. De naam van een ESV waarvan de leden beperkt aansprakelijk zijn, bevat het woord „beperkt”. 4 Alvorens een overeenkomst tot oprichting van een ESV te sluiten of tot een ESV toe te treden, stellen de territoriale gemeenschappen of autoriteiten hun nationale autoriteiten in kennis van dit voornemen of verkrijgen hun toestemming, al naar gelang hetgeen van toepassing is. 5 Deze toestemming kan worden geweigerd indien het lidmaatschap van het ESV in strijd is met dit Protocol of met bepalingen van het nationale recht, met inbegrip van de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van kandidaat-leden, of wanneer lidmaatschap niet gerechtvaardigd kan worden op grond van het algemeen belang of de openbare orde van de desbetreffende partij. In dat geval motiveert de partij de redenen van zijn weigering. 6 Elke staat kan, in een verklaring bij de akte van bekrachtiging of op een later tijdstip, in zijn algemeenheid of voor specifieke categorieën territoriale gemeenschappen of autoriteiten dan wel voor specifieke vormen van samenwerking afzien van het vereiste van informatie, kennisgeving of toestemming bedoeld in het vierde lid. 7 De overeenkomst wordt in overeenstemming met het toepasselijke nationale recht geregistreerd of gepubliceerd in de staat waar het ESV zijn zetel heeft, alsmede in alle staten waartoe zijn deelnemers behoren. 8 De territoriale gemeenschappen of autoriteiten die lid zijn van het ESV stellen hun nationale autoriteiten in kennis van de rechtsgeldige oprichting van het ESV. 9 De overeenkomst wordt opgesteld in de taal/talen van de staat waar het ESV zijn zetel heeft alsmede in de talen van de leden. Alle versies zijn gelijkelijk authentiek. 2010 250 30-09-2010

Artikel 5 Statuten 1 De statuten van het ESV maken een integrerend onderdeel uit van de oprichtingsovereenkomst. 2 De statuten zijn opgesteld in de taal/talen van de staat waar het ESV zijn zetel heeft alsmede in de talen van de leden. Alle versies zijn gelijkelijk authentiek. In de statuten kan worden bepaald welke taal of talen als werktaal wordt of worden aangemerkt. 3 Onverminderd de bepalingen van dit Protocol en in overeenstemming met het toepasselijke recht, bevatten de statuten in aanvulling op de bindende bepalingen van de overeenkomst regels omtrent lidmaatschap, opzegging en opheffing van het ESV, met inbegrip van de rechtsgevolgen die dat met zich meebrengt, alsmede omtrent de werking van het ESV, zijn organen en hun taken, personeel, begroting en financiering, aansprakelijkheid, verplichting tot rapportage en transparantie van het ESV. 2010 250 30-09-2010

Artikel 6 Wijziging van de overeenkomst en de statuten artikel 4 artikel 5 Elke wijziging van de overeenkomst bedoeld inen elke wezenlijke wijziging van de statuten bedoeld inverloopt overeenkomstig dezelfde procedure en in dezelfde vorm als respectievelijk omschreven in die artikelen. Wezenlijke wijzigingen van de statuten zijn wijzigingen die direct of indirect een wijziging van de overeenkomst met zich meebrengen. In de statuten wordt de vereiste meerderheid bepaald voor de aanneming van elke zodanige wijziging. 2010 250 30-09-2010

Artikel 7 Taken en reikwijdte van de werkzaamheden 1 Het ESV voert de taken uit die zijn leden hem toevertrouwen. Deze taken stroken met de bevoegdheden van de leden uit hoofde van hun onderscheiden nationale recht en worden omschreven in de overeenkomst en in de statuten. 2 Het ESV neemt beslissingen en draagt zorg voor de uitvoering ervan met betrekking tot en ten behoeve van natuurlijke personen of rechtspersonen die vallen onder de rechtsmacht van de staten waartoe zijn leden behoren. De leden nemen of bevorderen alle noodzakelijke maatregelen die onder hun bevoegdheid vallen teneinde te waarborgen dat de beslissingen van het ESV worden uitgevoerd. 3 De aan een ESV toevertrouwde taken hebben geen betrekking op de uitoefening van regelgevende bevoegdheden. Het ESV is niet bevoegd om maatregelen te nemen die van invloed kunnen zijn op de rechten en vrijheden van personen noch om heffingen met een fiscaal karakter op te leggen. 4 Het ESV oefent geen bevoegdheden uit die territoriale gemeenschappen of autoriteiten uitoefenen als vertegenwoordigers van de staat waartoe zij behoren, tenzij zij daartoe naar behoren gemachtigd zijn. Het kan de bevoegdheden uitoefenen die staten, lid van het ESV, hem opdragen. 2010 250 30-09-2010

Artikel 8 Duur 1 Het ESV wordt voor bepaalde of onbepaalde tijd opgericht, hetgeen wordt omschreven in de overeenkomst en de statuten. 2 Het ESV wordt automatisch opgeheven zodra het tijdvak waarvoor het was opgericht verstrijkt of zodra de territoriale gemeenschappen of autoriteiten niet langer de meerderheid van het aantal stemmen uitoefenen. Het kan ook worden opgeheven bij een beslissing met eenparigheid van stemmen van zijn leden. 2010 250 30-09-2010

Artikel 9 Aansprakelijkheid 1 Het ESV is jegens derden aansprakelijk voor zijn handelingen, met inbegrip van zijn schulden van welke aard dan ook, zelfs wanneer deze handelingen niet tot zijn taken behoren. Indien de activa van het ESV ontoereikend zijn, zijn zijn leden gezamenlijk aansprakelijk jegens derden. 2 Het ESV is jegens zijn leden aansprakelijk voor elke schending van het recht dat op hem van toepassing is. 3 De organen van het ESV zijn jegens het ESV aansprakelijk voor elke schending van het recht die zij begaan bij de uitoefening van hun taken. 4 Indien een lid van het ESV ingevolge het nationale recht dat op hem van toepassing is slechts beperkt aansprakelijk is, kunnen de overige leden hun aansprakelijkheid eveneens beperken in de statuten. 5 Een staat op het grondgebied waarvan beoogd wordt de zetel van een ESV te vestigen kan de registratie of publicatie van een kennisgeving tot oprichting van een ESV verbieden, indien een of meer van zijn kandidaat-leden beperkt aansprakelijk is of zijn. 2010 250 30-09-2010

Artikel 10 Geschillenregeling 1 Voor geschillen tussen het ESV en zijn leden zijn de rechtbanken bevoegd van de staat waarin het ESV zijn zetel heeft. 2 Voor geschillen tussen het ESV en een derde zijn de rechtbanken bevoegd van de staat waar de derde feitelijk gevestigd is of, in het geval van een rechtspersoon, de staat waar deze zijn zetel of hoofdkantoor heeft, mits deze staten lidstaten zijn van de Raad van Europa. 3 Onverminderd de bepalingen van het tweede lid kunnen het ESV, de territoriale gemeenschappen of autoriteiten, andere betrokken publieke of private entiteiten en derden een arbitrageovereenkomst sluiten. Indien de woonplaats of zetel van een derde zich niet bevindt op het grondgebied van een lidstaat van de Raad van Europa, sluit het ESV een arbitrageovereenkomst voor alle activiteiten met deze derde. 4 Derden behouden jegens de territoriale gemeenschappen of autoriteiten namens welke het ESV bepaalde taken verricht alle rechten die zij zouden genieten indien deze taken niet door het ESV zouden worden verricht. 5 De rechten van natuurlijke personen en rechtspersonen omvatten in elk geval het recht beroep in te stellen bij alle bevoegde organen en rechtbanken, het recht op toegang tot diensten in hun eigen taal alsmede het recht op toegang tot informatie. 2010 250 30-09-2010

Artikel 11 Toezicht, bestuursrechtelijke en rechterlijke toetsing 1 De beslissingen en handelingen van het ESV worden op dezelfde wijze onderworpen aan toezicht op, en bestuursrechtelijke en rechterlijke toetsing van rechtmatigheid van handelingen van territoriale gemeenschappen en autoriteiten als in de staat waar het ESV zijn zetel heeft. 2 Het ESV geeft gehoor aan verzoeken om informatie afkomstig van de autoriteiten van de staten waartoe de territoriale gemeenschappen of autoriteiten behoren. De toezichthoudende autoriteiten van de partijen streven ernaar adequate coördinatie- en informatiemiddelen in te stellen. 3 De beslissingen en handelingen van territoriale gemeenschappen of autoriteiten en andere publiek- en privaatrechtelijke rechtspersonen zijn onderworpen aan toezicht op, en bestuursrechtelijke en rechterlijke toetsing van rechtmatigheid van handelingen van territoriale gemeenschappen en autoriteiten en andere publiekrechtelijke entiteiten op de wijze zoals voorzien in de staten onder wier rechtsmacht bedoelde autoriteiten vallen. 4 Indien een ESV activiteiten verricht die in strijd zijn met de bepalingen inzake de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid of de openbare zeden van de staten waartoe zijn leden behoren, of die in strijd zijn met het algemeen belang van bedoelde staten, kan de bevoegde autoriteit of het bevoegde orgaan van deze staten deze activiteit op zijn grondgebied verbieden, of van de leden die onder zijn rechtsmacht vallen eisen dat zij zich uit het ESV terugtrekken, tenzij laatstgenoemde de desbetreffende activiteit staakt. Dergelijke verboden mogen geen middel zijn tot arbitraire of willekeurige beperking van de samenwerking tussen de leden. Beslissingen van de bevoegde autoriteit of het bevoegde orgaan moeten getoetst kunnen worden door een gerechtelijke autoriteit. 5 Onverminderd de regels inzake ontbinding van het ESV ingevolge dit Protocol en de statuten, kan de bevoegde rechtbank of de bevoegde autoriteit van een partij waar het ESV zijn zetel heeft, op verzoek van een bevoegde autoriteit met een rechtmatig belang, de ontbinding van het ESV gelasten wanneer zij constateert dat het ESV buiten de taken die aan hem zijn toevertrouwd, handelt. De bevoegde rechtbank of de bevoegde autoriteit kan het ESV een termijn toekennen om de situatie recht te zetten. Indien het ESV nalaat dit binnen de gestelde termijn recht te zetten, kan het ontbonden verklaard worden. 2010 250 30-09-2010

Artikel 12 Financiële audit 1 Het beheer en de uitvoering van de begroting van het ESV worden in overeenstemming met het nationale recht van de partij waar het zijn zetel heeft, onderworpen aan een financiële audit. Deze staat stelt de andere staten wier territoriale gemeenschappen of autoriteiten lid zijn van het ESV onverwijld in kennis van de uitkomsten van de audit en van de ter zake van het ESV genomen maatregelen. 2 artikel 3, eerste lid Elke andere staat die hetzij direct vanwege zijn deelneming in het ESV of indirect via deelneming door zijn territoriale gemeenschappen of autoriteiten of andere rechtspersonen genoemd in, betrokken is, kan het ESV uitsluitend op zijn grondgebied en in overeenstemming met het toepasselijke nationale recht onderwerpen aan een financiële audit. Het ESV en de staten van de leden worden vooraf in kennis gesteld. 2010 250 30-09-2010

Artikel 13 Uitvoering van het Protocol 1 Deel I De partijen nemen de passende wetgevende, bestuurlijke of andere maatregelen om te waarborgen dat de bepalingen vanworden uitgevoerd. 2 Teneinde de uitvoering van dit Protocol te vereenvoudigen, voorziet een aanhangsel in nadere, evenwel facultatieve bepalingen voor het oprichten en functioneren van ESV's. Partijen die de bepalingen van het aanhangsel geheel of gedeeltelijk willen opnemen in hun nationale recht, kunnen dat doen in overeenstemming met de desbetreffende constitutionele en wetgevende procedures. 3 De bepalingen van het aanhangsel kunnen volledig worden overgenomen of worden aangepast aan de behoeften van de betrokken partijen. 4 De partijen kunnen verklaren dat de bepalingen van het aanhangsel, zodra zij zijn opgenomen in hun nationale rechtsorde, de uitvoeringsbepalingen vormen zoals bedoeld in het eerste lid. 5 Deel I De bepalingen van het aanhangsel vormen geen gezaghebbende interpretatie van de bepalingen vervat in. 6 De bepalingen van het aanhangsel worden opgesteld door de Raad van Europa en na goedkeuring door het Comité van Ministers gehecht aan dit Protocol. 2010 250 30-09-2010

Artikel 14 Informatie 1 De partijen stellen hun territoriale gemeenschappen of autoriteiten in kennis van de ter uitvoering van dit Protocol getroffen maatregelen. 2 De partijen stellen de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa in kennis van de ter uitvoering van dit Protocol getroffen maatregelen. 3 De partijen doen de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa alle relevante informatie betreffende ingevolge dit Protocol opgerichte ESV’s toekomen. 2010 250 30-09-2010

Artikel 15 Toepasselijkheid van andere verdragen Dit Protocol laat de toepasselijkheid van tussen de partijen bestaande verdragen ter zake van grensoverschrijdende of interterritoriale samenwerking of de mogelijkheid van de partijen ter zake daarvan desgewenst nieuwe verdragen te sluiten onverlet. 2010 250 30-09-2010

Artikel 16 Reikwijdte van de toepassing 1 artikel 3, eerste lid Elke staat wijst in een bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa op het tijdstip van de bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding neergelegde verklaring de in, genoemde categorieën territoriale gemeenschappen of autoriteiten en rechtspersonen aan die hij uitsluit van de reikwijdte van dit Protocol. 2 Voor de toepassing van dit Protocol worden autonome publieke gemeenschappen of autoriteiten die ingevolge het nationale recht van de partij onder wier rechtsmacht zij vallen beschikken over eigen wetgevende bevoegdheden, onverminderd de bepalingen van het eerste lid aangemerkt als „territoriale gemeenschappen of autoriteiten”. 3 Elke verklaring afgelegd ingevolge het eerste lid kan worden gewijzigd bij een kennisgeving gericht aan de Secretaris-Generaal. Een dergelijke kennisgeving wordt van kracht op de datum van ontvangst. 2010 250 30-09-2010

Artikel 17 Voorbehouden Ten aanzien van dit Protocol zijn geen voorbehouden toegestaan. 2010 250 30-09-2010

Artikel 18 Termen en begripsomschrijvingen Europese Kaderovereenkomst inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen of autoriteiten aanvullende Protocol tweede Protocol De in dit Protocol gebezigde termen en begripsomschrijvingen hebben dezelfde betekenis en dezelfde doelstelling als de termen en begripsomschrijvingen vervat in de, heten hetdaarbij. 2010 250 30-09-2010

Artikel 19 Ondertekening en inwerkingtreding van het Protocol 1 Europese Kaderovereenkomst inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen of autoriteiten Dit Protocol staat open voor ondertekening door de staten die dehebben ondertekend. Het dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd. Een ondertekenaar van dit Protocol kan het uitsluitend bekrachtigen, aanvaarden of goedkeuren na of tegelijkertijd met de bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van de Europese Kaderovereenkomst. De akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring worden nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. 2 Dit Protocol treedt in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van nederlegging van de vierde akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring. 3 Met betrekking tot iedere ondertekenende staat die later zijn instemming door het Protocol te worden gebonden tot uitdrukking brengt, treedt het Protocol in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van de nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring. 2010 250 30-09-2010

Artikel 20 Toetreding 1 Europese Kaderovereenkomst Na de inwerkingtreding van dit Protocol kan iedere staat die is toegetreden tot detevens toetreden tot dit Protocol. 2 Toetreding geschiedt door middel van nederlegging van een akte van toetreding bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa en wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van nederlegging daarvan. 2010 250 30-09-2010

Artikel 21 Opzegging 1 Elke partij kan dit Protocol te allen tijde opzeggen door middel van een kennisgeving gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. Deze opzegging wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van zes maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal. 2 Opzegging van dit Protocol laat de rechtspersoonlijkheid en bevoegdheden van de voorafgaand aan de opzegging opgerichte ESV's onverlet. 2010 250 30-09-2010

Artikel 22 Kennisgevingen De Secretaris-Generaal van de Raad van Europa stelt de lidstaten van de Raad van Europa en iedere andere staat die tot dit Protocol is toegetreden, in kennis van: a. iedere ondertekening; b. de nederlegging van iedere akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding; c. artikelen 19 20 iedere datum van inwerkingtreding van dit Protocol in overeenstemming met deen; d. artikel 13, eerste lid alle nationale wetgeving ter uitvoering van de bepalingen van dit Protocol ingevolge; e. de goedkeuring van het aanhangsel of delen daarvan door het Comité van Ministers van de Raad van Europa; f. artikel 4, zesde lid artikel 13, vierde lid artikel 16, eerste en derde lid iedere verklaring ontvangen ter uitvoering van de bepalingen van,, en, of iedere kennisgeving van wijziging van dergelijke verklaringen; g. iedere andere handeling, kennisgeving of mededeling met betrekking tot dit Protocol. 2010 250 30-09-2010