Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de waardigheid van het menselijk wezen met betrekking tot de toepassing van de biologie en de geneeskunde: Verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde

Article 1 Purpose and object Parties to this Convention shall protect the dignity and identity of all human beings and guarantee everyone, without discrimination, respect for their integrity and other rights and fundamental freedoms with regard to the application of biology and medicine. Each Party shall take in its internal law the necessary measures to give effect to the provisions of this Convention. 1997 113 06-06-1997

Article 2 Primacy of the human being The interests and welfare of the human being shall prevail over the sole interest of society or science. 1997 113 06-06-1997

Article 3 Equitable access to health care Parties, taking into account health needs and available resources, shall take appropriate measures with a view to providing, within their jurisdiction, equitable access to health care of appropriate quality. 1997 113 06-06-1997

Article 4 Professional standards Any intervention in the health field, including research, must be carried out in accordance with relevant professional obligations and standards. 1997 113 06-06-1997

Article 5 General rule An intervention in the health field may only be carried out after the person concerned has given free and informed consent to it. This person shall beforehand be given appropriate information as to the purpose and nature of the intervention as well as on its consequences and risks. The person concerned may freely withdraw consent at any time. 1997 113 06-06-1997

Article 6 Protection of persons not able to consent 1 Articles 17 20 Subject toandbelow, an intervention may only be carried out on a person who does not have the capacity to consent, for his or her direct benefit. 2 Where, according to law, a minor does not have the capacity to consent to an intervention, the intervention may only be carried out with the authorisation of his or her representative or an authority or a person or body provided for by law. The opinion of the minor shall be taken into consideration as an increasingly determining factor in proportion to his or her age and degree of maturity. 3 Where, according to law, an adult does not have the capacity to consent to an intervention because of a mental disability, a disease or for similar reasons, the intervention may only be carried out with the authorisation of his or her representative or an authority or a person or body provided for by law. The individual concerned shall as far as possible take part in the authorisation procedure. 4 Article 5 The representative, the authority, the person or the body mentioned in paragraphs 2 and 3 above shall be given, under the same conditions, the information referred to in. 5 The authorisation referred to in paragraphs 2 and 3 above may be withdrawn at any time in the best interests of the person concerned. 1997 113 06-06-1997

Article 7 Protection of persons who have mental disorder Subject to protective conditions prescribed by law, including supervisory, control and appeal procedures, a person who has a mental disorder of a serious nature may be subjected, without his or her consent, to an intervention aimed at treating his or her mental disorder only where, without such treatment, serious harm is likely to result to his or her health. 1997 113 06-06-1997

Article 8 Emergency situation When because of an emergency situation the appropriate consent cannot be obtained, any medically necessary intervention may be carried out immediately for the benefit of the health of the individual concerned. 1997 113 06-06-1997

Article 9 Previously expressed wishes The previously expressed wishes relating to a medical intervention by a patient who is not, at the time of the intervention, in a state to express his or her wishes shall be taken into account. 1997 113 06-06-1997

Article 10 Private life and right to information 1 Everyone has the right to respect for private life in relation to information about his or her health. 2 Everyone is entitled to know any information collected about his or her health. However, the wishes of individuals not to be so informed shall be observed. 3 In exeptional cases, restrictions may be placed by law on the exercise of the rights contained in paragraph 2 in the interests of the patient. 1997 113 06-06-1997

Article 11 Non-discrimination Any form of discrimination against a person on grounds of his or her genetic heritage is prohibited. 1997 113 06-06-1997

Article 12 Predictive genetic tests Tests which are predictive of genetic diseases or which serve either to identify the subject as a carrier of a gene responsible for a disease or to detect a genetic predisposition or susceptibility to a disease may be performed only for health purposes or for scientific research linked to health purposes, and subject to appropriate genetic counselling. 1997 113 06-06-1997

Article 13 Interventions on the human genome An intervention seeking to modify the human genome may only be undertaken for preventive, diagnostic or therapeutic purposes and only if its aim is not to introduce any modification in the genome of any descendants. 1997 113 06-06-1997

Article 14 Non-selection of sex The use of techniques of medically assisted procreation shall not be allowed for the purpose of choosing a future child’s sex, except where serious hereditary sex-related disease is to be avoided. 1997 113 06-06-1997

Article 15 General rule Scientific research in the field of biology and medicine shall be carried out freely, subject to the provisions of this Convention and the other legal provisions ensuring the protection of the human being. 1997 113 06-06-1997

Article 16 Protection of persons undergoing research Research on a person may only be undertaken if all the following conditions are met: (i) there is no alternative of comparable effectiveness to research on humans, (ii) the risks which may be incurred by that person are not disproportionate to the potential benefits of the research, (iii) the research project has been approved by the competent body after independent examination of its scientific merit, including assessment of the importance of the aim of the research, and multidisciplinary review of its ethical acceptability, (iv) the persons undergoing research have been informed of their rights and the safeguards prescribed by law for their protection, (v) Article 5 the necessary consent as provided for underhas been given expressly, specifically and is documented. Such consent may be freely withdrawn at any time. 1997 113 06-06-1997

Article 17 Protection of persons not able to consent to research 1 Article 5 Research on a person without the capacity to consent as stipulated inmay be undertaken only if all the following conditions are met: (i) Article 16 the conditions laid down in, sub-paragraphs i to iv, are fulfilled; (ii) the results of the research have the potential to produce real and direct benefit to his or her health; (iii) research of comparable effectiveness cannot be carried out on individuals capable of giving consent; (iv) Article 6 the necessary authorisation provided for underhas been given specifically and in writing, and (v) the person concerned does not object. 2 Exceptionally and under the protective conditions prescribed by law, where the research has not the potential to produce results of direct benefit to the health of the person concerned, such research may be authorised subject to the conditions laid down in paragraph 1, subparagraphs i, iii, iv and v above, and to the following additional conditions: (i) the research has the aim of contributing, through significant improvement in the scientific understanding of the individual’s condition, disease or disorder, to the ultimate attainment of results capable of conferring benefit to the person concerned or to other persons in the same age category or afflicted with the same disease or disorder or having the same condition, (ii) the research entails only minimal risk and minimal burden for the individual concerned. 1997 113 06-06-1997

Article 18 Research on embryos in vitro 1 Where the law allows research on embryos in vitro, it shall ensure adequate protection of the embryo. 2 The creation of human embryos for research purposes is prohibited. 1997 113 06-06-1997

Article 19 General rule 1 Removal of organs or tissue from a living person for transplantation purposes may be carried out solely for the therapeutic benefit of the recipient and where there is no suitable organ or tissue available from a deceased person and no other alternative therapeutic method of comparable effectiveness. 2 Article 5 The necessary consent as provided for undermust have been given expressly and specifically either in written form or before an official body. 1997 113 06-06-1997

Article 20 Protection of persons not able to consent to organ removal 1 Article 5 No organ or tissue removal may be carried out on a person who does not have the capacity to consent under. 2 Exceptionally and under the protective conditions prescribed by law, the removal of regenerative tissue from a person who does not have the capacity to consent may be authorised provided the following conditions are met: (i) there is no compatible donor available who has the capacity to consent, (ii) the recipient is a brother or sister of the donor, (iii) the donation must have the potential to be life-saving for the recipient, (iv) paragraphs 2 and 3 of Article 6 the authorisation provided for underhas been given specifically and in writing, in accordance with the law and with the approval of the competent body, (v) the potential donor concerned does not object. 1997 113 06-06-1997

Article 21 Prohibition of financial gain The human body and its parts shall not, as such, give rise to financial gain. 1997 113 06-06-1997 58 14-04-1999

Article 22 Disposal of a removed part of the human body When in the course of an intervention any part of a human body is removed, it may be stored and used for a purpose other than that for which it was removed, only if this is done in conformity with appropriate information and consent procedures. 1997 113 06-06-1997

Article 23 Infringement of the rights or principles The Parties shall provide appropriate judicial protection to prevent or to put a stop to an unlawful infringement of the rights and principles set forth in this Convention at short notice. 1997 113 06-06-1997

Article 24 Compensation for undue damage The person who has suffered undue damage resulting from an intervention is entitled to fair compensation according to the conditions and procedures prescribed by law. 1997 113 06-06-1997

Article 25 Sanctions Parties shall provide for appropriate sanctions to be applied in the event of infringement of the provisions contained in this Convention. 1997 113 06-06-1997

Article 26 Restrictions on the exercise of the rights 1 No restrictions shall be placed on the exercise of the rights and protective provisions contained in this Convention other than such as are prescribed by law and are necessary in a democratic society in the interest of public safety, for the prevention of crime, for the protection of public health or for the protection of the rights and freedoms of others. 2 Articles 11 13 14 16 17 19 20 21 The restrictions contemplated in the preceding paragraph may not be placed on,,,,,,and. 1997 113 06-06-1997

Article 27 Wider protection None of the provisions of this Convention shall be interpreted as limiting or otherwise affecting the possibility for a Party to grant a wider measure of protection with regard to the application of biology and medicine than is stipulated in this Convention. 1997 113 06-06-1997

Article 28 Public debate Parties to this Convention shall see to it that the fundamental questions raised by the developments of biology and medicine are the subject of appropriate public discussion in the light, in particular, of relevant medical, social, economic, ethical and legal implications, and that their possible application is made the subject of appropriate consultation. 1997 113 06-06-1997

Article 29 Interpretation of the Convention The European Court of Human Rights may give, without direct reference to any specific proceedings pending in a court, advisory opinions on legal questions concerning the interpretation of the present Convention at the request of: the government of a Party, after having informed the other Parties, Article 32 the Committee set up by, with membership restricted to the Representatives of the Parties to this Convention, by a decision adopted by a two-third majority of votes cast. 1997 113 06-06-1997

Article 30 Reports on the application of the Convention On receipt of a request from the Secretary General of the Council of Europe any Party shall furnish an explanation of the manner in which its internal law ensures the effective implementation of any of the provisions of the Convention. 1997 113 06-06-1997

Article 31 Protocols Article 32 Protocols may be concluded in pursuance of, with a view to developing, in specific fields, the principles contained in this Convention. The Protocols shall be open for signature by Signatories of the Convention. They shall be subject to ratification, accceptance or approval. A signatory may not ratify, accept or approve Protocols without previously or simultaneously ratifying, accepting or approving the Convention. 1997 113 06-06-1997

Article 32 Amendments to the Convention 1 Article 29 The tasks assigned to ‘‘the Committee’’ in the present article and inshall be carried out by the Steering Committee on Bioethics (CDBI), or by any other committee designated to do so by the Committee of Ministers. 2 Article 29 Without prejudice to the specific provisions of, each member State of the Council of Europe, as wel as each Party to the present Convention which is not a member of the Council of Europe, may be represented and have one vote in the Committee when the Committee carries out the tasks assigned to it by the present Convention. 3 Article 33 Article 34 Any State referred to inor invited to accede to the Convention in accordance with the provisions ofwhich is not Party to this Convention may be represented on the Committee by an observer. If the European Community is not a Party it may be represented on the Committee by an observer. 4 In order to monitor scientific developments, the present Convention shall be examined within the Committee no later than five years from its entry into force and thereafter at such intervals as the Committee may determine. 5 Article 33 Article 34 Any proposal for an amendment to this Convention, and any proposal for a Protocol or for an amendment to a Protocol, presented by a Party, the Committee or the Committee of Ministers shall be communicated to the Secretary General of the Council of Europe and forwarded by him to the member States of the Council of Europe, to the European Community, to any Signatory, to any Party, to any State invited to sign this Convention in accordance with the provisions ofand to any State invited to accede to it in accordance with the provisions of. 6 The Committee shall examine the proposal not earlier than two months after it has been forwarded by the Secretary General in accordance with paragraph 5. The Committee shall submit the text adopted by a two-thirds majority of the votes cast to the Committee of Ministers for approval. After its approval, this text shall be forwarded to the Parties for ratification, acceptance or approval. 7 Any amendment shall enter into force, in respect of those Parties which have accepted it, on the first day ot the month following the expiration of a period of one month after the date on which five Parties, including at least four member States of the Council of Europe, have informed the Secretary General that they have accepted it. In respect of any Party which subsequently accepts it, the amendment shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of one month after the date on which that Party has informed the Secretary General of its acceptance. 1997 113 06-06-1997

Article 33 Signature, ratification and entry into force 1 This Convention shall be open for signature by the member States of the Council of Europe, the non-member States which have participated in its elaboration and by the European Community. 2 This Convention is subject to ratification, acceptance or approval. Instruments of ratification, acceptance or approval shall be deposited with the Secretary General of the Council of Europe. 3 This Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date on which five States, including at least four member States of the Council of Europe, have expressed their consent to be bound by the Convention in accordance with the provisions of paragraph 2 of the present article. 4 In respect of any Signatory which subsequently expresses its consent to be bound by it, the Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of the deposit of its instrument of ratification, acceptance or approval. 1997 113 06-06-1997

Article 34 Non-member States 1 Article 20, sub-paragraph d, of the Statute of the Council of Europe After the entry into force of this Convention, the Committee of Ministers of the Council of Europe may, after consultation of the Parties, invite any non-member State of the Council of Europe to accede to this Convention by a decision taken by the majority provided for in, and by the unanimous vote of the representatives of the Contracting States entitled to sit on the Committee of Ministers. 2 In respect of any acceding State, the Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of deposit of the instrument of accession with the Secretary General of the Council of Europe. 1997 113 06-06-1997

Article 35 Territories 1 Any Signatory may, at the time of signature or when depositing its instrument of ratification, acceptance or approval, specify the territory of territories to which this Convention shall apply. Any other State may formulate the same declaration when depositing its instrument of accession. 2 Any Party may, at any later date, by a declaration addressed to the Secretary General of the Council of Europe, extend the application of the Convention to any other territory specified in the declaration and for whose international relations it is responsible or on whose behalf it is authorised to give undertakings. In respect of such territory the Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of receipt of such declaration by the Secretary General. 3 Any declaration made under the two preceding paragraphs may, in respect of any territory specified in such declaration, be withdrawn by a notification addressed to the Secretary General. The withdrawal shall become effective on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of receipt of such notification by the Secretary General. 1997 113 06-06-1997

Article 36 Reservations 1 Any State and the European Community may, when signing this Convention or when depositing the instrument of ratification, make a reservation in respect of any particular provision of the Convention to the extent that any law then in force in its territory is not in conformity with the provision. Reservations of a general character shall not be permitted under this article. 2 Any reservation made under this article shall contain a brief statement of the relevant law. 3 Article 35, paragraph 2 Any Party which extends the application of this Convention to a territory mentioned in the declaration referred to in, may, in respect of the territory concerned, make a reservation in accordance with the provisions of the preceding paragraphs. 4 Any Party which has made the reservation mentioned in this Article may withdraw it by means of declaration addressed to the Secretary General of the Council of Europe. The withdrawal shall become effective on the first day of the month following the expiration of a period of one month after the date of its receipt by the Secretary General. 1997 113 06-06-1997

Article 37 Denunciation 1 Any Party may at any time denounce this Convention by means of a notification addressed to the Secretary General of the Council of Europe. 2 Such denunciation shall become effective on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of receipt of the notification by the Secretary General. 1997 113 06-06-1997

Article 38 Notifications The Secretary General of the Council of Europe shall notify the member States of the Council, the European Community, any Signatory, any Party and any other State which has been invited to accede to this Convention of: a) any signature; b) the deposit of any instrument of ratification, acceptance, approval or accession; c) Articles 33 34 any date of entry into force of this Convention in accordance withor; d) Article 32 any amendment or Protocol adopted in accordance with, and the date on which such an amendment or Protocol enters into force; e) Article 35 any declaration made under the provisions of; f) Article 36 any reservation and withdrawal of reservation made in pursuance of the provisions of; g) any other act, notification or communication relating to this Convention. 1997 113 06-06-1997

Artikel 1 Doel en onderwerp De Partijen bij dit Verdrag beschermen de waardigheid en identiteit van het menselijk wezen en waarborgen iedereen, zonder onderscheid, dat zijn integriteit en andere rechten en fundamentele vrijheden met betrekking tot de toepassing van de biologie en de geneeskunde worden geëerbiedigd. Iedere Partij neemt in zijn nationale recht de maatregelen die nodig zijn om uitvoering te geven aan de bepalingen van dit Verdrag. 1999 58 14-04-1999

Artikel 2 Het primaat van het menselijk wezen De belangen en het welzijn van het menselijk wezen gaan boven het uitsluitende belang van de samenleving en de wetenschap. 1999 58 14-04-1999

Artikel 3 Gelijke toegangsmogelijkheden tot de gezondheidszorg De Partijen nemen, rekening houdend met de behoefte aan gezondheidszorg en met de beschikbare middelen, de nodige maatregelen teneinde, binnen hun jurisdictie, zorg te dragen voor gelijke toegangsmogelijkheden tot gezondheidszorg van passende kwaliteit. 1999 58 14-04-1999

Artikel 4 Professionele standaarden Elke handeling op het gebied van de gezondheidszorg, met inbegrip van onderzoek, dient te worden verricht overeenkomstig de desbetreffende professionele verplichtingen en standaarden. 1999 58 14-04-1999

Artikel 5 Algemene regel Handelingen op het gebied van de gezondheidszorg mogen alleen worden verricht nadat de betrokken persoon vrijwillig, op basis van verkregen informatie, zijn toestemming heeft gegeven. De desbetreffende persoon behoort vooraf de benodigde informatie te krijgen omtrent het doel en de aard van de handeling alsmede omtrent de gevolgen en risico's ervan. Het staat de betrokkene vrij te allen tijde zijn toestemming in te trekken. 1999 58 14-04-1999

Artikel 6 Bescherming van personen die niet in staat zijn toestemming te geven 1 artikelen 17 20 Onverminderd deenmag een handeling ten aanzien van een persoon die niet in staat is zijn toestemming te geven alleen worden verricht wanneer deze hem of haar rechtstreeks ten goede komt. 2 In de gevallen waarin, volgens de wet, een minderjarige niet bekwaam is om voor een handeling toestemming te geven, mag deze handeling alleen worden verricht met machtiging van zijn of haar vertegenwoordiger of van een bij wet aangewezen autoriteit, persoon of instantie. Met de mening van de minderjarige wordt als een in toenemende mate bepalende factor rekening gehouden, al naar gelang zijn of haar leeftijd en mate van volwassenheid. 3 In de gevallen waarin, volgens de wet, een meerderjarige vanwege een verstandelijke handicap, ziekte of om soortgelijke redenen niet in staat is om toestemming te geven voor een handeling, mag de handeling alleen worden verricht met machtiging van zijn of haar vertegenwoordiger of van een bij wet aangewezen autoriteit, persoon of instantie. De desbetreffende persoon wordt voor zover mogelijk betrokken bij de machtigingsprocedure. 4 artikel 5 Aan de in het tweede en derde lid genoemde vertegenwoordiger, autoriteit, persoon of instantie wordt, onder dezelfde voorwaarden, de inbedoelde informatie verstrekt. 5 De in het tweede en derde lid bedoelde machtiging kan in het belang van de betrokkene te allen tijde worden ingetrokken. 1999 58 14-04-1999

Artikel 7 Bescherming van personen met een geestelijke stoornis Onverminderd de bij wet voorgeschreven beschermende voorwaarden, met inbegrip van toezicht-, controle- en beroepsprocedures, mag een persoon met een ernstige geestelijke stoornis alleen dan zonder zijn of haar toestemming aan handelingen ter behandeling van zijn of haar geestelijke stoornis worden onderworpen wanneer, zonder een dergelijke behandeling, ernstige schade voor zijn of haar gezondheid te duchten is. 1999 58 14-04-1999

Artikel 8 Noodsituatie Wanneer vanwege een noodsituatie de vereiste toestemming niet kan worden verkregen, mogen medisch gezien direct noodzakelijke handelingen worden verricht indien zulks voor de gezondheid van de betrokkene nodig is. 1999 58 14-04-1999

Artikel 9 Eerder geuite wensen Met de wensen eerder geuit met betrekking tot een medische behandeling door een patiënt, die ten tijde van de handeling niet in staat is zijn of haar wensen te uiten, wordt rekening gehouden. 1999 58 14-04-1999

Artikel 10 Privé-leven en recht op informatie 1 Een ieder heeft met betrekking tot informatie over zijn of haar gezondheid recht op eerbiediging van het privé-leven. 2 Een ieder heeft het recht op de hoogte te worden gebracht van alle informatie die is verzameld betreffende zijn of haar gezondheid. De wensen van personen die van deze informatie niet op de hoogte willen worden gebracht, worden evenwel geëerbiedigd. 3 In uitzonderlijke gevallen kan de wet in het belang van de patiënt beperkingen opleggen ten aanzien van de uitoefening van de in het tweede lid bedoelde rechten. 1999 58 14-04-1999

Artikel 11 Non-discriminatie Elke vorm van discriminatie van een persoon op grond van zijn of haar genetisch erfgoed is verboden. 1999 58 14-04-1999

Artikel 12 Voorspellend genetisch onderzoek Onderzoek waarmee een genetische ziekte kan worden voorspeld of dat dient om vast te stellen of betrokkene drager is van een gen dat verantwoordelijk is voor een ziekte of om een genetische aanleg of vatbaarheid voor een ziekte op te sporen, mag alleen worden uitgevoerd voor gezondheidsdoeleinden of voor met gezondheidsdoeleinden verband houdend wetenschappelijk onderzoek, en moet vergezeld gaan van passende advisering op genetisch gebied. 1999 58 14-04-1999

Artikel 13 Ingrepen in het menselijk genoom Een ingreep die ten doel heeft verandering te brengen in het menselijk genoom mag alleen worden verricht voor preventieve, diagnostische of therapeutische doeleinden en uitsluitend wanneer hiermee niet wordt beoogd een verandering aan te brengen in het genoom van nakomelingen. 1999 58 14-04-1999

Artikel 14 Geen selectie op geslacht Het gebruik van kunstmatige voortplantingstechnieken om daarmee het geslacht van het toekomstige kind te kiezen, is niet toegestaan, behalve ter voorkoming van een ernstige geslachtsgebonden erfelijke aandoening. 1999 58 14-04-1999

Artikel 15 Algemene regel Wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de biologie en de geneeskunde kan vrijelijk worden uitgevoerd, met inachtneming van de bepalingen van dit Verdrag en de overige wettelijke bepalingen ter bescherming van het menselijk wezen. 1999 58 14-04-1999

Artikel 16 Bescherming van proefpersonen Wetenschappelijk onderzoek met mensen mag alleen worden verricht als aan alle volgende voorwaarden wordt voldaan: i. er is geen alternatief dat qua doeltreffendheid met een onderzoek op mensen is te vergelijken; ii. de risico's die de betrokkene kan lopen zijn niet onevenredig groot ten opzichte van de potentiële voordelen van het onderzoek; iii. het onderzoeksvoorstel is goedgekeurd door de bevoegde instantie na een onafhankelijke beoordeling van het wetenschappelijke nut, met inbegrip van het belang van het doel van het onderzoek en de multidisciplinaire toetsing van de ethische aanvaardbaarheid; iv. de proefpersonen zijn van hun rechten en van de wettelijk vastgelegde waarborgen voor hun bescherming op de hoogte gebracht; v. artikel 5 de vereiste toestemming bedoeld inis uitdrukkelijk en specifiek gegeven, en wordt schriftelijk vastgelegd. De toestemming kan te allen tijde vrijelijk worden ingetrokken. 1999 58 14-04-1999

Artikel 17 Bescherming van personen die niet in staat zijn toestemming te geven voor wetenschappelijk onderzoek 1 artikel 5 Onderzoek op een persoon die niet in staat is de inbedoelde toestemming te geven, mag alleen worden verricht als aan alle volgende voorwaarden wordt voldaan: i. artikel 16, sub i t/m iv aan de in, bedoelde voorwaarden is voldaan; ii. de resultaten van het onderzoek kunnen daadwerkelijk en rechtstreeks ten goede komen aan zijn of haar gezondheid; iii. onderzoek dat qua doeltreffendheid ermee is te vergelijken kan niet worden verricht op personen die in staat zijn toestemming te geven; iv. artikel 6 de inbedoelde machtiging is specifiek en schriftelijk gegeven; en v. de betrokkene maakt geen bezwaar. 2 In uitzonderlijke gevallen en onder de wettelijk voorgeschreven beschermende voorwaarden, kan wanneer niet te verwachten is dat de resultaten van het onderzoek direct nut voor de gezondheid van de betrokkene zullen opleveren, zulk onderzoek worden toegestaan, mits aan de in het eerste lid, sub i, iii, iv en v bedoelde voorwaarden, alsmede aan de volgende aanvullende voorwaarden wordt voldaan: i. het onderzoek heeft ten doel door middel van een aanzienlijke verbetering in het wetenschappelijk inzicht in de toestand, ziekte of stoornis van de betrokkene bij te dragen tot het uiteindelijk bereiken van resultaten die ten goede kunnen komen aan de betrokkene of aan andere personen in dezelfde leeftijdscategorie of getroffen door dezelfde ziekte of stoornis of die dezelfde kenmerken vertonen; ii. het onderzoek brengt voor de betrokkene slechts een minimaal risico en een minimale belasting met zich mee. 1999 58 14-04-1999

Artikel 18 Wetenschappelijk onderzoek met embryo's in vitro 1 Indien onderzoek met embryo's in vitro bij wet is toegestaan, dient de wet voldoende bescherming aan het embryo te bieden. 2 Het doen ontstaan van menselijke embryo's voor onderzoeksdoeleinden is verboden. 1999 58 14-04-1999

Artikel 19 Algemene regel 1 De verwijdering van organen of weefsel bij een levende persoon voor transplantatiedoeleinden mag alleen geschieden in het therapeutische belang van de ontvanger en wanneer er geen geschikt orgaan of weefsel beschikbaar is van een overleden persoon en er geen andere therapeutische methode is die qua doeltreffendheid vergelijkbaar is. 2 artikel 5 De vereiste instemming bedoeld inmoet uitdrukkelijk en specifiek zijn gegeven, hetzij schriftelijk, hetzij ten overstaan van een officiële instantie. 1999 58 14-04-1999

Artikel 20 Bescherming van personen die niet in staat zijn toestemming te geven voor de verwijdering van organen 1 artikel 5 Bij personen die niet in staat zijn hun toestemming te geven overeenkomstig, mag geen orgaan of weefsel worden verwijderd. 2 In uitzonderlijke gevallen en onder de wettelijk voorgeschreven beschermende voorwaarden, mag toch toestemming worden gegeven voor de verwijdering van regeneratief weefsel bij personen die niet in staat zijn toestemming te geven, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: i. er is geen geschikte donor beschikbaar die in staat is zijn toestemming te geven; ii. de ontvanger is een broer of zus van de donor; iii. de donatie moet van dien aard zijn dat zij voor de ontvanger levensreddend kan zijn; iv. artikel 6, tweede en derde lid de in, bedoelde machtiging is specifiek en schriftelijk gegeven, overeenkomstig de wet en met goedkeuring van de bevoegde instantie; v. de potentiële donor maakt geen bezwaar. 1999 58 14-04-1999

Artikel 21 Verbod van financieel voordeel Het menselijk lichaam en zijn bestanddelen mogen, als zodanig, niet dienen tot verkrijging van financieel voordeel. 1999 58 14-04-1999

Artikel 22 Beschikking over verwijderde bestanddelen van het menselijk lichaam Wanneer tijdens een medische verrichting een deel van het menselijk lichaam is verwijderd, kan dit alleen worden opgeslagen en gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het is verwijderd, indien zulks geschiedt overeenkomstig de passende informatie- en instemmingsprocedures. 1999 58 14-04-1999

Artikel 23 Schendingen van de rechten of beginselen De Partijen bieden een passende juridische bescherming om schendingen van de in dit Verdrag genoemde rechten en beginselen te voorkomen of op korte termijn een halt toe te roepen. 1999 58 14-04-1999

Artikel 24 Vergoeding voor niet te rechtvaardigen schade Degene die niet te rechtvaardigen schade heeft geleden als gevolg van een verrichting heeft recht op een billijke schadevergoeding overeenkomstig de wettelijke voorwaarden en procedures. 1999 58 14-04-1999

Artikel 25 Sancties Partijen voorzien in de nodige sancties die moeten worden toegepast in geval van schending van de bepalingen van dit Verdrag. 1999 58 14-04-1999

Artikel 26 Beperkingen van de uitoefening van rechten 1 De uitoefening van de in dit Verdrag vervatte rechten en beschermende bepalingen kan aan geen andere beperkingen worden onderworpen dan die welke bij wet zijn voorzien en die in een democratische samenleving nodig zijn in het belang van de openbare veiligheid, ter voorkoming van strafbare feiten, voor de bescherming van de volksgezondheid of ter bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. 2 artikelen 11 13 14 16 17 19 20 21 De in het eerste lid bedoelde beperkingen mogen niet worden toegepast op de,,,,,,en. 1999 58 14-04-1999

Artikel 27 Ruimere bescherming Geen enkele bepaling van dit Verdrag mag zodanig worden uitgelegd dat hierdoor de mogelijkheid van een Partij om een ruimere bescherming te bieden met betrekking tot de toepassing van de biologie en de geneeskunde dan die waarin dit Verdrag voorziet, wordt beperkt of op andere wijze wordt aangetast. 1999 58 14-04-1999

Artikel 28 Openbaar debat De Partijen bij dit Verdrag zien erop toe dat de fundamentele vraagstukken die worden opgeroepen door de ontwikkelingen op het gebied van de biologie en de geneeskunde het onderwerp vormen van een passende openbare discussie, in het bijzonder wat betreft de relevante medische, sociale, economische, ethische en juridische implicaties, en dat de mogelijke toepassingen onderwerp vormen van behoorlijke overlegprocedures. 1999 58 14-04-1999

Artikel 29 Interpretatie van het Verdrag Het Europese Hof voor de rechten van de mens kan, los van enig concreet bij een gerecht aanhangig geschil, een adviserend oordeel uitbrengen ten aanzien van juridische vragen betreffende de interpretatie van dit Verdrag op verzoek van: – de Regering van een Partij, na de andere Partijen hiervan op de hoogte te hebben gebracht; – artikel 32 de ingevolgeingestelde Commissie, waarvan het lidmaatschap beperkt is tot de Vertegenwoordigers van de Partijen bij dit Verdrag, na een besluit hiertoe, aangenomen met tweederde meerderheid van de uitgebrachte stemmen. 1999 58 14-04-1999

Artikel 30 Verslaglegging betreffende de toepassing van het Verdrag Op verzoek van de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa geeft elke Partij een verklaring omtrent de wijze waarop in haar nationale recht wordt zorg gedragen voor de doeltreffende uitvoering van de bepalingen van het Verdrag. 1999 58 14-04-1999

Artikel 31 Protocollen artikel 32 Overeenkomstig de bepalingen vankunnen Protocollen worden opgesteld om op specifieke terreinen de in dit Verdrag vervatte beginselen verder uit te werken. De Protocollen worden opengesteld voor ondertekening door de Ondertekenaars van het Verdrag. De Protocollen dienen te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd. Een ondertekenaar kan de Protocollen niet bekrachtigen, aanvaarden of goedkeuren zonder voorafgaande of gelijktijdige bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van het Verdrag. 1999 58 14-04-1999

Artikel 32 Wijziging van het Verdrag 1 artikel 29 De in dit artikel en inaan “de Commissie” opgedragen taken worden uitgevoerd door de Stuurgroep inzake bio-ethiek (CDBI) (hierna te noemen “de Commissie”), of door een andere daartoe door het Comité van Ministers aangewezen commissie. 2 artikel 29 Onverminderd de bijzondere bepalingen vanmag elke Lidstaat van de Raad van Europa, alsmede elke Partij bij dit Verdrag die geen Lidstaat is van de Raad van Europa, worden vertegenwoordigd en één stem hebben in de Commissie, wanneer de Commissie de ingevolge dit Verdrag aan haar opgedragen taken verricht. 3 artikel 33 artikel 34 Alle inbedoelde Staten of Staten die worden uitgenodigd tot het Verdrag toe te treden overeenkomstig de bepalingen vandie geen Partij zijn bij dit Verdrag, kunnen in de Commissie worden vertegenwoordigd door een waarnemer. Indien de Europese Gemeenschap geen Partij is, kan de Gemeenschap in de Commissie worden vertegenwoordigd door een waarnemer. 4 Teneinde de wetenschappelijke ontwikkelingen op de voet te volgen, wordt dit Verdrag door de Commissie getoetst uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding ervan en nadien met door de Commissie vast te stellen tussenpozen. 5 artikel 33 artikel 34 Ieder voorstel tot wijziging van dit Verdrag, en ieder voorstel voor een Protocol of wijziging van een Protocol, ingediend door een Partij, de Commissie of het Comité van Ministers, wordt aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa medegedeeld en door hem gezonden aan de Lidstaten van de Raad van Europa, aan de Europese Gemeenschap, aan iedere ondertekenaar, aan iedere Partij, aan iedere Staat uitgenodigd dit Verdrag te ondertekenen overeenkomstig de bepalingen vanen aan iedere Staat uitgenodigd tot dit Verdrag toe te treden overeenkomstig de bepalingen van. 6 De Commissie bestudeert het voorstel niet eerder dan twee maanden nadat het overeenkomstig het vijfde lid door de Secretaris-Generaal is verzonden. De Commissie legt de tekst, aangenomen met een tweederde meerderheid van de uitgebrachte stemmen, ter goedkeuring voor aan het Comité van Ministers. Na de goedkeuring van de tekst, wordt deze aan de Partijen gezonden voor bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring. 7 Ten aanzien van de Partijen die een wijziging hebben aanvaard, treedt deze in werking op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van een maand na de datum waarop vijf Partijen, waarvan er ten minste vier Lidstaat van de Raad van Europa moeten zijn, de Secretaris-Generaal ervan in kennis hebben gesteld dat zij de wijziging hebben aanvaard. Ten aanzien van iedere Partij die de wijziging op een later tijdstip aanvaardt, treedt de wijziging in werking op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van een maand na de datum waarop die Partij de Secretaris-Generaal in kennis heeft gesteld van haar aanvaarding. 1999 58 14-04-1999

Artikel 33 Ondertekening, bekrachtiging en inwerkingtreding 1 Dit Verdrag is opengesteld voor ondertekening door de Lidstaten van de Raad van Europa, door de niet-Lidstaten die aan de opstelling ervan hebben meegewerkt en door de Europese Gemeenschap. 2 Dit Verdrag moet worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd. De akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring worden nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. 3 Dit Verdrag treedt in werking op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum waarop vijf Staten, waarvan er ten minste vier Lidstaat van de Raad van Europa moeten zijn, te kennen hebben gegeven dat zij ermee instemmen door het Verdrag te worden gebonden overeenkomstig de bepalingen van het tweede lid van dit artikel. 4 Ten aanzien van iedere Ondertekenaar die nadien te kennen geeft dat hij ermee instemt door het Verdrag te worden gebonden, treedt het in werking op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring. 1999 58 14-04-1999

Artikel 34 Niet-Lidstaten 1 artikel 20, letter d, van het Statuut van de Raad van Europa Na de inwerkingtreding van dit Verdrag kan het Comité van Ministers van de Raad van Europa, na overleg met de Partijen, iedere Staat die geen lid is van de Raad van Europa uitnodigen tot dit Verdrag toe te treden ingevolge een bij meerderheid van stemmen genomen besluit, zoals voorzien inen met eenparigheid van stemmen van de vertegenwoordigers der Verdragsluitende Staten die zijn gerechtigd zitting te hebben in het Comité van Ministers. 2 Ten aanzien van iedere Staat die toetreedt, treedt het Verdrag in werking op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van nederlegging van de akte van toetreding bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. 1999 58 14-04-1999

Artikel 35 Territoriale toepassing 1 Iedere Ondertekenaar kan bij de ondertekening of de nederlegging van zijn akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring het gebied of de gebieden aanwijzen waarop dit Verdrag van toepassing is. Iedere andere Staat kan een dergelijke verklaring afleggen bij de nederlegging van zijn akte van toetreding. 2 Iedere Partij kan op elk later tijdstip door middel van een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa de toepassing van dit Verdrag uitbreiden tot enig ander in de verklaring vermeld gebied waarvan hij de internationale betrekkingen behartigt of waarvoor hij bevoegd is verbintenissen aan te gaan. Het Verdrag treedt ten aanzien van dat gebied in werking op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de verklaring door de Secretaris-Generaal. 3 Iedere verklaring afgelegd krachtens beide voorgaande leden kan wat betreft elk daarin aangewezen gebied worden ingetrokken door middel van een kennisgeving gericht aan de Secretaris-Generaal. De intrekking wordt van kracht op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal. 1999 58 14-04-1999

Artikel 36 Voorbehouden 1 Iedere Staat en de Europese Gemeenschap kunnen bij de ondertekening van dit Verdrag of bij de nederlegging van de akte van bekrachtiging een voorbehoud maken met betrekking tot een specifieke bepaling van het Verdrag voor zover een op zijn/haar grondgebied op dat moment geldende wet niet in overeenstemming is met de betrokken bepaling. Voorbehouden van algemene aard zijn niet toegestaan op grond van dit artikel. 2 Ieder voorbehoud gemaakt ingevolge dit artikel moet een korte uiteenzetting bevatten van de desbetreffende wet. 3 artikel 35, tweede lid Iedere Partij die de toepassing van dit Verdrag uitbreidt tot een gebied genoemd in de in, bedoelde verklaring kan, met betrekking tot dat gebied, een voorbehoud maken overeenkomstig de bepalingen van de voorgaande leden. 4 Iedere Partij die het in dit artikel bedoelde voorbehoud heeft gemaakt, kan dit intrekken door middel van een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. De intrekking wordt van kracht op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van een maand na de datum van ontvangst van de verklaring door de Secretaris-Generaal. 1999 58 14-04-1999

Artikel 37 Opzegging 1 Iedere Partij kan te allen tijde dit Verdrag opzeggen door middel van een kennisgeving gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. 2 De opzegging wordt van kracht op de eerste dag van de maand volgend op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal. 1999 58 14-04-1999

Artikel 38 Kennisgevingen De Secretaris-Generaal van de Raad van Europa geeft de Lidstaten van de Raad van Europa, de Europese Gemeenschap, iedere Ondertekenaar, iedere Partij en iedere andere Staat die is uitgenodigd tot dit Verdrag toe te treden, kennis van: a. iedere ondertekening; b. de nederlegging van iedere akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding; c. artikelen 33 34 iedere datum van inwerkingtreding van dit Verdrag ingevolge deof; d. artikel 32 iedere wijziging of ieder Protocol aangenomen overeenkomstig, en van de datum waarop de wijziging c.q. het Protocol in werking treedt; e. artikel 35 iedere verklaring gedaan ingevolge de bepalingen van; f. artikel 36 ieder voorbehoud en iedere intrekking van een voorbehoud gemaakt ingevolge de bepalingen van; g. iedere andere akte, kennisgeving of mededeling die op dit Verdrag betrekking heeft. 1999 58 14-04-1999