Verklaring van bepaalde Europese Regeringen inzake de exploitatiefase van de lanceervoertuigen Ariane, Vega en Sojoez vanaf het Ruimtecentrum in Guyana

section V.1

I PURPOSE AND UNDERTAKINGS OF THE PARTIES 1 Through this Declaration the Parties hereto agree on a common framework for the exploitation phase of ESA developed launchers and of the Soyuz launcher operated from the CSG. The launchers exploitation phase of Ariane 5 and current Vega, which follows the qualification process as described in the Reference Framework mentioned in the preamble, includes the relevant launcher manufacturing, launcher integration, launch operations and marketing activities. The launchers exploitation phase of Ariane 6 and Vega C includes the relevant launcher manufacturing, launcher integration, launch operations and marketing activities and all the activities required to maintain the launch system compliant with the respective revised Ariane and Vega Exploitation Agreements. 2 The guarantee of an available, reliable, and independent access to space for Europe at affordable conditions has been and will remain an essential goal for the Parties hereto. 3 Guaranteed access to space shall be assured by (i) launchers developed and produced by European industry, primarily designed to respond to European institutional mission needs, (ii) an operational European launch base and (iii) European industrial capabilities. 4 Outer Space Treaty ESA Convention The launchers exploitation phase shall be carried out for peaceful purposes in compliance with theand the. 5 The Parties hereto decide to entrust the execution of the exploitation phase of the ESA developed launchers and of the Soyuz launcher operated from the CSG: section III For this purpose, the Agency has concluded the LEA and will conclude amendments to it as foreseen inbelow. (i) for what concerns Ariane 5, current Vega and Soyuz operated from the CSG to Arianespace (hereinafter referred to as the “launch service provider”) in compliance with the roles and responsibilities defined in the Reference Framework referred to in the Preamble, and (ii) for what concerns Ariane 6 to the launch service provider as well as to the launcher system prime contractor which will be responsible among others for the manufacturing and integration of the Ariane 6 launcher and which will bear, as shareholder or supplier of the launch service provider, the risks arising from the commercial exploitation of Ariane 6, and (iii) for what concerns Vega C to the launch service provider as well as to the launcher system prime contractor which will be responsible among others for the manufacturing and integration of the Vega C launcher and which will bear the risks arising from the commercial exploitation of Vega C. 6 section III The exploitation of the ESA developed launchers shall respect the industrial and geographical distribution of work resulting from the relevant development programmes undertaken by the Agency, subject to the specific provisions of the relevant exploitation agreements for each of the ESA developed launchers to be concluded among the States participating in the relevant Agency launcher development programme as mentioned in the preamble and to the provisions of the arrangements between ESA and the launch service provider foreseen inbelow. 7 The European launch base shall be maintained in operational conditions so as to allow ready access to space for the Parties to this Declaration. The Parties undertake for their part to contribute to the funding of the CSG launch range in accordance with specific arrangements. 8 The Parties hereto will: Preference to their utilisation shall be granted by the Parties in the following order of priority: i) take the ESA developed launchers and the Soyuz launcher operated from the CSG into account and consider compatibility of their national missions with the use of the ESA developed launchers when defining and executing their national programmes, (ii) contribute to the setting-up of a framework in accordance with paragraph 9 below, (iii) promote such framework to other European states as well as in all European organisations in which they are members or other international programmes in which they are involved, except where such use compared to the use of other launchers or space transport means available at the envisaged time presents an unreasonable disadvantage with regard to cost, reliability or mission suitability. – ESA developed launchers, – the Soyuz launcher operated from the CSG when comparing the options to launch missions by non ESA-developed launchers, – other launchers. 9 The Parties hereto agree to support collectively the setting-up of a framework governing the procurement of launch services for European institutional programmes and ensuring a level playing field for Europe on the worldwide market for launch services. Through this framework different European institutional actors will be enabled to use competitive ESA-developed launchers as a collective high priority and an individual benefit, and to consider contracting a number of launches per year. 10 In the case of sales of launch services provided through one of the launch systems which are the subject of this Declaration to a State which is not a member of the Agency or to a customer that does not come under the jurisdiction of a Member State of the Agency: a) section I.4 The Parties agree to set up a Committee, hereinafter referred to as “the Sales Control Committee“, which will succeed to the sales control committee set up under the Ariane Production Declaration mentioned in the preamble, and will have the responsibility for determining whether a projected launch sale constitutes use that runs counter to the provisions ofabove. The Sales Control Committee shall comprise one representative of each Party hereto. The members of the Sales Control Committee shall be kept informed by the Director General of the Agency of projected sales of launch services by the launch service provider to States which are not members of the Agency and to customers that come under the jurisdiction of such States. section I.4 The Sales Control Committee shall be convened as follows: one-third of the members may request a meeting on the grounds that the use of a launcher would run counter to the provisions ofabove. section I.4 This request must be made not more than four weeks after the members of the Sales Control Committee have been informed of the proposed contract. The Sales Control Committee must then be convened within two weeks. Within four weeks at the most, it may decide to prohibit the projected launch sale on the grounds that it is incompatible with the provisions ofabove, doing so by a two-thirds majority of its members. This decision shall be binding on the launch service provider. In the exercise of the competences that France holds by virtue of the Outer Space Treaty, France undertakes to take the necessary steps to ensure the proper implementation of the prohibition decisions taken by the Sales Control Committee. b) Without prejudice to the obligations devolving upon it under this Declaration, any Party shall retain the right to declare that for reasons of its own, it does not associate itself with a particular launch. c) If a Party considers that the sale of a launch is not compatible with its adherence to this Declaration, it must, after such consultations as it may deem necessary, inform the Director General of the Agency. section I.11 If, after the Director General has informed the launch service provider, the sale goes through, the Party may immediately suspend its adherence to this Declaration in respect of the sale in question, on condition that it formally notifies the Agency and the other Parties hereof within one month and that it respects the commitments it has entered into with regard to other sales. The Party shall do its utmost to make available the national assets and intellectual property rights as defined inbelow, used for the exploitation of the launcher and, where it has done so, shall not oppose their use, including in the case of paragraph (b) above. Should the Party concerned object to making available, for the purposes of the launch in question, equipment and subsystems manufactured by its national industry, it shall be bound, within the framework of its powers, to facilitate the transfer of the manufacture of the relevant supplies to the industries of the other Parties, and may not under any circumstances oppose the manufacture of the supplies in question by the industries of the other Parties. d) The Sales Control Committee shall establish its own rules of procedures. 11 The Parties hereto shall do their utmost to make available to the launch service provider when required for the purposes of the exploitation of the ESA developed launchers and of the Soyuz launcher operated from the CSG: – section I.7 under financial conditions limited to the costs incurred on that account, the assets which are owned by certain Parties hereto and which have been used for the development programmes of the ESA developed launchers and of the Soyuz launcher at CSG programme, with the exception of the CSG launch range to which the specific provisions ofabove shall apply; – free of charge, the intellectual property rights belonging to them and deriving from the development programmes of the ESA developed launchers and of the Soyuz launcher at the CSG programme; – section III.1(h) free of charge, access to technical information resulting from the said programmes under conditions for the protection of information referred to inbelow. 12 The Parties hereto shall do their utmost to provide ESA and the launch service provider with the assistance required with regard to industrial quality surveillance for Ariane 5, current Vega and Soyuz launchers operated from the CSG. With respect to Ariane 6 and Vega C, they shall do their utmost to undertake or support industrial quality surveillance activities on industrial suppliers under their jurisdiction and, in the case these activities are performed outside the ESA framework, to inform ESA on a regular basis and immediately alert ESA on any critical issues identified in the course of those activities. 13 If, in connection with an export sale, it proves desirable to lay down special arrangements regarding guarantees and export financing, the Parties shall consult together to determine how such a request can be met on the basis of the principle of equitable distribution of the risk and the funding, pro rata to participation in exploitation as defined in the exploitation agreements mentioned in the preamble. 14 The Parties agree that they will consult together on the steps to be taken in case of major modifications of the structure, governance and features of the launch service provider or in case of events which may have a major impact on its business or on the future of the ESA developed launchers and of the Soyuz launcher from CSG.

II MANDATE TO THE AGENCY The Parties to this Declaration: 1. Invite the Agency to (i) ensure that the provisions of this Declaration are complied with and applied, and that the rights of the Parties are safeguarded during the exploitation of all ESA developed launchers and Soyuz operated from the CSG (ii) to monitor that the activities performed by the launch service provider, the launcher system prime contractors and their suppliers during the exploitation phase of: – Ariane 5 and current Vega do not put into question the qualification of the launch systems, including the related facilities; and – Ariane 6 and Vega C comply with the Ariane and Vega Exploitation Agreements respectively. 2. Article V.2 of the ESA Convention Invite the Agency to agree, through a Council decision, to the mandate given to it under the terms of this Declaration in conformity with; 3. section III of the 2007 Declaration section III Note that for what concerns the exploitation phase of Ariane 5, Soyuz and current Vega launchers, the Agency has concluded the LEA with Arianespace as was foreseen inand in accordance with the principles contained in that Declaration. For the purpose of extending such exploitation beyond 2020 and implementing provisions for the execution of the exploitation phase of Ariane 6 and Vega C, the Parties invite the Agency to conclude, as provided for inbelow and in accordance with the principles contained in this Declaration, amendments to the LEA that will include Protocols to which the prime contractors will be parties together with ESA and the launch service provider; 4. Invite the Agency to agree that the reporting to the Parties on matters relevant to the mandate entrusted to it through this Declaration is made at the occasion of the meetings of the Council of the Agency or of its subordinate body entrusted with launcher related matters; such reporting activities will take place at least once a year and will include in particular: a) reports on the financial needs and funding of the CSG; b) reports by the Agency Director General or his representative on the world launch services market and associated critical analysis; c) detailed reports by the Agency Director General or his representative on the overall geographical distribution of work related to exploitation among the Parties to this Declaration; d) reports by the Agency Director General on the distribution of industrial work related to exploitation; e) section III.1.o) detailed reports by the Agency Director General on the basis of the data acquired pursuant to the provisions ofbelow and reports on the annual business plan presented by the representative of the launch service provider on its activities. On that occasion, representatives of the launcher system prime contractors shall be invited. The Council or its subordinate body may make any recommendation to the launch service provider or the launcher system prime contractors that it considers useful for attaining the objectives of this Declaration. It may request the launch service provider to supply it with further reports; f) reports by the Agency Director General on the launch service provider’s activities, including any development in the structure and/or the composition of the shareholdings of the launch service provider’s company and its group; g) reports by the chairman of the Sales Control Committee; 5. Invite the Agency to treat the reports and information referred to above, which may be of a confidential nature, as such; 6. Provide that the representatives of the Parties to this Declaration take the occasion of meetings of the Council of the Agency or of its subordinate body entrusted with launcher related matters to reach agreement on any matters relating to the implementation of this Declaration; 7. section V Invite the Council of the Agency to authorise the Director General of the Agency to exercise the duties of depositary of this Declaration and those described inbelow; 8. Invite the Agency to assist the launch service provider in the promotion of the launcher export activities, in particular in approaching international organisations; 9. Invite the Agency, subject to the applicable provisions for the protection of information, to provide the launch service provider with the assistance required with regard to industrial quality surveillance for Ariane 5, current Vega and Soyuz launchers operated from the CSG. With respect to Ariane 6 and Vega C, invite the Agency, subject to the applicable provisions for the protection of information, to coordinate the industrial quality surveillance activities, arrange for those activities to be performed within the ESA framework and draw the attention of the launch service provider to any critical issues identified in the course of those activities. 10. Nothing in this Declaration, implicit or explicit, shall be construed as imposing on the Agency an obligation or liability to finance any activity of the launch service provider, in particular when the latter incurs continuous financial losses.

III COMMITMENTS TO BE TAKEN BY THE LAUNCH SERVICE PROVIDER AND ASSOCIATED UNDERTAKINGS OF THE LAUNCHER SYSTEM PRIME CONTRACTORS 1 section II.3 In execution of the mandate entrusted to the Agency under this Declaration and in compliance with the 2005 and the 2014 Launchers Resolutions as well as with the amended Ariane and Vega exploitation Agreements, ESA concludes amendments to the LEA for the exploitation of the Ariane 6 and Vega C launchers as foreseen inabove. Such amended LEA, shall include amendments of the existing separate Protocols for Ariane and Vega, for what concerns Ariane 6 and Vega C, that will be co-signed by ESA, the launch service provider and the respective launcher system prime contractors and will include the definition of the latter’s respective roles and responsibilities with regard to the exploitation of the Ariane 6 and Vega C launchers. The amended LEA shall contain the commitment of the launch service provider with respect to each ESA developed launcher and to the Soyuz launcher operated from the CSG, in consideration of the tasks entrusted to it, to: a) ESA Convention carry out the activities entrusted to it in compliance with the, with the provisions of the Outer Space Treaty and with the applicable national laws and regulations; b) section I.10 conform to the decisions taken by the Sales Control Committee set up underabove; c) agree that: – the launch service provider’s main company’s purpose consists in the exploitation of the ESA developed launchers; – the exploitation of the Soyuz launcher from the CSG is carried out by it in support of the launch service provider’s main company’s purpose; – the exploitation of other launchers from the CSG may be carried out by it, following agreement of the ESA Council and of the French Government, in support of its main company’s purpose; – any other activities may be carried out by it upon consultation of the ESA Council and the Parties, if requested by one of them, and shall not have a negative impact on its main company’s purpose; – all the aforementioned activities shall be carried out by it in compliance with the relevant ESA Council decision(s) and, as appropriate, with the agreement concluded between ESA and France; – section I.8 it shall respect the order of priority set out inabove; d) implement a payload allocation policy with the objective to secure, for each ESA developed launcher, the minimum launch rate contributing to maintain the European industrial capabilities necessary to secure the guarantee of access to space for Europe and taking into account the range of their respective performances; e) establish a business plan, including a risk assessment, defined on the basis of committing objectives agreed with the Agency such as, reliability, launch rate capability and schedule and jointly agreed, with respect to Ariane 5 and, for current Vega launches, until flight number 16 included, planned to be completed by mid-2019, with the relevant launcher system prime contractors; f) sections II.4 (e) establish a business plan, as of mid-2019, including a risk assessment, defined on the basis of committing objectives set out in the amended LEA, such as reliability, launch rate capability and schedule and jointly agreed with the relevant launcher system prime contractors for what concerns Ariane 6 and current Vega/Vega C respectively with a view to ensuring the mutually beneficial exploitation of all ESA developed launchers; in case of persisting disagreement, the Agency shall mediate between Arianespace and the launcher system prime contractor concerned. The Agency shall report on the outcome of the mediation to the Parties to this Declaration as well as to the Member States contributing to the development of the relevant launcher at the occasion of the meetings of the Council of the Agency or of its subordinate body entrusted with launcher related matters with a view to enable them to assess the situation and, in the case where the mediation has not resolved the persisting disagreement, take decisions regarding the exploitation of the launcher in question. The above procedure shall not prejudice the application ofand II.6. g) respect, for each ESA developed launcher concerned, the industrial distribution of work resulting from all the relevant launcher development programmes undertaken by the Agency in compliance with the provisions in the exploitation agreements mentioned in the preamble on the basis of the following provisions: – if the launch service provider considers that this distribution cannot be maintained because industrial proposals are unreasonable in terms of price, quality or delivery dates, it shall put the work out to competitive tender; – section II.3 before taking any such measure, the launch service provider shall notify the Party concerned and the Director General of the Agency of its intention to do so, providing reasoned grounds in support of it so that together a solution can be found within a reasonable time. The Agency shall be associated with the procedure leading to any change in the industrial distribution of work resulting from all ESA developed launcher programmes undertaken by the Agency. The procedures shall be as set out in the specific arrangements concluded between the Agency and Arianespace in accordance with the provisions ofabove; – the previous contractor may match the best financial offer and shall have priority in relation to all industrial proposals that are equivalent in terms of prices, delivery dates and quality; h) sections I.11 use the rights and information made available to it underabove and III.2 below only for the purposes of the execution of the exploitation of the ESA developed launchers and the Soyuz launcher operated from the CSG and not disclose such rights and information to, or authorise the use thereof by any entities without the owner’s explicit consent; flow down the rights and obligations set out in this Article to the launcher system prime contractors and their suppliers as far as this is required for the exploitation of their respective ESA developed launchers; comply with the applicable national export control rules and regulations and with the Agency's procedures relevant to the protection of information applied by ESA and approved by its Member States as well as technology transfers outside the Member States of the Agency; reflect the above restrictions in the contracts with its customers and suppliers; i) section IV a) and c) reimburse the French Government, with a ceiling of 60 M€ per launch, the amount of any damages it may be required to pay under the terms ofof this Declaration, in the event of proceedings being instituted by the victims of damage caused by an Ariane launch or a Soyuz launch carried out by the launch service provider from the CSG during the exploitation phase; j) section IV b) reimburse the French Government and ESA, pro rata to their respective shares of liability as defined inof this Declaration and within a ceiling of 60 M€ per launch, the amount of any damages they may be required to pay in the event of proceedings being instituted by the victims of damage caused by a Vega launch carried out by the launch service provider from the CSG during the exploitation phase; k) undertake care and custody of the assets and information made available to it by the Parties hereto and by the Agency and indemnify the owner(s) for any damage thereto caused by itself, its employees or persons at its service or by third parties; l) take out the appropriate insurance cover or equivalent guarantee for the liabilities described in sections III.1 i) j) k) above and the other liabilities and risks associated with the carrying out of its activities provided for in the arrangements mentioned in this section III.1; the terms of such insurance cover or guarantee will be agreed upon with the Agency and with the French Government; m) ensure that the activities carried out by it and by its suppliers during the exploitation phase: sections I.11 Subject to the above, the launch service provider, in agreement with the owners, may make modifications to the assets made available underabove and III.2 below, as it deems necessary for its activities; – sections I.11 of Ariane 5 and current Vega do not put into question the qualification status of the launcher system and of the relevant production assets and have the technical and financial responsibility for maintaining in good operational order the assets made available to it under the terms ofabove and III.2 below, in accordance with arrangements concluded with the owners. – article II.1 sections I.11 of Ariane 6 and Vega C comply with this Declaration for the purpose of their exploitation in accordance with. The technical and financial responsibility for maintaining in good operational order the assets made available to it under the terms ofabove and III.2 below is assigned either to it or to the relevant launcher system prime contractor. n) contribute to the funding of the costs associated with the use of the CSG launch range, according to the provisions referred to in the 2005 Launchers Resolution mentioned in the preamble; o) ESA Convention section II.4 undertake to afford the Agency’s Director General the visibility and audit rights it needs towards the launch service provider and its suppliers, and in particular on the yearly exploitation costs and revenues for each launcher and on the evolution of the business plan, in order to carry out the mandate assigned to it in this Declaration and under theand to provide the information and reports foreseen inabove; p) undertake, in discharging its responsibilities for marketing the launchers, in its relations with outside parties, with its customers and with the public, to emphasise the European and multilateral character of the development and exploitation of the ESA developed launchers, by mentioning, especially on written and audio-visual materials, that the relevant development programmes have been carried out by the Agency and by drawing attention to the role played in such development by the Parties to this Declaration; q) supply the Agency and the Parties hereto, giving them priority over third- party customers, with the launch services and slots required, under the following conditions: – the Agency and the Parties shall communicate to the launch service provider their requests for services as their requirements arise, taking up cost-free options; in the event of a conflict of priorities between the Agency and a Party, the Agency shall have priority; in the event of a conflict of priorities between the Parties, those participating in the relevant launcher Agency’s development programme shall have priority; – the arrangements between the Agency and Arianespace shall contain a model clause, which is to be included in the launch sale contracts, defining the procedure to be applied in the event of a slippage of the launch slot; r) undertake such other commitments as may be necessary to implement the tasks entrusted to it. No provision of this Declaration shall be interpreted as a request to the launch service provider to pursue any activity which would result in continuous financial losses. 2 The Parties take note that ESA shall make available to the launch service provider, when required for the purpose of the launchers exploitation: – free of charge the production master files stemming from the development programme relevant to each ESA developed launcher, as a basis for carrying out the relevant exploitation phase; – free of charge, the facilities, equipment and tooling acquired within the framework of the development programme relevant to each ESA developed launcher and to the Soyuz launcher operated from the CSG, and of which the Agency is the owner. These assets may also, in agreement with the launch service provider, be made available to its suppliers; – free of charge, its intellectual property rights deriving from the development programme relevant to each ESA developed launcher and from the programme relevant to the Soyuz launcher operated from the CSG; the launch service provider shall have access free of charge to the technical information in the Agency's possession, resulting from the said programmes. 3 An active dialogue shall be maintained between the launch service provider and the Agency, in order to monitor that the objectives of the launcher development programmes undertaken within the framework of the Agency take into account foreseeable trends of the launch services market.

IV LIABILITY FOR DAMAGES CAUSED BY A LAUNCH section III Subject to the undertakings of the launch service provider as foreseen inabove, the Parties to this Declaration: a) agree that in the event of proceedings being instituted by the victims of damage caused by an Ariane launch carried out by the launch service provider from the CSG during the exploitation phase, the French Government shall be responsible for the payment of any damages that may be awarded; b) take note of the liability principles defined in the 2005 Launchers Resolution for all launchers developed by the Agency other than Ariane and agree that in the event of proceedings being instituted by the victims of damage caused by a Vega launch carried out by the launch service provider from the CSG during the exploitation phase, the French Government shall be responsible for the payment of one third of any damages that may be awarded and the Agency shall be responsible for the payment of the remaining two-thirds; for such launcher, the Member States of the Agency which are Participating States in the relevant development programmes of the Agency will conclude the corresponding exploitation agreement mentioned in the preamble which shall regulate the sharing of such Agency’s liability in accordance with the 2005 Launchers Resolution; it is understood that no other Member State of the Agency will be held responsible for the payment of any part of this 2/3 share; c) agree that in the event of proceedings being instituted by the victims of damage caused by a Soyuz launch carried out by the launch services provider from the CSG during the exploitation phase, the French Government shall be responsible towards ESA and the Parties to this Declaration for the payment of any damages that may be awarded; d) preamble take note of the Resolution on the Agency’s legal liability mentioned in theand agree that sections IV. (a), (b) and (c) above shall not apply in cases where the Agency is the customer of the launch service provider and if it is found that the source of the damage is an Agency satellite; e) agree that the responsibilities taken on by the French Government in sections IV. (a), (b) and (c) above shall not apply if the damage is caused by a deliberate act or omission on the part of the Agency, persons employed by it or its Member States (with the exception of the French State and public bodies under its authority), and that the responsibilities taken on by the Agency in section IV.(b) above shall not apply if the damage is caused by a deliberate act or omission on the part of the French State or public bodies under its authority.

V ENTRY INTO FORCE, DURATION, REVISIONS, VALIDITY 1 2007 Declaration This Declaration shall enter into force on the date when two thirds of the Parties to thehave notified the Director General of ESA in writing of their acceptance to become a Party to this Declaration. If this Declaration as well as any subsequent revision has not entered into force within a period of two years since its finalisation, a meeting among the states Parties to the 2007 Declaration which have finalised and intend to accept to become party to this Declaration shall be convened by the ESA Director General to evaluate the possible measures to be taken in order to address that situation. For avoidance of doubt: (i) the 2007 Declaration shall remain in force and shall continue to be binding on the Parties to the 2007 Declaration which will not become Parties to this Declaration; and (ii) this Declaration will supersede the 2007 Declaration for those Parties to the 2007 Declaration that will become Parties to this Declaration. 2 The Hellenic Republic, the Republic of Poland, the Portuguese Republic and Romania may accede to this Declaration by notifying the Director General of the Agency of their acceptance to become a Party. This Declaration shall be binding on such Member States 30 days after the date on which they respectively notify the Director General of the Agency of their acceptance to become a Party. Such states shall also then be considered as Parties to this Declaration. 3 This Declaration, shall be open for accession to any State becoming a new Member of the European Space Agency if it so requests. Any such request toaccede shall be addressed to the Director General of the Agency and shallrequire the agreement of all the Parties to this Declaration. This Declaration shall be binding on a Member State that has acceded to it 30 days after the date on which it notifies the Director General of the Agency of its accession. 4 This Declaration shall apply from the date of its entry into force in accordance with section V.1 above until the end of 2035. The provisions of this Declaration shall remain applicable beyond the above expiration date in order to allow, where appropriate, for the execution of launch contracts concluded by the launch service provider up to the end of 2035. The parties hereto invite the Director General of the Agency to convene a meeting among them in 2026 in order to evaluate the progress of its implementation and the appropriate measures to be taken. 5 The Parties to this Declaration shall consult together on the conditions for its renewal in good time and not less than two years before the Declaration is due to expire. 6 The Parties to this Declaration shall meet, at the request of at least four of them, for the purpose of reviewing the provisions of this Declaration and its implementation. In the context of these reviews, the Director General of the Agency or any Party may formulate proposals to the Parties to this Declaration in order to amend the content of this Declaration. Amendments to the provisions of this Declaration shall be adopted by the unanimous acceptance of the Parties hereto. 7 The provisions of this Declaration are intended to regulate only the relationship between the Parties hereto; they do not affect or modify the agreements that any of the Parties to this Declaration may have entered into with third parties prior to the effective date of this Declaration as foreseen in section V.1 above; they cannot be affected or modified by the agreements that any of the Parties to this Declaration may enter into with third parties after the effective date of this Declaration.

VI DISPUTES Article XVII of the ESA Convention Any dispute arising between two or more Parties over the interpretation or implementation of this Declaration and not settled through the intervention of the Agency's Council, shall be settled in accordance with the provisions of.

artikel V.1

I DOELSTELLING EN VERPLICHTINGEN VAN DE PARTIJEN 1 De Partijen bij deze Verklaring komen bij dezen een gemeenschappelijk kader overeen voor de exploitatiefase van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en van het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd. De exploitatiefase van de lanceervoertuigen Ariane 5 en de huidige Vega, die aansluit op het kwalificatieproces zoals omschreven in het in de preambule bedoelde Referentiekader, omvat de vervaardiging van de desbetreffende lanceervoertuigen en hun integratie, lanceeroperaties en marketingactiviteiten. De exploitatiefase van de lanceervoertuigen Ariane 6 en Vega C omvat de desbetreffende vervaardiging van het lanceervoertuig, de integratie van het lanceervoertuig, lanceeroperaties en marketingactiviteiten en alle activiteiten die nodig zijn om het lanceersysteem in overeenstemming te houden met de respectieve herziene exploitatieovereenkomsten voor Ariane en Vega. 2 De waarborg van een beschikbare, betrouwbare en onafhankelijke toegang tot de ruimte voor Europa tegen betaalbare voorwaarden is en blijft voor de Partijen bij deze Verklaring een essentiële doelstelling. 3 Gegarandeerde toegang tot de ruimte wordt gewaarborgd door i. door de Europese industrie ontwikkelde en geproduceerde lanceervoertuigen, die hoofdzakelijk ontworpen zijn om te voorzien in de Europese behoefte aan institutionele missies, ii. een operationele Europese lanceerbasis en iii. Europese industriële capaciteit. 4 Verdrag inzake de kosmische ruimte ESA-Verdrag De exploitatiefase van de lanceervoertuigen wordt voor vreedzame doeleinden uitgevoerd in overeenstemming met heten het. 5 De Partijen bij deze Verklaring besluiten de uitvoering van de exploitatiefase van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en van het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd toe te vertrouwen: artikel III Het Agentschap heeft daartoe de LEA gesloten en komt wijzigingen daarvan overeen zoals voorzien in onderstaand. i. wat betreft Ariane 5, de huidige Vega en Sojoez die vanaf CSG worden geëxploiteerd, aan Arianespace (hierna te noemen de „leverancier van lanceerdiensten”) in overeenstemming met de rollen en verantwoordelijkheden zoals vastgelegd in het in de preambule bedoelde Referentiekader, en ii. wat betreft Ariane 6, aan de leverancier van lanceerdiensten alsmede aan de hoofdaannemer van het lanceersysteem die onder andere verantwoordelijk zal zijn voor de vervaardiging en integratie van het Ariane 6-lanceervoertuig en die, als aandeelhouder of leverancier van de leverancier van lanceerdiensten, de risico’s draagt die voortvloeien uit de commerciële exploitatie van Ariane 6, en iii. wat betreft Vega C, aan de leverancier van lanceerdiensten alsmede aan de hoofdaannemer van het lanceersysteem die onder andere verantwoordelijk zal zijn voor de vervaardiging en integratie van het Vega C-lanceervoertuig en die, als aandeelhouder of leverancier van de leverancier van lanceerdiensten, de risico's draagt die voortvloeien uit de commerciële exploitatie van Vega C. 6 artikel III Bij de exploitatie van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen wordt rekening gehouden met de geografische verdeling van de industriële werkzaamheden die voortvloeien uit de relevante ontwikkelingsprogramma’s die door het Agentschap worden uitgevoerd, met inachtneming van de specifieke bepalingen van de relevante exploitatieovereenkomsten voor elk van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen die gesloten zullen worden tussen de Staten die deelnemen aan het desbetreffende ontwikkelingsprogramma voor het lanceervoertuig van het Agentschap, zoals bedoeld in de preambule, en van de bepalingen van de overeenkomsten tussen ESA en de leverancier van lanceerdiensten zoals voorzien in het onderstaande. 7 De Europese lanceerbasis wordt bedrijfsklaar gehouden opdat de Partijen bij deze Verklaring te allen tijde toegang tot de ruimte kunnen krijgen. De Partijen verplichten zich van hun zijde bij te dragen aan de financiering van de CSG-lanceerbasis in overeenstemming met specifieke overeenkomsten. 8 De Partijen bij deze Verklaring: uitgezonderd wanneer een dergelijk gebruik in vergelijking met het gebruik van andere lanceervoertuigen of ruimtetransportsystemen die op het voorziene tijdstip beschikbaar zijn een onredelijk nadeel oplevert ten aanzien van de kosten, betrouwbaarheid of geschiktheid voor de missie. Voor het gebruik van de lanceervoertuigen hanteren de Partijen de volgende prioritaire volgorde: i. houden bij het opstellen en uitvoeren van hun nationale programma’s rekening met de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG geëxploiteerd wordt en nemen de compatibiliteit van hun nationale missies met het gebruik van door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen in aanmerking, ii. dragen bij aan het instellen van een kader in overeenstemming met het onderstaande negende lid, iii. propageren een dergelijk kader bij andere Europese staten en bij alle Europese organisaties waarvan zij lid zijn of overige internationale programma’s waarbij zij betrokken zijn, – door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen, – het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd, boven lanceringen van missies met lanceervoertuigen die niet door ESA zijn ontwikkeld, – overige lanceervoertuigen. 9 De Partijen bij de Verklaring komen overeen gezamenlijk steun te verlenen aan het instellen van een kader voor het verwerven van lanceerdiensten voor Europese institutionele programma’s en voor het garanderen van gelijke concurrentievoorwaarden voor Europa op de wereldwijde markt voor lanceerdiensten. Dankzij dit kader worden verschillende Europese institutionele actoren in staat gesteld concurrerende door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen te gebruiken als een collectieve hoge prioriteit en als individueel voordeel en te overwegen een aantal lanceringen per jaar vast te leggen. 10 Ten aanzien van verkopen van lanceerdiensten geleverd door een van de lanceersystemen die het voorwerp van deze Verklaring zijn, aan een Staat die geen lid van het Agentschap is of aan een afnemer die niet onder de rechtsmacht van een lidstaat van het Agentschap valt: a. artikel I.4 komen de Partijen overeen een Commissie in te stellen, hierna te noemen de „Verkoopcontrolecommissie”, die de verkoopcontrolecommissie die is ingesteld ingevolge de in de preambule bedoelde Verklaring inzake de productiefase van de Ariane opvolgt, en die de bevoegdheid heeft vast te stellen of een voorgenomen verkoop van een lancering een gebruik betreft dat indruist tegen het bepaalde invan deze Verklaring. De Verkoopcontrolecommissie bestaat uit een vertegenwoordiger van elk van de Partijen bij de Verklaring. De leden van de Verkoopcontrolecommissie worden door de Directeur-Generaal van het Agentschap op de hoogte gehouden van de voorgenomen verkopen van lanceerdiensten door de leverancier van lanceerdiensten aan Staten die geen lid zijn van het Agentschap of aan afnemers die onder de rechtsmacht van zulke Staten vallen. artikel I.4 De bijeenroeping van de Verkoopcontrolecommissie geschiedt als volgt: een derde van de leden kan verzoeken om een bijeenkomst op grond van het feit dat het gebruik van een lanceervoertuig indruist tegen het bepaalde invan deze Verklaring. artikel I.4 Dit verzoek dient te worden gedaan niet later dan vier weken nadat de leden van de Verkoopcontrolecommissie zijn ingelicht omtrent het voorgestelde contract. De Verkoopcontrolecommissie dient vervolgens binnen twee weken te worden bijeengeroepen. Uiterlijk binnen vier weken daarna kan de commissie besluiten de voorgenomen verkoop van een lancering te verbieden op grond van het feit dat deze onverenigbaar is met het bepaalde invan deze Verklaring, welk besluit met een tweederdemeerderheid van de stemmen van haar leden wordt genomen. Dit besluit is bindend voor de leverancier van lanceerdiensten. Bij de uitoefening van de bevoegdheden die Frankrijk bezit krachtens het Verdrag inzake de kosmische ruimte, verplicht Frankrijk zich de noodzakelijke maatregelen te nemen ter verzekering van de juiste uitvoering van de door de Verkoopcontrolecommissie genomen besluiten tot verbod van verkoop. b. Onverminderd de daaruit ingevolge deze Verklaring voortvloeiende verplichtingen behoudt een Partij het recht te verklaren dat zij om niet nader te noemen redenen geen bemoeienis wenst te hebben met een bepaalde lancering. c. Indien een Partij van oordeel is dat de verkoop van een lancering onverenigbaar is met haar instemming met deze Verklaring, dient zij dit, na het door haar noodzakelijk geachte overleg, ter kennis van de Directeur-Generaal van het Agentschap te brengen. artikel I.11 Indien, nadat de Directeur-Generaal de leverancier van lanceerdiensten heeft ingelicht, de verkoop doorgang heeft, kan de Partij onmiddellijk haar instemming met deze Verklaring schorsen met betrekking tot de verkoop in kwestie, op voorwaarde dat zij het Agentschap en de andere Partijen binnen één maand officieel daarvan in kennis stelt en dat zij de verplichtingen nakomt die zij met betrekking tot andere verkopen op zich heeft genomen. De Partij doet al het mogelijke om de voor de exploitatie van het lanceervoertuig gebruikte nationale bezittingen en intellectuele-eigendomsrechten als omschreven in het onderstaandebeschikbaar te stellen en, wanneer zij dit heeft gedaan, verzet zich niet tegen het gebruik ervan, met inbegrip van in het geval van het bovenstaande lid b. Mocht de betrokken Partij bezwaar hebben tegen het beschikbaar stellen, ten behoeve van de lancering in kwestie, van de door haar binnenlandse industrie vervaardigde uitrusting en subsystemen, dan is zij verplicht naar vermogen te bevorderen dat de vervaardiging van de desbetreffende goederen wordt overgedragen aan de industrieën van de andere Partijen, en mag zij zich in geen geval verzetten tegen de vervaardiging van de betrokken goederen door de industrieën van de andere Partijen. d. De Verkoopcontrolecommissie stelt haar reglement van orde vast. 11 De Partijen bij deze Verklaring doen al het mogelijke om, wanneer zulks noodzakelijk is ten behoeve van de exploitatie van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en van het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd, aan de leverancier van lanceerdiensten ter beschikking te stellen: – artikel I.7 op financiële voorwaarden die zijn beperkt tot de daaruit voortvloeiende kosten, de bezittingen die eigendom zijn van bepaalde Partijen bij deze Verklaring en die zijn gebruikt voor de ontwikkelingsprogramma’s van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en voor het programma voor het Sojoez-lanceervoertuig op het CSG, uitgezonderd de CSG-lanceerbasis, waarop de bijzondere bepalingen vanvan toepassing zijn; – kosteloos, de hun toekomende rechten ter zake van de intellectuele eigendom, voortvloeiend uit de ontwikkelingsprogramma’s van elk van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en uit het programma voor het Sojoez-lanceervoertuig op het CSG; – artikel III.1.h kosteloos, toegang tot technische informatie die voortvloeit uit de genoemde programma’s onder de voorwaarden voor de bescherming van gegevens bedoeld in onderstaand. 12 De Partijen bij deze Verklaring doen al het mogelijke om ESA en de leverancier van lanceerdiensten de noodzakelijke bijstand te verlenen met betrekking tot industriële kwaliteitsbewaking voor de lanceervoertuigen Ariane 5, de huidige Vega en Sojoez die vanaf CSG worden geëxploiteerd. Met betrekking tot Ariane 6 en Vega C doen zij al het mogelijke om activiteiten op het gebied van de industriële kwaliteitsbewaking te ondernemen of te ondersteunen bij industriële leveranciers onder hun rechtsmacht en in het geval deze activiteiten worden uitgevoerd buiten het ESA-kader, om ESA op regelmatige basis te informeren over en onverwijld in kennis te stellen van kritische kwesties die zijn vastgesteld gedurende het uitvoeren van deze activiteiten. 13 Indien, in verband met een verkoop voor de export, het wenselijk blijkt bijzondere regelingen te treffen inzake garanties en exportfinanciering, plegen de Partijen onderling overleg om vast te stellen op welke wijze aan een zodanig verzoek kan worden voldaan op basis van het beginsel van billijke verdeling van het risico en de financiering naar rato van de deelneming aan de exploitatie zoals omschreven in de in de preambule bedoelde exploitatieovereenkomsten. 14 De Partijen komen overeen onderling overleg te plegen omtrent de maatregelen die moeten worden genomen indien zich grote wijzigingen voordoen wat betreft de structuur, het bestuur en de kenmerken van de leverancier van lanceerdiensten of in geval van voorvallen die van grote invloed zijn op zijn zakelijke activiteiten of op de toekomst van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en van het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd.

II MANDAAT VAN HET AGENTSCHAP De Partijen bij deze Verklaring: 1. Nodigen het Agentschap uit te waarborgen dat i. de bepalingen van deze Verklaring worden nageleefd en toegepast en dat de rechten van de Partijen worden gewaarborgd gedurende de exploitatie van alle door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en van de Sojoez die vanaf CSG wordt geëxploiteerd, ii. erop toe wordt gezien dat de activiteiten verricht door de leverancier van lanceerdiensten, de hoofdaannemers van het lanceersysteem en hun leveranciers gedurende de exploitatiefase van: – Ariane 5 en de huidige Vega de kwalificatie van de lanceersystemen, met inbegrip van de bijbehorende faciliteiten niet tot voorwerp van discussie maken; en – Ariane 6 en Vega C voldoen aan respectievelijk de exploitatieovereenkomsten voor Ariane en Vega. 2. artikel V.2 van het ESA-Verdrag Nodigen het Agentschap uit door middel van een besluit van de Raad in te stemmen met het mandaat dat hem uit hoofde van deze Verklaring is verleend, in overeenstemming met; 3. artikel III van de Verklaring van 2007 artikel III Nemen er nota van dat wat betreft de exploitatiefase van de Ariane 5-, Sojoez- en huidige Vega-lanceervoertuigen, het Agentschap de LEA met Arianespace heeft gesloten zoals voorzien inen overeenkomstig de in die Verklaring vervatte beginselen. Ten behoeve van het verlengen van deze exploitatie na 2020 en het implementeren van bepalingen voor het uitvoeren van de exploitatiefase van Ariane 6 en Vega C, nodigen de Partijen het Agentschap uit wijzigingen van de LEA overeen te komen, zoals voorzien in onderstaanden overeenkomstig de in deze Verklaring vervatte beginselen, die mede Protocollen omvatten waarbij de hoofdaannemers partij zijn samen met ESA en de leverancier van lanceerdiensten; 4. Nodigen het Agentschap uit ermee in te stemmen dat de rapportage aan de Partijen inzake kwesties die verband houden met het mandaat dat hem krachtens deze Verklaring is verleend, plaatsvindt tijdens bijeenkomsten van de Raad van het Agentschap of van zijn ondergeschikt orgaan dat belast is met kwesties die samenhangen met de lanceervoertuigen; een dergelijke rapportage vindt ten minste eenmaal per jaar plaats en omvat met name: a. rapporten inzake de financiële behoeften en financiering van het CSG; b. rapporten van de Directeur-Generaal van het Agentschap of zijn vertegenwoordiger over de wereldmarkt voor lanceerdiensten tezamen met een kritische analyse hiervan; c. gedetailleerde rapporten van de Directeur-Generaal van het Agentschap of zijn vertegenwoordiger over de algehele geografische spreiding van het met de exploitatie samenhangende werk over de Partijen bij deze Verklaring; d. rapporten van de Directeur-Generaal van het Agentschap over de verdeling van het met de exploitatie samenhangende industriële werk; e. artikel III.I.o gedetailleerde rapporten van de Directeur-Generaal van het Agentschap op basis van gegevens die ingevolge de bepalingen van het onderstaandezijn verzameld en rapporten van de vertegenwoordiger van de leverancier van lanceerdiensten over het jaarlijkse bedrijfsplan en de ondernemingsactiviteiten. Bij deze gelegenheid worden vertegenwoordigers van de hoofdaannemers van het lanceersysteem uitgenodigd. De Raad of zijn ondergeschikt orgaan kan aan de leverancier van lanceerdiensten of de hoofdaannemers van het lanceersysteem elke aanbeveling doen die hij nuttig acht voor het verwezenlijken van de doelstellingen van deze Verklaring. De Raad of het orgaan kunnen de leverancier van lanceerdiensten om verdere rapporten verzoeken; f. rapporten van de Directeur-Generaal van het Agentschap over de werkzaamheden van de leverancier van lanceerdiensten, met inbegrip van iedere ontwikkeling betreffende de structuur en/of samenstelling van de aandelen van de onderneming van de leverancier van lanceerdiensten en van zijn groep; g. rapporten van de voorzitter van de Verkoopcontrolecommissie; 5. Nodigen het Agentschap uit de bovenbedoelde rapporten en informatie die een vertrouwelijk karakter kunnen hebben als zodanig te behandelen; 6. Zorgen ervoor dat de vertegenwoordigers van de Partijen bij deze Verklaring de bijeenkomsten van de Raad van het Agentschap of van zijn ondergeschikt orgaan dat belast is met kwesties die samenhangen met de lanceervoertuigen gebruiken om overeenstemming te bereiken over kwesties die verband houden met de implementatie van deze Verklaring; 7. artikel V Nodigen de Raad van het Agentschap uit de Directeur-Generaal van het Agentschap te machtigen de taken van depositaris van deze Verklaring en de taken omschreven in het onderstaandeuit te voeren; 8. Nodigen het Agentschap uit de leverancier van lanceerdiensten bijstand te verlenen bij het bevorderen van de exportactiviteiten inzake de lanceervoertuigen, met name bij het leggen van contacten met internationale organisaties; 9. Nodigen het Agentschap uit, met inachtneming van de van toepassing zijnde bepalingen inzake de bescherming van gegevens, de leverancier van lanceerdiensten de noodzakelijke bijstand te verlenen met betrekking tot industriële kwaliteitsbewaking voor de Ariane 5-, huidige Vega- en Sojoez-lanceervoertuigen die vanaf CSG worden geëxploiteerd. Nodigen, met betrekking tot Ariane 6 en Vega C, het Agentschap uit, met inachtneming van de van toepassing zijnde bepalingen inzake de bescherming van gegevens, om de activiteiten op het gebied van de industriële kwaliteitsbewaking te coördineren, ervoor te zorgen dat deze activiteiten worden verricht binnen het ESA-kader en de aandacht van de leverancier van lanceerdiensten te vestigen op mogelijke kritische kwesties die zijn vastgesteld gedurende het uitvoeren van deze activiteiten. 10. Niets in deze Verklaring, impliciet of expliciet, mag zodanig worden uitgelegd dat daardoor voor het Agentschap een verplichting of aansprakelijkheid ontstaat voor het financieren van enige activiteit van de leverancier van lanceerdiensten, met name wanneer de laatste aanhoudende financiële verliezen lijdt.

III DOOR DE LEVERANCIER VAN LANCEERDIENSTEN OP ZICH TE NEMEN VERPLICHTINGEN EN DAARMEE VERBAND HOUDENDE VERPLICHTINGEN VAN DE HOOFDAANNEMERS VAN HET LANCEERSYSTEEM 1 artikel II.3 Ten behoeve van het mandaat dat het Agentschap krachtens deze Verklaring is verleend en in overeenstemming met de Lanceervoertuigresoluties, 2005 en 2014 alsmede de gewijzigde exploitatieovereenkomsten voor Ariane en Vega, komt ESA wijzigingen van de LEO voor de exploitatie van de Ariane 6- en Vega C-lanceervoertuigen overeen zoals voorzien in bovengenoemd. Een dergelijke gewijzigde LEA omvat wijzigingen van de bestaande afzonderlijke Protocollen voor Ariane en Vega, wat Ariane 6 en Vega C betreft, die medeondertekend worden door ESA, de leverancier van lanceerdiensten en de respectieve hoofdaannemers voor het lanceersysteem en omvat de omschrijving van de respectieve rollen en verantwoordelijkheden van deze laatsten met betrekking tot de exploitatie van de Ariane-6 en Vega C-lanceervoertuigen. De gewijzigde LEA verplicht de leverancier van lanceerdiensten met betrekking tot elk door ESA ontwikkeld lanceervoertuig en het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd, met inachtneming van de taken waarmee hij is belast, ertoe: a. ESA-Verdrag de werkzaamheden waarmee hij is belast uit te voeren in overeenstemming met het, met de bepalingen van het Verdrag inzake de kosmische ruimte en met de toepasselijke nationale wet- en regelgeving; b. artikel I.10 zich te houden aan de besluiten genomen door de krachtens het bovenstaandeingestelde Verkoopcontrolecommissie; c. ermee in te stemmen dat: – de voornaamste doelstelling van de onderneming van de leverancier van lanceerdiensten de exploitatie van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen is; – hij de exploitatie van het Sojoez-lanceervoertuig vanaf het CSG verzorgt ter ondersteuning van de voornaamste doelstelling van de onderneming van de leverancier van lanceerdiensten; – de exploitatie van andere lanceervoertuigen vanaf het CSG door hem mag worden uitgevoerd, na toestemming van de ESA-Raad en van de Franse Regering, ter ondersteuning van de voornaamste doelstelling van de onderneming; – andere werkzaamheden door hem mogen worden uitgevoerd na overleg met de ESA-Raad en de Partijen, indien daarom door een van hen wordt verzocht, en dat deze geen negatieve gevolgen mogen hebben voor de voornaamste doelstelling van de onderneming; – alle bovengenoemde werkzaamheden door hem worden uitgevoerd in overeenstemming met de relevante besluiten van de Raad van ESA en, al naargelang van toepassing, met de overeenkomst tussen ESA en Frankrijk; – artikel I.8 hij de invervatte prioritaire volgorde zal eerbiedigen; d. beleid inzake de toewijzing van nuttige lading te implementeren met als doel, voor elk door ESA ontwikkeld lanceervoertuig, de minimale lanceerfrequentie te waarborgen die bijdraagt aan het behouden van de Europese industriële capaciteit die nodig is om de toegang tot de ruimte voor Europa te waarborgen en daarbij rekening te houden met de prestaties van de desbetreffende lanceervoertuigen; e. een bedrijfsplan op te stellen, met inbegrip van een risicobeoordeling, op basis van met het Agentschap overeengekomen bindende doelstellingen, zoals betrouwbaarheid, lanceerfrequentie en -schema, dat, met betrekking tot Ariane 5 en, voor de huidige Vega-lanceringen, tot en met vluchtnummer 16, die naar verwachting medio 2019 zijn afgerond, gezamenlijk wordt overeengekomen met de hoofdaannemers van de desbetreffende lanceersystemen; f. artikelen II.4.e een bedrijfsplan op te stellen, per medio 2019, met inbegrip van een risicobeoordeling, op basis van bindende doelstellingen zoals vervat in de gewijzigde LEA, zoals betrouwbaarheid, lanceerfrequentie en -schema, dat gezamenlijk wordt overeengekomen met de hoofdaannemers van de desbetreffende lanceersystemen wat betreft respectievelijk Ariane 6 en de huidige Vega/Vega C, met het oog op het waarborgen van een exploitatie van alle door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen die wederzijds voordeel oplevert. In het geval van hardnekkige meningsverschillen bemiddelt het Agentschap tussen Arianespace en de betrokken hoofdaannemer van het lanceersysteem. Het Agentschap brengt verslag uit over de uitkomst van de bemiddeling aan de Partijen bij deze Verklaring en aan de Lidstaten die bijdragen aan de ontwikkeling van het desbetreffende lanceervoertuig tijdens de bijeenkomsten van de Raad van het Agentschap of van zijn ondergeschikt orgaan dat belast is met kwesties die samenhangen met de lanceervoertuigen teneinde hen in staat te stellen de situatie te beoordelen en, indien de hardnekkige meningsverschillen niet door bemiddeling zijn opgelost, een besluit te nemen over de exploitatie van het desbetreffende lanceervoertuig. Bovenstaande procedure laat de toepassing van deen II.6 onverlet. g. voor elk door ESA ontwikkeld lanceervoertuig, de verdeling van industriële werkzaamheden te eerbiedigen die voortvloeit uit alle relevante ontwikkelingsprogramma's voor lanceervoertuigen die door het Agentschap worden uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen van de in de preambule bedoelde exploitatieovereenkomsten, op basis van de volgende bepalingen: – indien de leverancier van lanceerdiensten van mening is dat deze verdeling niet kan worden gehandhaafd omdat de industriële voorstellen onredelijk zijn in termen van prijs, kwaliteit of leverdata, wordt het werk door hem openbaar aanbesteed; – artikel II.3 alvorens tot deze maatregel over te gaan, brengt de leverancier van lanceerdiensten de betrokken Partij en de Directeur-Generaal van het Agentschap op de hoogte van zijn voornemen en van de redenen die eraan ten grondslag liggen, zodat binnen een redelijke termijn gezamenlijk een oplossing kan worden gevonden. Het Agentschap wordt betrokken bij de procedure die leidt tot enige verandering in de verdeling van industriële werkzaamheden voortvloeiend uit alle programma's voor de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen die door het Agentschap worden uitgevoerd. De procedures zijn zoals vastgelegd in de bijzondere overeenkomsten die tussen het Agentschap en Arianespace worden gesloten in overeenstemming met de bepalingen van het bovenstaande; – de vorige aannemer kan het beste financiële bod evenaren en krijgt voorrang met betrekking tot alle industriële voorstellen die gelijkwaardig zijn in termen van prijs, leverdata en kwaliteit; h. artikel I.11 de rechten en informatie die hem uit hoofde van het bovenstaandeen het onderstaande artikel III.2 ter beschikking zijn gesteld uitsluitend te gebruiken ten behoeve van de exploitatie van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd en dergelijke rechten en informatie niet aan derden bekend te maken of het gebruik ervan door entiteiten toe te staan zonder de uitdrukkelijke toestemming van de eigenaar; de in dit artikel vervatte rechten en verplichtingen van toepassing te verklaren op de hoofdaannemers van het lanceersysteem en hun leveranciers voor zover dit vereist is voor de exploitatie van hun respectieve door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen; de van toepassing zijnde nationale regelgeving inzake uitvoercontrole en de procedures van het Agentschap betreffende de bescherming van gegevens die door ESA wordt toegepast en door de lidstaten is goedgekeurd, alsmede de overdracht van technologie naar Staten die geen lid zijn van het Agentschap na te leven; bovengenoemde restricties op te nemen in de overeenkomsten met zijn afnemers en leveranciers; i. artikel IV, onderdelen a en c de Franse Regering alle schadeloosstellingen waartoe deze krachtens het bepaalde in, van deze Verklaring verplicht is, te vergoeden tot een maximumbedrag van 60 miljoen euro per lancering, in het geval dat gerechtelijke procedures aanhangig worden gemaakt door personen die schade hebben geleden door een lancering van een Ariane-lanceervoertuig of van een Sojoez-lanceervoertuig die door de leverancier van lanceerdiensten tijdens de exploitatiefase vanaf het CSG is uitgevoerd; j. artikel IV, onderdeel b de Franse Regering en ESA alle schadeloosstellingen waartoe deze, naar rato van hun respectieve aandelen in de aansprakelijkheid als bepaald in, van deze Verklaring, verplicht zijn, te vergoeden tot een maximumbedrag van 60 miljoen euro per lancering, in het geval dat gerechtelijke procedures aanhangig worden gemaakt door personen die schade hebben geleden door een lancering van een Vega-lanceervoertuig die door de leverancier van lanceerdiensten tijdens de exploitatiefase vanaf het CSG is uitgevoerd; k. zorg te dragen voor het toezicht op en de bewaring van de bedrijfsmiddelen en informatie die hem door de Partijen bij deze Verklaring en door het Agentschap ter beschikking zijn gesteld en de eigenaar of eigenaren schadeloos te stellen voor schade die door hemzelf, zijn werknemers of personen die voor hem werken of door derden hieraan is veroorzaakt; l. een passende verzekering af te sluiten of vergelijkbare zekerheid te stellen ter dekking van de aansprakelijkheid zoals vervat in het bovenstaande artikel III.1, onderdelen i, j en k, en de overige aansprakelijkheden en risico’s die samenhangen met het uitvoeren van zijn activiteiten als voorzien in de in artikel III.1 bedoelde overeenkomsten; de voorwaarden van een dergelijke verzekering of zekerheid worden overeengekomen met het Agentschap en met de Franse Regering; m. te waarborgen dat: artikel I.11 Met inachtneming van het bovenstaande kan de leverancier van lanceerdiensten, in overeenstemming met de eigenaren, de veranderingen aan de bedrijfsmiddelen die krachtens het bovenstaandeen het onderstaande artikel III.2 ter beschikking zijn gesteld, aanbrengen die hij voor zijn activiteiten nodig acht; – artikel I.11 door de door hem en zijn leveranciers tijdens de exploitatiefase uitgevoerde activiteiten voor Ariane 5 en de huidige Vega de kwalificatiestatus van het lanceersysteem en van de relevante productiemiddelen geen voorwerp van discussie wordt en de technische en financiële verantwoordelijkheid op zich te nemen voor het bedrijfsklaar houden van de hem krachtens de bepalingen van het bovenstaandeen het onderstaande artikel III.2 ter beschikking gestelde bedrijfsmiddelen, in overeenstemming met de met de eigenaren gesloten overeenkomsten. – artikel II.1 artikel I.11 de door hem en zijn leveranciers tijdens de exploitatiefase uitgevoerde activiteiten voor Ariane 6 en Vega C voldoen aan deze Verklaring ten behoeve van hun exploitatie in overeenstemming met. De technische en financiële verantwoordelijkheid voor het in goede operationele staat houden van de hem krachtens de bepalingen van het bovenstaandeen het onderstaande artikel III.2 ter beschikking gestelde bedrijfsmiddelen wordt toegewezen aan hem of aan de desbetreffende hoofdaannemer van het lanceersysteem. n. bij te dragen aan de financiering van de kosten die verbonden zijn aan het gebruik van de CSG-lanceerbasis, overeenkomstig de bepalingen van de in de preambule bedoelde Lanceervoertuigresolutie, 2005; o. ESA-Verdrag artikel II.4 de Directeur-Generaal van het Agentschap de door hem benodigde inzage en controlerechten met betrekking tot de leverancier van lanceerdiensten en zijn leveranciers te verlenen, met name wat betreft de jaarlijkse exploitatiekosten en opbrengsten van elk lanceervoertuig en de ontwikkeling van het bedrijfsplan, zodat hij het mandaat dat hem ingevolge deze Verklaring en hetis toegekend kan uitvoeren, en de in het bovenstaandevoorziene informatie en rapporten kan verstrekken; p. bij de uitoefening van zijn verantwoordelijkheden bij het op de markt brengen van de lanceervoertuigen, in zijn betrekkingen met derden, afnemers en het publiek, de nadruk te leggen op het Europese en multilaterale karakter van de ontwikkeling en exploitatie van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen, door met name op schriftelijk en audiovisueel materiaal melding te maken van het feit dat de desbetreffende ontwikkelingsprogramma's door het Agentschap zijn uitgevoerd en door de aandacht te vestigen op de rol die de Partijen bij deze Verklaring bij deze ontwikkeling hebben gespeeld; q. het Agentschap en de Partijen bij deze Verklaring, met voorrang boven andere afnemers, de voor lancering noodzakelijke diensten en lanceergelegenheden te verlenen op de volgende voorwaarden: – het Agentschap en de Partijen richten hun verzoek om diensten tot de leverancier van lanceerdiensten naargelang hun behoefte, waarbij zij kosteloze opties nemen; in het geval van een conflict inzake voorrang tussen het Agentschap en een Partij geniet het Agentschap voorrang; in het geval van een conflict inzake voorrang tussen de Partijen, genieten de Partijen die deelnemen aan het desbetreffende lanceervoertuigontwikkelingsprogramma van het Agentschap voorrang; – de overeenkomsten tussen het Agentschap en Arianespace bevatten een standaardclausule, die in de verkoopcontracten voor de lanceringen dient te worden opgenomen en die de te volgen procedure omschrijft in geval van het voorbij laten gaan van een geschikte lanceergelegenheid; r. elke andere verbintenis aan te gaan die nodig mocht zijn om de taken waarmee hij is belast te implementeren. Geen van de bepalingen van de Verklaring mag worden uitgelegd als een verzoek aan de leverancier van lanceerdiensten om een activiteit te ondernemen die tot aanhoudende financiële verliezen zou leiden. 2 De Partijen nemen er nota van dat ESA de leverancier van lanceerdiensten, wanneer nodig ten behoeve van de exploitatie van de lanceervoertuigen, het volgende ter beschikking stelt: – kosteloos, de technische productiespecificaties voortvloeiend uit de ontwikkelingsprogramma’s van elk van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen, als basis voor het uitvoeren van de desbetreffende exploitatiefase; – kosteloos, de voorzieningen, de uitrusting en de gereedschappen die in het kader van de ontwikkelingsprogramma’s van elk van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en van het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd, zijn verkregen, en waarvan het Agentschap de eigenaar is. Deze bedrijfsmiddelen mogen, in overeenstemming met de leverancier van lanceerdiensten, tevens beschikbaar worden gesteld aan diens leveranciers; – kosteloos, de hem toekomende rechten ter zake van de intellectuele eigendom, voortvloeiend uit de ontwikkelingsprogramma’s van elk van de door ESA ontwikkelde lanceervoertuigen en uit het programma voor het Sojoez-lanceervoertuig dat vanaf CSG wordt geëxploiteerd; de leverancier van lanceerdiensten heeft kosteloos toegang tot de technische gegevens waarover het Agentschap beschikt en die voortvloeien uit de genoemde programma’s. 3 De leverancier van lanceerdiensten en het Agentschap onderhouden een actieve dialoog teneinde te controleren of de doelstellingen van de ontwikkelingsprogramma’s voor lanceervoertuigen die in het kader van het Agentschap worden uitgevoerd, rekening houden met voorzienbare ontwikkelingen op de markt voor lanceerdiensten.

IV AANSPRAKELIJKHEID VOOR SCHADE VEROORZAAKT DOOR EEN LANCERING artikel III Met inachtneming van de verplichtingen van de leverancier van lanceerdiensten als voorzien in het bovenstaande: a. komen de Partijen bij deze Verklaring overeen dat in het geval dat gerechtelijke procedures aanhangig worden gemaakt door personen die schade hebben geleden door een lancering van een Ariane-lanceervoertuig die door de leverancier van lanceerdiensten tijdens de exploitatiefase vanaf het CSG is uitgevoerd, de Franse Regering verantwoordelijk is voor de betaling van de eventueel toegekende schadeloosstelling; b. nemen de Partijen bij deze Verklaring nota van de aansprakelijkheidsbeginselen vervat in de Lanceervoertuigresolutie, 2005, ter zake van alle door het Agentschap ontwikkelde lanceervoertuigen niet zijnde de Ariane, en komen zij overeen dat in het geval dat gerechtelijke procedures aanhangig worden gemaakt door personen die schade hebben geleden door een lancering van een Vega-lanceervoertuig die door de leverancier van lanceerdiensten tijdens de exploitatiefase vanaf het CSG is uitgevoerd, de Franse Regering verantwoordelijk is voor de betaling van een derde van de eventueel toegekende schadeloosstelling en het Agentschap verantwoordelijk is voor de resterende twee derden; ten behoeve van een dergelijk lanceervoertuig sluiten de lidstaten van het Agentschap die deelnemen aan de desbetreffende ontwikkelingsprogramma’s van het Agentschap de overeenkomstige exploitatieovereenkomst, zoals bedoeld in de preambule, waarin het delen van de aansprakelijkheid van het Agentschap wordt geregeld in overeenstemming met de Lanceervoertuigresolutie, 2005; het is wel te verstaan dat geen enkele andere lidstaat van het Agentschap gehouden is enig deel van deze twee derden te betalen; c. komen de Partijen bij deze Verklaring overeen dat in het geval dat gerechtelijke procedures aanhangig worden gemaakt door personen die schade hebben geleden door een lancering van een Sojoez-lanceervoertuig die door de leverancier van lanceerdiensten tijdens de exploitatiefase vanaf het CSG is uitgevoerd, de Franse Regering ten opzichte van ESA en de Partijen bij deze Verklaring verantwoordelijk is voor de betaling van de eventueel toegekende schadeloosstelling; d. preambule nemen de Partijen bij deze Verklaring nota van de in debedoelde wettelijke aansprakelijkheid van het Agentschap en komen zij overeen dat de onderdelen a, b en c van artikel IV niet van toepassing zijn in gevallen waarin het Agentschap de afnemer van de leverancier van lanceerdiensten is en wordt vastgesteld dat de schade veroorzaakt werd door een satelliet van het Agentschap; e. komen de Partijen bij deze Overeenkomst overeen dat de verantwoordelijkheden van de Franse Regering ingevolge onderdelen a, b en c van artikel IV niet van toepassing zijn indien de schade is veroorzaakt door het opzettelijk handelen of nalaten van het Agentschap, zijn werknemers of zijn lidstaten (uitgezonderd de Franse Staat en de publiekrechtelijke lichamen die onder zijn gezag vallen), en dat de verantwoordelijkheden van het Agentschap ingevolge onderdeel b van dit artikel niet van toepassing zijn indien de schade is veroorzaakt door het opzettelijk handelen of nalaten van de Franse Staat of de publiekrechtelijke lichamen die onder zijn gezag vallen.

V INWERKINGTREDING, WERKINGSDUUR, HERZIENINGEN EN GELDIGHEID 1 Verklaring van 2007 Deze Verklaring treedt in werking op de datum waarop twee derde van de Partijen bij dede Directeur-Generaal van ESA schriftelijk ervan in kennis stellen dat zij ermee instemmen Partij te worden bij deze Verklaring. Indien deze Verklaring alsmede eventuele latere herzieningen niet binnen een termijn van twee jaar na het definitief vaststellen ervan van kracht zijn geworden, wordt er door de Directeur-Generaal van ESA een vergadering bijeengeroepen van de Staten die Partij zijn bij de Verklaring van 2007 die deze Verklaring definitief hebben vastgesteld en voornemens zijn Partij te worden, om mogelijke maatregelen te evalueren om deze situatie het hoofd te bieden. Ter voorkoming van twijfel: i. de Verklaring van 2007 blijft van kracht en bindend voor de Partijen bij de Verklaring van 2007 die geen Partij worden bij deze Verklaring; en ii. deze Verklaring heeft voorrang boven de Verklaring van 2007 voor die Partijen bij de Verklaring van 2007 die Partij worden bij deze Verklaring. 2 De Helleense Republiek, de Republiek Polen, de Portugese Republiek en Roemenië kunnen toetreden tot deze Verklaring door de Directeur-Generaal van het Agentschap ervan in kennis te stellen dat zij ermee instemmen Partij te worden. Deze Verklaring is bindend voor dergelijke lidstaten 30 dagen na de datum waarop zij de Directeur-Generaal van het Agentschap er respectievelijk van in kennis hebben gesteld dat zij ermee instemmen Partij te worden. Deze Staten worden dan beschouwd als Partijen bij deze Verklaring. 3 Deze Verklaring staat open voor toetreding door elke nieuwe Staat die lid wordt van het Europees Ruimte-Agentschap en hierom verzoekt. Een dergelijk verzoek om toetreding wordt gericht aan de Directeur-Generaal van het Agentschap en vereist de instemming van alle Partijen bij deze Verklaring. Deze Verklaring is bindend voor een lidstaat die ertoe is toegetreden 30 dagen na de datum waarop hij de Directeur-Generaal van het Agentschap in kennis stelt van zijn toetreding. 4 Deze Verklaring is van toepassing vanaf de datum van de inwerkingtreding ervan overeenkomstig bovenstaand artikel V.1 tot en met ultimo 2035. De bepalingen van deze Verklaring blijven ook na de vervaldatum van toepassing teneinde, al naargelang van toepassing, de uitvoering van lanceercontracten die de leverancier van lanceerdiensten tot en met ultimo 2035 afsluit, mogelijk te maken. De Partijen bij deze Verklaring nodigen de Directeur-Generaal van het Agentschap uit in 2026 een vergadering van de Partijen te beleggen om de voortgang van de implementatie van de Verklaring te evalueren alsmede de passende maatregelen die genomen moeten worden. 5 De Partijen bij deze Verklaring plegen tijdig, en ten minste twee jaar voor het verstrijken van de geldigheidsduur van deze Verklaring, onderling overleg over de voorwaarden voor de vervanging ervan. 6 De Partijen bij deze Verklaring komen, op verzoek van ten minste vier van hen, bijeen om de bepalingen van deze Verklaring en de implementatie ervan te toetsen. In het kader van deze toetsingen kan de Directeur-Generaal van het Agentschap of enige Partij de Partijen bij deze Verklaring voorstellen doen tot aanpassing van de inhoud van deze Verklaring. Wijzigingen van de bepalingen van deze Verklaring worden aangenomen na de eenparige aanvaarding ervan door de Partijen bij deze Verklaring. 7 De bepalingen van deze Verklaring hebben slechts tot doel de relatie tussen de Partijen erbij te regelen; de overeenkomsten die een Partij bij deze Verklaring mogelijk met derden is aangegaan vóór de inwerkingtreding van deze Verklaring als voorzien in het bovenstaande artikel V.1, worden er niet door aangetast of gewijzigd; de bepalingen worden niet aangetast of gewijzigd door de overeenkomsten die een Partij bij deze Verklaring mogelijk met derden is aangegaan na de inwerkingtreding van deze Verklaring.

VI GESCHILLEN artikel XVII van het ESA-Verdrag Elk geschil dat tussen twee of meer Partijen ontstaat met betrekking tot de uitlegging of uitvoering van deze Verklaring en dat niet wordt geregeld door tussenkomst van de Raad van het Agentschap, wordt geregeld in overeenstemming met de bepalingen van.