Verdrag inzake de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren

Article 1 Definitions For the purposes of this Convention, 1. "Transboundary waters" means any surface or ground waters which mark, cross or are located on boundaries between two or more States; wherever transboundary waters flow directly into the sea, these transboundary waters end at a straight line across their respective mouths between points on the low-water line of their banks; 2. "Transboundary impact" means any significant adverse effect on the environment resulting from a change in the conditions of transboundary waters caused by a human activity, the physical origin of which is situated wholly or in part within an area under the jurisdiction of a Party, within an area under the jurisdiction of another Party. Such effects on the environment include effects on human health and safety, flora, fauna, soil, air, water, climate, landscape and historical monuments or other physical structures or the interaction among these factors; they also include effects on the cultural heritage or socio-economic conditions resulting from alterations to those factors; 3. "Party" means, unless the text otherwise indicates, a Contracting Party to this Convention; 4. "Riparian Parties" means the Parties bordering the same transboundary waters; 5. "Joint body" means any bilateral or multilateral commission or other appropriate institutional arrangements for cooperation between the Riparian Parties; 6. "Hazardous substances" means substances which are toxic, carcinogenic, mutagenic, teratogenic or bio-accumulative, especially when they are persistent; 7. "Best available technology" (the definition is contained in annex I to this Convention). 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 2 General provisions 1 The Parties shall take all appropriate measures to prevent, control and reduce any transboundary impact. 2 The Parties shall, in particular, take all appropriate measures: a) To prevent, control and reduce pollution of waters causing or likely to cause transboundary impact; b) To ensure that transboundary waters are used with the aim of ecologically sound and rational water management, conservation of water resources and environmental protection; c) To ensure that transboundary waters are used in a reasonable and equitable way, taking into particular account their transboundary character, in the case of activities which cause or are likely to cause transboundary impact; d) To ensure conservation and, where necessary, restoration of ecosystems. 3 Measures for the prevention, control and reduction of water pollution shall be taken, where possible, at source. 4 These measures shall not directly or indirectly result in a transfer of pollution to other parts of the environment. 5 In taking the measures referred to in paragraphs 1 and 2 of this article, the Parties shall be guided by the following principles: a) The precautionary principle, by virtue of which action to avoid the potential transboundary impact of the release of hazardous substances shall not be postponed on the ground that scientific research has not fully proved a causal link between those substances, on the one hand, and the potential transboundary impact, on the other hand; b) The polluter-pays principle, by virtue of which costs of pollution prevention, control and reduction measures shall be borne by the polluter; c) Water resources shall be managed so that the needs of the present generation are met without compromising the ability of future generations to meet their own needs. 6 The Riparian Parties shall cooperate on the basis of equality and reciprocity, in particular through bilateral and multilateral agreements, in order to develop harmonized policies, programmes and strategies covering the relevant catchment areas, or parts thereof, aimed at the prevention, control and reduction of transboundary impact and aimed at the protection of the environment of transboundary waters or the environment influenced by such waters, including the marine environment. 7 The application of this Convention shall not lead to the deterioration of environmental conditions nor lead to increased transboundary impact. 8 The provisions of this Convention shall not affect the right of Parties individually or jointly to adopt and implement more stringent measures than those set down in this Convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 3 Prevention, control and reduction 1 inter alia, The prevent, control and reduce transboundary impact, the Parties shall develop, adopt, implement and, as far as possible, render compatible relevant legal, administrative, economic, financial and technical measures, in order to ensure,that: a) inter alia, The emission of pollutants is prevented, controlled and reduced at source through the application of,low- and non-waste technology; b) Transboundary waters are protected against pollution from point sources through the prior licensing of waste-water discharges by the competent national authorities, and that the authorized discharges are monitored and controlled; c) Limits for waste-water discharges stated in permits are based on the best available technology for discharges of hazardous substances; d) Stricter requirements, even leading to prohibition in individual cases, are imposed when the quality of the receiving water or the ecosystem so requires; e) At least biological treatment or equivalent processes are applied to municipal waste water, where necessary in a step-by-step approach; f) Appropriate measures are taken, such as the application of the best available technology, in order to reduce nutrient inputs from industrial and municipal sources; g) Appropriate measures and best environmental practices are developed and implemented for the reduction of inputs of nutrients and hazardous substances from diffuse sources, especially where the main sources are from agriculture (guidelines for developing best environmental practices are given in annex II to this Convention); h) Environmental impact assessment and other means of assessment are applied; i) Sustainable water-resources management, including the application of the ecosystems approach, is promoted; j) Contingency planning is developed; k) Additonal specific measures are taken to prevent the pollution of groundwaters; l) The risk of accidental pollution is minimized. 2 inter alia, To this end, each Party shall set emission limits for discharges from point sources into surface waters based on the best available technology, which are specifically applicable to individual industrial sectors or industries from which harzardous substances derive. The appropriate measures mentioned in paragraph 1 of this article to prevent, control and reduce the input of hazardous substances from point and diffuse sources into waters, may,include total or partial prohibition of the production or use of such substances. Existing lists of such industrial sectors or industries and of such hazardous substances in international conventions or regulations, which are applicable in the area covered by this Convention, shall be taken into account. 3 In additon, each Party shall define, where appropriate, waterquality objectives and adopt water-quality criteria for the purpose of preventing, controlling and reducing transboundary impact. General guidance for developing such objectives and criteria is given in annex III to this Convention. When necessary, the Parties shall endeavour to update this annex. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 4 Monitoring The Parties shall establish programmes for monitoring the conditions of transboundary waters. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 5 Research and development inter alia, The Parties shall cooperate in the conduct of research into and development of effective techniques for the prevention, control and reduction of transboundary impact. To this effect, the Parties shall, on a bilateral and/or multilateral basis, taking into account research activities pursued in relevant international forums, endeavour to initiate or intensify specific research programmes, where necessary, aimed,at: The results of these research programmes shall be exchanged among the Parties in accordance with article 6 of this Convention. a) Methods for the assessment of the toxicity of hazardous substances and the noxiousness of pollutants; b) Improved knowledge on the occurrence, distribution and environmental effects of pollutants and the processes involved; c) The development and application of environmentally sound technologies, production and consumption patterns; d) The phasing out and/or substitution of substances likely to have transboundary impact; e) Environmentally sound methods of disposal of hazardous substances; f) Special methods for improving the conditions of transboundary waters; g) The development of environmentally sound water-construction works and water-regulation techniques; h) The physical and financial assessment of damage resulting from transboundary impact. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 6 Exchange of information The Parties shall provide for the widest exchange of information, as early as possible, on issues covered by the provisions of this Convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 7 Responsibility and liability The Parties shall support appropriate international efforts to elaborate rules, criteria and procedures in the field of responsibility and liability. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 8 Protection of information The provions of this Convention shall not affect the rights or the obligations of Parties in accordance with their national legal systems and applicable supranational regulations to protect information related to industrial and commercial secrecy, including intellectual property, or national security. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 9 Bilateral and multilateral cooperation 1 The Riparian Parties shall on the basis of equality and reciprocity enter into bilateral or multilateral agreements or other arrangements, where these do not yet exist, or adapt existing ones, where necessary to eliminate the contradictions with the basic principles of this Convention, in order to define their mutual relations and conduct regarding the prevention, control and reduction of transboundary impact. The Riparian Parties shall specify the catchment area, or part(s) thereof, subject to cooperation. These agreements or arrangements shall embrace relevant issues covered by this Convention, as well as any other issues on which the Riparian Parties may deem it necessary to cooperate. 2 inter alia The agreements or arrangements mentioned in paragraph 1 of this article shall provide for the establishment of joint bodies. The tasks of these joint bodies shall be,, and without prejudice to relevant existing agreements or arrangements, the following: a) To collect, compile and evaluate data in order to identify pollution sources likely to cause transboundary impact; b) To elaborate joint monitoring programmes concerning water quality and quantity; c) To draw up inventories and exchange information on the pollution sources mentioned in paragraph 2 a) of this article; d) To elaborate emission limits for waste water and evaluate the effectiveness of control programmes; e) To elaborate joint water-quality objectives and criteria having regard to the provisions of article 3, paragraph 3 of this Convention, and to propose relevant measures for maintaining and, where necessary, improving the exising water quality; f) To develop concerted action programmes for the reduction of pollution loads from both point sources (e.g. municipal and industrial sources) and diffuse sources (particularly from agriculture); g) To establish warning and alarm procedures; h) To serve as a forum for the exchange of information on existing and planned uses of water related installations that are likely to cause transboundary impact; i) To promote cooperation and exchange of information on the best available technology in accordance with the provisions of article 13 of this Convention, as well as to encourage cooperation in scientific research programmes; j) To participate in the implementation of environmental impact assessments relating to transboundary waters, in accordance with appropriate international regulations. 3 In cases where a coastal State, being Party to this Convention, is directly and significantly affected by transboundary impact, the Riparian Parties can, if they all so agree, invite that coastal State to be involved in an appropriate manner in the activities of multilateral joint bodies established by Parties riparian to such transboundary waters. 4 Joint bodies according to this Convention shall invite joint bodies, established by coastal States for the protection of the marine environment directly affected by transboundary impact, to cooperate in order to harmonize their work and to prevent, control and reduce the transboundary impact. 5 Where two or more joint bodies exist in the same catchment area, they shall endeavour to coordinate their activities in order to strengthen the prevention, control and reduction of transboundary impact whitin that catchment area. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 10 Consultations Consultations shall be held between the Riparian Parties on the basis of reciprocity, good faith and good-neighbourliness, at the request of any such Party. Such consultations shall aim at cooperation regarding the issues covered by the provisions of this Convention. Any such consultations shall be conducted through a joint body established under article 9 of this Convention, where one exists. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 11 Joint monitoring and assessment 1 In the framework of general cooperation mentioned in article 9 of this Convention, or specific arrangements, the Riparian Parties shall establish and implement joint programmes for monitoring the conditions of transboundary waters, including floods and ice drifts, as well as transboundary impact. 2 The Riparian Parties shall agree upon pollution parameters and pollutants whose discharges and concentration in transboundary waters shall be regularly monitored. 3 The Riparian Parties shall, at regular intervals, carry out joint or coordinated assessments of the conditions of transboundary waters and the effectiveness of measures taken for the prevention, control and reduction of transboundary impact. The results of these assessments shall be made available to the public in accordance with the provisions set out in article 16 of this Convention. 4 For these purposes, the Riparian Parties shall harmonize rules for the setting up and operation of monitoring programmes, measurement systems, devices, analytical techniques, data processing and evaluation procedures, and methods for the registration of pollutants discharged. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 12 Common research and development In the framework of general cooperation mentioned in article 9 of this Convention, or specific arrangements, the Riparian Parties shall undertake specific research and development activities in support of achieving and maintaining the water-quality objectives and criteria which they have agreed to set and adopt. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 13 Exchange of information between Riparian Parties 1 inter alia, The Riparian Parties shall, within the framework of relevant agreements or other arrangements according to article 9 of this Convention, exchange reasonably available data,on: a) Environmental conditions of transboundary waters; b) Experience gained in the application and operation of best available technology and results of research and development; c) Emission and monitoring data; d) Measures taken and planned to be taken to prevent, control and reduce transboundary impact; e) Permits or regulations for waste-water discharges issued by the competent authority or appropriate body. 2 In order to harmonize emission limits, the Riparian Parties shall undertake the exchange of information on their national regulations. 3 If a Riparian Party is requested by another Riparian Party to provide data or information that is not available, the former shall endeavour to comply with the request but may condition its compliance upon the payment, by the requesting Party, of reasonable charges for collecting and, where appropriate, processing such data or information. 4 For the purposes of the implementation of this Convention, the Riparian Parties shall facilitate the exchange of best available technology, particularly through the promotion of: the commercial exchange of available technology; direct industrial contacts and cooperation, including joint ventures; the exchange of information and experience ; and the provision of technical assistance. The Riparian Parties shall also undertake joint training programmes and the organization of relevant seminars and meetings. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 14 Warning and alarm systems The Riparian Parties shall without delay inform each other about any critical situation that may have transboundary impact. The Riparian Parties shall set up, where appropriate, and operate coordinated or joint communication, warning and alarm systems with the aim of obtaining and transmitting information. These systems shall operate on the basis of compatible data transmission and treatment procedures and facilities to be agreed upon by the Riparian Parties. The Riparian Parties shall inform each other about competent authorities or points of contact designated for this purpose. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 15 Mutual assistance 1 If a critical situation should arise, the Riparian Parties shall provide mutual assistance upon request, following procedures to be established in accordance with paragraph 2 of this article. 2 inter alia, The Riparian Parties shall elaborate and agree upon procedures for mutual assistance addressing,the following issues: a) The direction, control, coordination and supervision of assistance; b) Local facilities and services to be rendered by the Party requesting assistance, including, where necessary, the facilitation of bordercrossing formalities; c) Arrangements for holding harmless, indemnifying and/or compensating the assisting Party and/or its personnel, as well as for transit through territories of third Parties, where necessary; d) Methods of reimbursing assistance services. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 16 Public information 1 The Riparian Parties shall ensure that information on the conditions of transboundary waters, measures taken or planned to be taken to prevent, control and reduce transboundary impact, and the effectiveness of those measures, is made available to the public. For this purpose, the Riparian Parties shall ensure that the following information is made available to the public: a) Water-quality objectives; b) Permits issued and the conditions required to be met; c) Results of water and effluent sampling carried out for the purposes of monitoring and assessment, as well as results of checking compliance with the water-quality objectives or the permit conditions. 2 The Riparian Parties shall ensure that this information shall be available to the public at all reasonable times for inspection free of charge, and shall provide members of the public with reasonable facilities for obtaining from the Riparian Parties, on payment of reasonable charges, copies of such information. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 17 Meeting of parties 1 The first meeting of the Parties shall be convened no later than one year after the date of the entry into force of this Convention. Thereafter, ordinary meetings shall be held every three years, or at shorter intervals as laid down in the rules of procedure. The Parties shall hold an extraordinary meeting if they so decide in the course of an ordinary meeting or at the written request of any Party, provided that, within six months of it being communicated to all Parties, the said request is supported by at least one third of the Parties. 2 At their meetings, the Parties shall keep under continuous review the implementation of this Convention, and, with this purpose in mind, shall: a) Review the policies for and methodological approaches to the protection and use of transboundary waters of the Parties with a view to further improving the protection and use of transboundary waters; b) Exchange information regarding experience gained in concluding and implementing bilateral and multilateral agreements or other arrangements regarding the protection and use of transboundary waters to which one or more of the Parties are party; c) Seek, where appropriate, the services of relevant ECE bodies as well as other competent international bodies and specific committees in all aspects pertinent to the achievement of the purposes of this Convention; d) At their first meeting, consider and by consensus adopt rules of procedure for their meetings; e) Consider and adopt proposals for amendments to this Convention; 0 Consider and undertake any additional action that may be required for the achievement of the purposes of this Convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 18 Right to vote 1 Except as provided for in paragraph 2 of this article, each Party to this Convention shall have one vote. 2 Regional economic integration organizations, in matters within their competence, shall exercise their right to vote with a number of votes equal to the number of their member States which are Parties to this Convention. Such organizations shall not exercise their right to vote if their member States exercise theirs, and vice versa. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 19 Secretariat The Executive Secretary of the Economic Commission for Europe shall carry out the following secretariat functions: a) The convening and preparing of meetings of the Parties; b) The transmission to the Parties of reports and other information received in accordance with the provisions of this Convention; c) The performance of such other functions as may be determined by the Parties. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 20 Annexes Annexes to this Convention shall constitute an integral part thereof. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 21 Amendments to the Convention 1 Any Party may propose amendments to this Convention. 2 Proposals for amendments to this Convention shall be considered at a meeting of the Parties. 3 The text of any proposed amendment to this Convention shall be submitted in writing to the Executive Secretary of the Economic Commission for Europe, who shall communicate it to all Parties at least ninety days before the meeting at which it is proposed for adoption. 4 An amendment to the present Convention shall be adopted by consensus of the representatives of the Parties to this Convention present at a meeting of the Parties, and shall enter into force for the Parties to the Convention which have accepted it on the ninetieth day after the date on which two thirds of those Parties have deposited with the Depositary their instruments of acceptance of the amendment. The amendment shall enter into force for any other Party on the ninetieth day after the date on which that Party deposits its instrument of acceptance of the amendment. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 22 Settlement of disputes 1 If a dispute arises between two or more Parties about the interpretation or application of this Convention, they shall seek a solution by negotiation or by any other means of dispute settlement acceptable to the parties to the dispute. 2 When signing, ratifying, accepting, approving or acceding to this Convention, or at any time thereafter, a Party may declare in writing to the Depositary that, for a dispute not resolved in accordance with paragraph 1 of this article, it accepts one or both of the following means of dispute settlement as compulsory in relation to any Party accepting the same obligation: a) Submission of the dispute to the International Court of Justice; b) Arbitration in accordance with the procedure set out in annex IV. 3 If the parties to the dispute have accepted both means of dispute settlement referred to in paragraph 2 of this article, the dispute may be submitted only to the International Court of Justice, unless the parties agree otherwise. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 23 Signature This Convention shall be open for signature at Helsinki from 17 to 18 March 1992 inclusive, and thereafter at United Nations Headquarters in New York until 18 September 1992, by States members of the Economic Commission for Europe as well as States having consultative status with the Economic Commission for Europe pursuant to paragraph 8 of Economic and Social Council resolution 36 (IV) of 28 March 1947, and by regional economic integration organizations constitued by sovereign States members of the Economic Commission for Europe to which their member States have transferred competence over matters governed by this Convention, including the competence to enter into treaties in respect of these matters. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 24 Depositary The Secretary-General of the United Nations shall act as the Depositary of this Convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 25 Ratification, acceptance, approval and accession 1 This Convention shall be subject to ratification, acceptance or approval by signatory States and regional economic integration organizations. 2 This Convention shall be open for accession by the States and organizations referred to in article 23. 3 Any other State, not referred to in paragraph 2, that is a Member of the United Nations may accede to the Convention upon approval by the Meeting of the Parties. In its instrument of accession, such a State shall make a declaration stating that approval for its accession to the Convention had been obtained from the Meeting of the Parties and shall specify the date on which approval was received. Any such request for accession by Members of the United Nations shall not be considered for approval by the Meeting of the Parties until this paragraph has entered into force for all the States and organizations that were Parties to the Convention on 28 November 2003. 4 Any organization referred to in article 23 which becomes a Party to this Convention without any of its member States being a Party shall be bound by all the obligations under this Convention. In the case of such organizations, one or more of whose member States is a Party to this Convention, the organization and its member States shall decide on their respective responsibilities for the performance of their obligations under this Convention. In such cases, the organization and the member States shall not be entitled to exercise rights under this Convention concurrently. 5 In their instruments of ratification, acceptance, approval or accession, the regional economic integration organizations referred to in article 23 shall declare the extent of their competence with respect to the matters governed by this Convention. These organizations shall also inform the Depositary of any substantial modification to the extent of their competence. 2004 195 18-08-2004 12-01-2006 2013 2 14-01-2013 06-02-2013

Article 26 Entry into force 1 This Convention shall enter into force on the ninetieth day after the date of deposit of the sixteenth instrument of ratification, acceptance, approval or accession. 2 For the purposes of paragraph 1 of this article, any instrument deposited by a regional economic integration organization shall not be counted as additional to those deposited by States members of such an organization. 3 For each State or organization referred to in article 23 or in paragraph 3 of article 25 which ratifies, accepts or approves this Convention or accedes thereto after the deposit of the sixteenth instrument of ratification, acceptance, approval or accession, the Convention shall enter into force on the ninetieth day after the date of deposit by such State or organization of its instrument of ratification, acceptance, approval or accession. 2004 195 18-08-2004 12-01-2006 2013 2 14-01-2013 06-02-2013

Article 27 Withdrawal At any time after three years from the date on which this Convention has come into force with respect to a Party, that Party may withdraw from the Convention by giving written notification to the Depositary. Any such withdrawal shall take effect on the ninetieth day after the date of its receipt by the Depositary. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Article 28 Authentic texts The original of this Convention, of which the English, French and Russian texts are equally authentic, shall be deposited with the Secretary-General of the United Nations. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

1 The term "best available technology" is taken to mean the latest stage of development of processes, facilities or methods of operation which indicate the practical suitability of a particular measure for limiting discharges, emissions and waste. In determining whether a set of processes, facilities and methods of operation constitute the best available technology in general or individual cases, special consideration is given to: a) Comparable processes, facilities or methods of operation which have recently been successfully tried out; b) Technological advances and changes in scientific knowledge and understanding; c) The economic feasibility of such technology; d) Time limits for installation in both new and existing plants; e) The nature and volume of the discharges and effluents concerned; f) Low-and non-waste technology. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

2 It therefore follows that what is "best available technology" for a particular process will change with time in the light of technological advances, economic and social factors, as well as in the light of changes in scientific knowledge and understanding. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

1 In selecting for individual cases the most appropriate combination of measures which may constitute the best environmental practice, the following graduated range of measures should be considered: a) Provision of information and education to the public and to users about the environmental consequences of the choice of particular activities and products, their use and ultimate disposal; b) The development and application of codes of good environmental practice which cover all aspects of the product's life; c) Labels informing users of environmental risks related to a product, its use and ultimate disposal; d) Collection and disposal systems available to the public; e) Recycling, recovery and reuse; f) Application of economic instruments to activities, products or groups of products; g) A system of licensing, which involves a range of restrictions or a ban. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

2 In determining what combination of measures constitute best environmental practices, in general or in individual cases, particular consideration should be given to: a) The environmental hazard of: (i) The product; (ii) The product's production; (iii) The product's use; (iv) The product's ultimate disposal; b) Substitution by less polluting processes or substances; c) Scale of use; d) Potential environmental benefit or penalty of substitute materials or activities; e) Advances and changes in scientific knowledge and understanding; f) Time limits for implementation; g) Social and economic implications. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

3 It therefore follows that best environmental practices for a particular source will change with time in the light of technological advances, economic and social factors, as well as in the light of changes in scientific knowledge and understanding. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

1 In the event of a dispute being submitted for arbitration pursuant to article 22, paragraph 2 of this Convention, a party or parties shall notify the secretariat of the subject-matter of arbitration and indicate, in particular, the articles of this Convention whose interpretation or application is at issue. The secretariat shall forward the information received to all Parties to this Convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

2 The arbitral tribunal shall consist of three members. Both the claimant party or parties and the other party or parties to the dispute shall appoint an arbitrator, and the two arbitrators so appointed shall designate by common agreement the third arbitrator, who shall be the present of the arbitral tribunal. The latter shall not be a national of one of the parties to the dispute, nor have his or her usual place of residence in the territory of one of these parties, nor be employed by any of them, nor have dealt with the case in any other capacity. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

3 If the president of the arbitral tribunal has not been designated within two months of the appointment of the second arbitrator, the Executive Secretary of the Economic Commission for Europe shall, at the request of either party to the dispute, designate the president within a further two-month period. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

4 If one of the parties to the dispute does not appoint an arbitrator within two months of the receipt of the request, the other party may so inform the Executive Secretary of the Economic Commission for Europe, who shall designate the president of the arbitral tribunal within a further two-month period. Upon designation, the president of the arbitral tribunal shall request the party which has not appointed an arbitrator to do so within two months. If it fails to do so within that period, the president shall so inform the Executive Secretary of the Economic Commission for Europe, who shall make this appointment within a further two-month period. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

5 The arbitral tribunal shall render its decision in accordance with international law and the provisions of this Convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

6 Any arbitral tribunal constituted under the provisions set out in this annex shall draw up its own rules of procedure. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

7 The decisions of the arbitral tribunal, both on procedure and on substance, shall be taken by majority vote of its members. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

8 The tribunal may take all appropriate measures to establish the facts. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

9 The parties to the dispute shall facilitate the work of the arbitral tribunal and, in particular, using all means at their disposal, shall: a) Provide it with all relevant documents, facilities and information; b) Enable it, where necessary, to call witnesses or experts and receive their evidence. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

10 The parties and the arbitrators shall protect the confidentiality of any information they receive in confidence during the proceedings of the arbitral tribunal. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

11 The arbitral tribunal may, at the request of one of the parties, recommend interim measures of protection. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

12 If one of the parties to the dispute does not appear before the arbitral tribunal or fails to defend its case, the other party may request the tribunal to continue the proceedings and to render its final decision. Absence of a party or failure of a party to defend its case shall not constitute a bar to the proceedings. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

13 The arbitral tribunal may hear and determine counter-claims arising directly out of the subject-matter of the dispute. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

14 Unless the arbitral tribunal determines otherwise because of the particular circumstances of the case, the expenses of the tribunal, including the remuneration of its members, shall be borne by the parties to the dispute in equal shares. The tribunal shall keep a record of all its expenses, and shall furnish a final statement thereof to the parties. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

15 Any Party to this Convention which has an interest of a legal nature in the subject-matter of the dispute, and which may be affected by a decision in the case, may intervene in the proceedings with the consent of the tribunal. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

16 The arbitral tribunal shall render its award within five months of the date on which it is established, unless it finds it necessary to extend the time limit for a period which should not exceed five months. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

17 The award of the arbitral tribunal shall be accompanied by a statement of reasons. It shall be final and binding upon all parties to the dispute. The award will be transmitted by the arbitral tribunal to the parties to the dispute and to the secretariat. The secretariat will forward the information received to all Parties to this convention. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

18 Any dispute which may arise between the parties concerning the interpretation or execution of the award may be submitted by either party to the arbitral tribunal which made the award or, if the latter cannot be seized thereof, to another tribunal constituted for this purpose in the same manner as the first. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 1 Begripsomschrijvingen Voor de toepassing van dit Verdrag wordt verstaan onder: 1. „Grensoverschrijdende wateren": oppervlakte- of grondwateren die een grens tussen twee of meer Staten vormen, overschrijden of daarop gelegen zijn; overal waar grensoverschrijdende wateren rechtstreeks in de zee stromen, eindigen deze grensoverschrijdende wateren ter hoogte van een rechte lijn dwars op hun onderscheiden mondingen tussen twee punten op de laagwaterlijn van hun oevers; 2. „Grensoverschrijdend effect": ieder wezenlijk nadelig effect op het milieu, binnen een gebied onder de rechtsmacht van een Partij, dat voortvloeit uit een verandering in de toestand van grensoverschrijdende wateren, die wordt teweeggebracht door een menselijke activiteit die geheel of gedeeltelijk plaatsvindt binnen een gebied onder de rechtsmacht van een andere Partij. Deze effecten op het milieu omvatten mede effecten op de gezondheid en de veiligheid van de mens, voor de flora, de fauna, de bodem, de lucht, het water, het klimaat, het landschap en historische monumenten of andere fysieke structuren, of voor de samenhang tussen deze aspecten; ook worden bedoeld effecten op het cultureel erfgoed of voor de sociaal-economische omstandigheden voortvloeiend uit veranderingen in die aspecten; 3. „Partij": een Partij bij dit Verdrag, tenzij het zinsverband anders vereist; 4. „Oeverstaten": Staten Partij bij dit Verdrag die aan dezelfde grensoverschrijdende wateren gelegen zijn; 5. „Commissie": een bilaterale of multilaterale commissie of ander passend samenwerkingsverband tussen de Oeverstaten; 6. „Gevaarlijke stoffen": stoffen die giftig, kankerverwekkend, mutageen, teratogeen of bio-accumulerend zijn, met name als zij niet afbreekbaar zijn; 7. „Beste beschikbare technologie": (de omschrijving wordt gegeven in Bijlage I bij dit Verdrag). 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 2 Algemene bepalingen 1 De Partijen nemen alle passende maatregelen om grensoverschrijdende effecten te voorkomen, te beheersen en te verminderen. 2 De Partijen nemen in het bijzonder alle passende maatregelen: a. ter voorkoming, beheersing en vermindering van waterverontreiniging die grensoverschrijdende effecten heeft of waarschijnlijk zal hebben; b. om te waarborgen dat bij het gebruik van grensoverschrijdende wateren wordt gestreefd naar een ecologisch verantwoord en rationeel waterbeheer, het behoud van watervoorkomens en de bescherming van het milieu; c. om te waarborgen dat grensoverschrijdende wateren worden gebruikt op redelijke en billijke wijze, waarbij met name rekening wordt gehouden met het feit dat zij grensoverschrijdend zijn, in het geval van activiteiten die grensoverschrijdende effecten hebben of waarschijnlijk zullen hebben; d. om het behoud en, waar nodig, het herstel van ecosystemen te waarborgen. 3 Maatregelen ter voorkoming, beheersing en vermindering van de waterverontreiniging worden, waar mogelijk, aan de bron genomen. 4 Deze maatregelen mogen er niet toe leiden, direct of indirect, dat de verontreiniging naar andere compartimenten van het milieu wordt verplaatst. 5 Bij het nemen van de in het eerste en tweede lid van dit artikel bedoelde maatregelen laten de Partijen zich leiden door de volgende beginselen: a. het voorzorgsbeginsel, uit hoofde waarvan ingrijpen ter vermijding van mogelijke grensoverschrijdende effecten van het lozen van gevaarlijke stoffen niet mag worden uitgesteld om de reden dat het bestaan van een causaal verband tussen die stoffen enerzijds en het mogelijke grensoverschrijdende effect anderzijds niet volledig door wetenschappelijk onderzoek is aangetoond; b. het beginsel dat de vervuiler betaalt, uit hoofde waarvan de kosten van maatregelen ter voorkoming, beheersing en vermindering van de verontreiniging worden gedragen door de vervuiler; c. watervoorkomens worden zodanig beheerd dat in de behoeften van de huidige generatie wordt voorzien zonder dat het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien, in gevaar wordt gebracht. 6 De Oeverstaten werken samen op basis van gelijkheid en wederkerigheid, met name door middel van bilaterale en multilaterale overeenkomsten, ten einde geharmoniseerde beleidslijnen, programma's en strategieën te ontwikkelen die betrekking hebben op de desbetreffende stroomgebieden, of delen daarvan, gericht op het voorkomen, beheersen en verminderen van grensoverschrijdende effecten en op de bescherming van het milieu van grensoverschrijdende wateren of van het milieu dat door die wateren wordt beïnvloed, met inbegrip van het mariene milieu. 7 De toepassing van dit Verdrag mag niet leiden tot een verslechtering van de toestand van het milieu, noch tot een toename van grensoverschrijdende effecten. 8 De bepalingen van dit Verdrag doen geen afbreuk aan het recht van Partijen om afzonderlijk of gezamenlijk strengere maatregelen te nemen en toe te passen dan voorzien in dit Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 3 Voorkoming, beheersing en vermindering 1 Ter voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten dienen de Partijen desbetreffende wettelijke, bestuurlijke, economische, financiële en technische maatregelen uit te werken, aan te nemen, toe te passen en, voor zover mogelijk, op elkaar af te stemmen, ten einde onder andere te waarborgen dat: a. de emissie van verontreinigende stoffen wordt voorkomen, beheerst en verminderd aan de bron door de toepassing van, onder andere, technologie waarbij weinig of geen afval wordt geproduceerd; b. grensoverschrijdende wateren worden beschermd tegen verontreiniging vanuit puntbronnen door middel van vergunningverlening vooraf, door de bevoegde nationale autoriteiten, voor lozingen van afvalwater, en dat op de toegestane lozingen toezicht en controle wordt uitgeoefend; c. de in vergunningen vermelde emissiegrenswaarden voor lozingen van afvalwater worden gebaseerd op de beste beschikbare technologie voor het lozen van gevaarlijke stoffen; d. strengere maatregelen, die in sommige gevallen zelfs een verbod inhouden, worden opgelegd wanneer de kwaliteit van het ontvangende water of het ecosysteem dit vereist; e. stedelijk afvalwater ten minste biologische of gelijkwaardige behandeling ondergaat, waar nodig volgens een gefaseerde aanpak; f. passende maatregelen worden genomen, zoals de toepassing van de meest beschikbare technologie, ten einde de toevoer van nutriënten vanuit industriële en stedelijke bronnen te verminderen; g. de nodige maatregelen en de best milieuveilige handelwijze worden ontwikkeld en toegepast voor het verminderen van de toevoer van nutriënten en gevaarlijke stoffen uit diffuse bronnen, met name waar de voornaamste bron de landbouw is (richtlijnen voor het ontwikkelen van de best milieuveilige handelwijze worden gegeven in Bijlage II bij dit Verdrag); h. milieu-effectrapportage en andere beoordelingsmethoden worden gehanteerd; i. duurzaam beheer van watervoorkomens, met inbegrip van de toepassing van de ecosysteembenadering, wordt bevorderd; j. rampenbestrijdingsplannen worden ontwikkeld; k. extra, specifieke maatregelen worden genomen om de verontreiniging van het grondwater te voorkomen; l. het risico van verontreiniging door calamiteuze ongevallen tot het minimum te beperken. 2 Hiertoe stelt elke Partij emissiegrenswaarden vast voor lozingen vanuit puntbronnen in oppervlaktewateren, gebaseerd op de beste beschikbare technologie, die specifiek van toepassing zijn op afzonderlijke industriële sectoren of industrieën waaruit gevaarlijke stoffen afkomstig zijn. De in het eerste lid van dit artikel bedoelde passende maatregelen ter voorkoming, beheersing en vermindering van de toevoer van gevaarlijke stoffen vanuit puntbronnen en diffuse bronnen in het water kunnen, onder andere, een geheel of gedeeltelijk verbod inhouden van de produktie of het gebruik van die stoffen. Er wordt rekening gehouden met bestaande lijsten van die industriële sectoren of industrieën en van die gevaarlijke stoffen, die deel uitmaken van internationale overeenkomsten of regelingen die van toepassing zijn in het gebied waarop dit Verdrag betrekking heeft. 3 Daarnaast formuleert elke Partij, waar passend, doelstellingen voor de waterkwaliteit en stelt zij normen voor de waterkwaliteit ten behoeve van de voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten. Algemene richtlijnen voor het uitwerken van die doelstellingen en normen worden gegeven in Bijlage III bij dit Verdrag. De Partijen streven ernaar deze Bijlage, wanneer nodig, bij te werken. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 4 Controle De Partijen stellen programma's op voor het controleren van de toestand van grensoverschrijdende wateren. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 5 Onderzoek en ontwikkeling De Partijen werken samen bij het verrichten van onderzoek naar en de ontwikkeling van doeltreffende technieken voor de voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten. Hiertoe streven de Partijen ernaar, op bilaterale en/of multilaterale basis, rekening houdend met onderzoekswerkzaamheden die worden verricht binnen desbetreffende internationale fora, specifieke onderzoeksprogramma's op te zetten of te intensiveren, waar nodig, onder andere gericht op: De resultaten van deze onderzoeksprogramma's worden tussen de Partijen uitgewisseld in overeenstemming met artikel 6 van dit Verdrag. a. het ontwikkelen van methoden voor het beoordelen van de giftigheid van gevaarlijke stoffen en de schadelijkheid van verontreinigende stoffen; b. het verbeteren van de kennis inzake het vóórkomen, de verspreiding en de gevolgen voor het milieu van verontreinigende stoffen, en de desbetreffende processen; c. het ontwikkelen en toepassen van milieuvriendelijke technologieën, produktie- en consumptiepatronen; d. het geleidelijk uitbannen en/of vervangen van stoffen die waarschijnlijk grensoverschrijdende effecten veroorzaken; e. milieuvriendelijke methoden voor de verwijdering van gevaarlijke stoffen; f. bijzondere methoden voor het verbeteren van de toestand van grensoverschrijdende wateren; g. milieuvriendelijke waterbouwkundige werken en waterreguleringstechnieken; h. het beoordelen van de materiële en financiële schade die het gevolg is van grensoverschrijdende effecten. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 6 Uitwisseling van informatie De Partijen dragen zorg voor een zo omvattend mogelijke uitwisseling van informatie, zo vroegtijdig mogelijk, over onderwerpen waarop de bepalingen van dit Verdrag betrekking hebben. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 7 Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid De Partijen ondersteunen passende internationale inspanningen om regels, normen en procedures op te stellen op het gebied van verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 8 Bescherming van informatie De bepalingen van dit Verdrag doen geen afbreuk aan de rechten of de verplichtingen die de Partijen hebben, uit hoofde van hun nationale wetgeving en toepasselijke supranationale regelingen, om informatie te beschermen in verband met de industriële en commerciële geheimhouding, met inbegrip van de intellectuele eigendom, of de nationale veiligheid. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 9 Bilaterale en multilaterale samenwerking 1 De Oeverstaten gaan op basis van gelijkheid en wederkerigheid bilaterale of multilaterale overeenkomsten of andere regelingen aan, waar deze nog niet bestaan, of passen bestaande overeenkomsten of andere regelingen aan, waar nodig om bepalingen die in strijd zijn met de grondslagen van dit Verdrag eruit te verwijderen, ten einde hun onderlinge betrekkingen en hun gedragingen aangaande de voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten te definiëren. De Oeverstaten specificeren de stroomgebieden, of delen daarvan, ten aanzien van welke zij samenwerken. Deze overeenkomsten of regelingen dienen de onderwerpen te omvatten die onder dit Verdrag vallen, alsmede overige onderwerpen ten aanzien van welke de Oeverstaten samenwerking nodig kunnen achten. 2 De in het eerste lid van dit artikel bedoelde overeenkomsten of regelingen voorzien in de instelling van commissies. De taken van deze commissies omvatten mede, zonder afbreuk te doen aan desbetreffende bestaande overeenkomsten of regelingen, de volgende: a. het verzamelen, samenvoegen en evalueren van gegevens ten einde bronnen van verontreiniging te herkennen die waarschijnlijk grensoverschrijdende effecten zullen veroorzaken; b. het opstellen van gemeenschappelijke programma's voor het controleren van de waterkwaliteit en -kwantiteit; c. het inventariseren en het uitwisselen van informatie over de in het tweede lid, letter a, van dit artikel bedoelde bronnen van verontreiniging; d. het vaststellen van emissiegrenswaarden voor afvalwater en het evalueren van de doeltreffendheid van de handhavingsprogramma's; e. het uitwerken van gemeenschappelijke doelstellingen en normen betreffende de waterkwaliteit, rekening houdend met de bepalingen van artikel 3, derde lid, van dit Verdrag, en het voorstellen van passende maatregelen voor het behoud en, waar nodig, de verbetering van de bestaande waterkwaliteit; f. het ontwikkelen van op elkaar afgestemde actieprogramma's voor het verminderen van verontreinigingsvrachten vanuit zowel puntbronnen (bijv. stedelijke en industriële bronnen) als diffuse bronnen (met name agrarische bronnen); g. het vaststellen van waarschuwings- en alarmprocedures; h. het dienen als forum voor de uitwisseling van informatie over bestaande en voorgenomen vormen van watergebruik en desbetreffende voorzieningen die waarschijnlijk grensoverschrijdende effecten zullen hebben; i. het bevorderen van samenwerking en uitwisseling van informatie aangaande de beste beschikbare technologie in overeenstemming met de bepalingen van artikel 13 van dit Verdrag, alsmede het aanmoedigen van samenwerking in programma's voor wetenschappelijk onderzoek; j. het deelnemen aan de uitvoering van milieu-effectrapportages betreffende grensoverschrijdende wateren, in overeenstemming met de desbetreffende internationale regelingen. 3 In gevallen waarin een kuststaat die Partij is bij dit Verdrag, rechtstreeks en wezenlijk wordt benadeeld door grensoverschrijdende effecten, kunnen de Oeverstaten, indien zij dit alle overeenkomen, die kuststaat uitnodigen op passende wijze deel te nemen aan de werkzaamheden van de multilaterale commissies die zijn ingesteld door de Partijen die aan die grensoverschrijdende wateren gelegen zijn. 4 Commissies in de zin van dit Verdrag nodigen commissies die voor de bescherming van het mariene milieu zijn ingesteld door kuststaten die te maken hebben met grensoverschrijdende effecten, uit tot samenwerking ten einde hun werkzaamheden te harmoniseren en de grensoverschrijdende effecten te voorkomen, beheersen en verminderen. 5 Waar twee of meer commissies bestaan in hetzelfde stroomgebied, streven zij naar afstemming van hun werkzaamheden, ten einde de voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten binnen dat stroomgebied te intensiveren. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 10 Overleg Tussen de Oeverstaten wordt overleg gepleegd op basis van wederkerigheid, goed vertrouwen en goed nabuurschap, indien een van hen daarom verzoekt. Dat overleg is gericht op samenwerking ten aanzien van de onderwerpen die onder de bepalingen van dit Verdrag vallen. Het overleg wordt steeds gevoerd door tussenkomst van een krachtens artikel 9 van dit Verdrag opgerichte commissie, waar deze bestaat. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 11 Gemeenschappelijke controle en beoordeling 1 In het kader van de in artikel 9 van dit Verdrag bedoelde algemene samenwerking, dan wel in het kader van specifieke regelingen, gaan de Oeverstaten over tot het opstellen en uitvoeren van gemeenschappelijke programma's voor het controleren van de toestand van grensoverschrijdende wateren, met inbegrip van hoogwater en ijsgang, alsmede het controleren van grensoverschrijdende effecten. 2 De Oeverstaten bereiken overeenstemming over verontreinigingsparameters en over verontreinigende stoffen waarvan de lozingen en de concentratie in grensoverschrijdende wateren regelmatig dienen te worden gecontroleerd. 3 De Oeverstaten beoordelen met geregelde tussenpozen, gezamenlijk of in onderling overleg, de toestand van grensoverschrijdende wateren en de doeltreffendheid van maatregelen die zijn genomen ter voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten. De resultaten van deze beoordelingen worden openbaar gemaakt in overeenstemming met de bepalingen van artikel 16 van dit Verdrag. 4 Hiertoe harmoniseren de Oeverstaten de voorschriften voor het opstellen en het gebruik van controleprogramma's, meetsystemen, instrumenten, analysetechnieken, procedures voor gegevensverwerking en -evaluatie, en methoden voor de registratie van verontreinigende stoffen die worden geloosd. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 12 Gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingswerkzaamheden In het kader van de in artikel 9 van dit Verdrag bedoelde algemene samenwerking, of in het kader van specifieke regelingen, ondernemen de Oeverstaten specifieke onderzoeks- en ontwikkelingswerkzaamheden ter ondersteuning van het verwezenlijken van en het blijven voldoen aan de doelstellingen en normen betreffende de waterkwaliteit die zij in onderlinge overeenstemming hebben bepaald en aangenomen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 13 Uitwisseling van informatie tussen Oeverstaten 1 De Oeverstaten wisselen, in het kader van desbetreffende overeenkomsten of andere regelingen overeenkomstig artikel 9 van dit Verdrag, redelijkerwijs beschikbare gegevens uit over, onder andere: a. de toestand van grensoverschrijdende wateren uit het oogpunt van het milieu; b. opgedane ervaring met de toepassing en het gebruik van de beste beschikbare technologie, en de resultaten van onderzoek en ontwikkeling; c. lozings- en controlegegevens; d. genomen en voorgenomen maatregelen ter voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten; e. vergunningen of regelingen voor lozingen van afvalwater die worden verleend of uitgevaardigd door de bevoegde autoriteit of andere daartoe bevoegde instelling. 2 Ten einde de emissiegrenswaarden te harmoniseren, gaan de Oeverstaten over tot het uitwisselen van informatie over hun nationale regelingen. 3 Indien een Oeverstaat door een andere Oeverstaat wordt verzocht gegevens of informatie te verstrekken waarover de eerstbedoelde Partij niet beschikt, spant zij zich in om aan het verzoek te voldoen; zij kan aan de inwilliging van het verzoek echter de voorwaarde verbinden dat de verzoekende Partij een redelijke vergoeding betaalt voor het verzamelen en, waar van toepassing, verwerken van die gegevens of informatie. 4 Ten behoeve van de toepassing van dit Verdrag bevorderen de Oeverstaten de uitwisseling van de beste beschikbare technologie, met name door het bevorderen van: de commerciële uitwisseling van beschikbare technologie; rechtstreekse contacten en samenwerking tussen industrieën, met inbegrip van gezamenlijke projecten, de uitwisseling van informatie en ervaring; en de verlening van technische bijstand. De Oeverstaten organiseren ook gezamenlijke opleidingsprogramma's en de relevante studiebijeenkomsten en vergaderingen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 14 Waarschuwings- en alarmsystemen De Oeverstaten stellen elkaar onverwijld op de hoogte van eventuele kritieke situaties die grensoverschrijdende effecten kunnen hebben. De Oeverstaten installeren, waar passend, en gebruiken gecoördineerde of gemeenschappelijke communicatie-, waarschuwings- en alarmsystemen, voor het verkrijgen en doorgeven van informatie. Deze systemen werken op basis van door de Oeverstaten overeen te komen compatibele procedures en voorzieningen voor het doorgeven en behandelen van gegevens. De Oeverstaten lichten elkaar in omtrent de bevoegde autoriteiten of voor dit doel aangewezen contactpunten. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 15 Wederzijdse bijstand 1 Indien een kritieke situatie zich mocht voordoen, verlenen de Oeverstaten elkaar op verzoek wederzijdse bijstand, waarbij zij de overeenkomstig het tweede lid van dit artikel vast te stellen procedures volgen. 2 De Oeverstaten stellen in onderling overleg procedures voor wederzijdse bijstand op waarin onder andere de volgende onderwerpen worden geregeld: a. de leiding over, het toezicht op, de coördinatie van en het opzicht over de bijstand; b. plaatselijke voorzieningen en diensten, te verlenen door de Partij die om bijstand verzoekt, waaronder, indien nodig, versoepeling van de douaneformaliteiten; c. regelingen voor het vrijwaren van, het schadeloos stellen van en/of het betalen van vergoedingen aan de bijstandverlenende Partij en/of haar personeel, alsmede voor de doortocht door grondgebieden van derde Partijen, waar nodig; d. methoden voor het vergoeden van verleende bijstand. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 16 Openbare informatie 1 De Oeverstaten waarborgen dat informatie over de toestand van grensoverschrijdende wateren, over genomen of voorgenomen maatregelen ter voorkoming, beheersing en vermindering van grensoverschrijdende effecten, en over de doeltreffendheid van die maatregelen, openbaar wordt gemaakt. Hiertoe waarborgen de Oeverstaten dat de volgende informatie openbaar wordt gemaakt: a. de doelstellingen betreffende de waterkwaliteit; b. de vergunningen die worden verleend en de daaraan verbonden voorwaarden; c. de resultaten van onderzoek van monsters van water en afvalwater ten behoeve van controle en beoordeling, alsmede de resultaten van controles op de naleving van de doelstellingen betreffende de waterkwaliteit of de vergunningsvoorwaarden. 2 De Oeverstaten waarborgen dat deze informatie op alle redelijke tijdstippen kosteloos voor het publiek ter inzage beschikbaar is, en verleent de burgers redelijke voorzieningen om, tegen betaling van een redelijke vergoeding, kopieën van die informatie van de Oeverstaten te verkrijgen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 17 Vergaderingen van de Partijen 1 De eerste vergadering van de Partijen wordt uiterlijk een jaar na de datum van inwerkingtreding van dit Verdrag belegd. Daarna worden iedere drie jaar gewone vergaderingen gehouden, of met kortere tussenpozen zoals bepaald in het reglement van orde. De Partijen beleggen een buitengewone vergadering indien zij daartoe tijdens een gewone vergadering besluiten, of op schriftelijk verzoek van een Partij, mits dit verzoek, binnen zes maanden nadat het aan alle Partijen is toegezonden, door ten minste een derde van de Partijen wordt gesteund. 2 Tijdens hun vergaderingen toetsen de Partijen de uitvoering van het Verdrag voortdurend, en hiertoe verbinden zij zich tot: a. de toetsing van het beleid en de werkwijzen van de Partijen betreffende de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende wateren, ter verbetering van de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende wateren; b. de uitwisseling van informatie over ervaring die wordt opgedaan in het aangaan en uitvoeren van bilaterale en multilaterale overeenkomsten of andere regelingen betreffende de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende wateren, waarbij een of meer van de Partijen partij zijn; c. de gebruikmaking, wanneer nodig, van de diensten van desbetreffende organen van de ECE alsmede van andere bevoegde internationale lichamen en specifieke commissies, ten aanzien van alle aspecten van de verwezenlijking van de doeleinden van dit Verdrag; d. het tijdens hun eerste vergadering bespreken en door middel van consensus aannemen van een reglement van orde voor hun vergaderingen; e. het bespreken en aannemen van voorstellen tot wijziging van dit Verdrag; f. het bespreken en treffen van alle overige maatregelen die vereist kunnen zijn voor de verwezenlijking van de doeleinden van dit Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 18 Stemrecht 1 Behoudens het bepaalde in het tweede lid van dit artikel heeft elke Partij bij dit Verdrag één stem. 2 Regionale organisaties voor economische integratie oefenen ten aanzien van aangelegenheden die onder hun bevoegdheid vallen hun stemrecht uit met een aantal stemmen dat gelijk is aan het aantal van hun lidstaten die Partij zijn bij het Verdrag. Deze organisaties oefenen hun stemrecht niet uit indien hun lidstaten hun stemrecht uitoefenen, en omgekeerd. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 19 Secretariaat De Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa verricht de volgende secretariaatstaken: a. het beleggen en voorbereiden van vergaderingen van de Partijen; b. het toezenden aan de Partijen van verslagen en andere informatie die in overeenstemming met de bepalingen van dit Verdrag worden ontvangen; c. het verrichten van overige taken die worden vastgesteld door de Partijen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 20 Bijlagen De bijlagen bij dit Verdrag vormen een integrerend onderdeel van het Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 21 Wijziging van het Verdrag 1 Iedere Partij kan voorstellen doen tot wijziging van dit Verdrag. 2 Voorstellen tot wijziging van dit Verdrag worden besproken tijdens een vergadering van de Partijen. 3 Teksten van voorstellen tot wijziging van dit Verdrag worden schriftelijk ingediend bij de Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa, die ze ten minste negentig dagen voor de vergadering tijdens welke zij ter aanneming zullen worden voorgelegd, doet toekomen aan alle Partijen. 4 Een wijziging van dit Verdrag wordt aangenomen met consensus van de vertegenwoordigers van de Partijen bij dit Verdrag die aanwezig zijn tijdens een vergadering van de Partijen, en treedt ten aanzien van de Partijen bij dit Verdrag die de wijziging hebben aanvaard, in werking op de negentigste dag na de datum waarop twee derde van die Partijen hun akten van aanvaarding van de wijziging bij de Depositaris hebben nedergelegd. Voor iedere andere Partij treedt de wijziging in werking op de negentigste dag na de datum waarop die Partij haar akte van aanvaarding van de wijziging nederlegt. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 22 Geschillenregeling 1 Indien tussen twee of meer Partijen een geschil ontstaat over de uitlegging of de toepassing van dit Verdrag, trachten zij dit op te lossen door onderhandeling of volgens een andere voor de partijen bij het geschil aanvaardbare methode voor de regeling van geschillen. 2 Een Partij kan bij de ondertekening, bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van of de toetreding tot dit Verdrag, of te allen tijde daarna, schriftelijk aan de Depositaris mededelen dat zij, in geval van een geschil dat niet wordt opgelost in overeenstemming met het eerste lid van dit artikel, de toepassing van de volgende twee methoden voor het regelen van geschillen, dan wel één van beide, als verplicht aanvaardt ten aanzien van iedere Partij die dezelfde verplichting aanvaardt: a. voorlegging van het geschil aan het Internationaal Gerechtshof; b. arbitrage volgens de in Bijlage IV beschreven procedure. 3 Indien de partijen bij het geschil beide in het tweede lid van dit artikel genoemde methoden voor de regeling van geschillen hebben aanvaard, kan het geschil alleen aan het Internationaal Gerechtshof worden voorgelegd, tenzij de partijen anders overeenkomen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 23 Ondertekening Dit Verdrag staat van 17 tot en met 18 maart 1992 te Helsinki, en daarna tot 18 september 1992 op de Zetel van de Verenigde Naties te New York, open voor ondertekening door de lidstaten van de Economische Commissie voor Europa alsmede door Staten die een consultatieve status bij de Economische Commissie voor Europa hebben krachtens paragraaf 8 van resolutie 36 (IV) van 28 maart 1947 van de Economische en Sociale Raad, en door regionale organisaties voor economische integratie opgericht door soevereine Staten die lid zijn van de Economische Commissie voor Europa waaraan de lidstaten bevoegdheden hebben overgedragen ten aanzien van aangelegenheden die onder dit Verdrag vallen, met inbegrip van de bevoegdheid ten aanzien van die aangelegenheden verdragen aan te gaan. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 24 De Depositaris De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties treedt op als Depositaris van dit Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 25 Bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring en toetreding 1 Dit Verdrag dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd door ondertekenende Staten en regionale organisaties voor economische integratie. 2 Dit Verdrag staat open voor toetreding door de in artikel 23 bedoelde Staten en organisaties. 3 Elke andere, niet in het voorgaande tweede lid bedoelde Staat die lid is van de Verenigde Naties kan tot het Verdrag toetreden na goedkeuring door de Vergadering van de Partijen. In zijn akte van toetreding verklaart een dergelijke Staat dat zijn toetreding tot het Verdrag is goedgekeurd door de Vergadering van de Partijen en vermeldt hij de datum waarop de goedkeuring is verkregen. Elk dergelijk verzoek tot toetreding door leden van de Verenigde Naties wordt pas ter goedkeuring aan de Vergadering van de Partijen voorgelegd nadat dit lid in werking is getreden voor alle Staten en organisaties die op 28 november 2003 Partij waren bij het Verdrag. 4 Iedere organisatie zoals bedoeld in artikel 23 die Partij wordt bij dit Verdrag zonder dat een van haar lidstaten Partij is, is gebonden door alle verplichtingen krachtens dit Verdrag. Indien een of meer lidstaten van een zodanige organisatie Partij bij dit Verdrag zijn, beslissen de organisatie en haar lidstaten over hun onderscheiden verantwoordelijkheden ten aanzien van de nakoming van hun verplichtingen krachtens het Verdrag. In dat geval mogen de organisatie en de lidstaten niet tegelijkertijd rechten krachtens dit Verdrag uitoefenen. 5 In hun akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding geven de in artikel 23 bedoelde regionale organisaties voor economische integratie de reikwijdte aan van hun bevoegdheid ten aanzien van de aangelegenheden die onder dit Verdrag vallen. Deze organisaties doen de Depositaris tevens mededeling van iedere wezenlijke verandering in de reikwijdte van hun bevoegdheid. 2005 93 22-04-2005 12-01-2006 2013 2 14-01-2013 06-02-2013

Artikel 26 Inwerkingtreding 1 Dit Verdrag treedt in werking op de negentigste dag na de datum van nederlegging van de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding. 2 Voor de toepassing van het eerste lid van dit artikel wordt de door een regionale organisatie voor economische integratie nedergelegde akte niet meegeteld naast akten die zijn nedergelegd door de lidstaten van die organisatie. 3 Ten aanzien van elke in artikel 23 of in artikel 25, derde lid bedoelde Staat of organisatie die dit Verdrag bekrachtigt, aanvaardt of goedkeurt of ertoe toetreedt na de nederlegging van de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, treedt het Verdrag in werking op de negentigste dag na de datum van nederlegging door die Staat of organisatie van zijn of haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding. 2005 93 22-04-2005 12-01-2006 2013 2 14-01-2013 06-02-2013

Artikel 27 Opzegging Elke Partij kan, te allen tijde na drie jaar vanaf de datum waarop dit Verdrag ten aanzien van die Partij in werking is getreden, het Verdrag opzeggen door middel van een schriftelijke kennisgeving aan de Depositaris. Deze opzegging wordt van kracht op de negentigste dag na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Depositaris. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

Artikel 28 Authentieke teksten Het originele exemplaar van dit Verdrag, waarvan de Engelse, de Franse en de Russische tekst gelijkelijk authentiek zijn, wordt nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

1 Onder het begrip „beste beschikbare technologie" wordt verstaan het meest recente stadium in de ontwikkeling van procesvoering, installaties of exploitatiewijze waarbij rekening wordt gehouden met de praktische toepassingsmogelijkheid van een bepaalde techniek voor het beperken van lozingen, emissies en afval. Bij het bepalen of een geheel van procédés, voorzieningen en werkwijzen de beste beschikbare technologie vormen in het algemeen of in afzonderlijke gevallen, wordt bijzondere aandacht geschonken aan: a. vergelijkbare procédés, voorzieningen of werkwijzen die onlangs met goed resultaat zijn getest; b. technologische vooruitgang en veranderingen in wetenschappelijke kennis en inzichten; c. de economische haalbaarheid van de toepassing van die technologie; d. de termijnen voor de toepassing ervan in zowel nieuwe als bestaande inrichtingen; e. de aard en de omvang van de lozingen en het afvalwater in kwestie; f. technologieën waarbij weinig of geen afval wordt geproduceerd. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

2 Dit houdt dus in dat de betekenis van „beste beschikbare technologie" voor een bepaalde procesvoering in de loop der tijd zal veranderen in het licht van de technologische vooruitgang, van economische en sociale factoren, alsook van veranderingen in wetenschappelijke kennis en inzichten. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

1 Bij de keuze van de meest geschikte combinatie van maatregelen die in afzonderlijke gevallen de meest milieuveilige handelwijze kan vormen, dient de volgende reeks maatregelen in de gegeven volgorde te worden overwogen: a. het verschaffen van informatie en voorlichting aan het publiek en aan gebruikers over de gevolgen voor het milieu van de keuze van bepaalde activiteiten en produkten, en het gebruik en de uiteindelijke verwijdering ervan; b. het ontwikkelen en toepassen van codes voor milieuveilige handelwijzen die alle aspecten van de levensduur van het produkt bestrijken; c. het gebruik van etiketten om gebruikers in te lichten over de risico's voor het milieu die verbonden zijn aan een produkt en aan het gebruik en de uiteindelijke verwijdering ervan; d. het invoeren van openbare ophaal- en verwijderingssystemen; e. recycling, herwinning en hergebruik; f. toepassing van economische instrumenten op activiteiten, produkten of groepen van produkten; g. invoering van een vergunningenstelsel, waarin een reeks beperkingen of een verbod wordt opgenomen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

2 Bij het bepalen welke combinatie van maatregelen meest milieuveilige handelwijzen vormen, in het algemeen of in afzonderlijke gevallen, dient bijzondere aandacht te worden geschonken aan: a. het risico voor het milieu van: i. het produkt; ii. de vervaardiging van het produkt; iii. het gebruik van het produkt; iv. de uiteindelijke verwijdering van het produkt; b. vervanging door minder verontreinigende procédés of stoffen; c. de schaal waarop het produkt wordt gebruikt; d. mogelijke voor- of nadelen voor het milieu van vervangende materialen of activiteiten; e. vooruitgang en veranderingen in wetenschappelijke kennis en inzichten; f. de termijnen voor de toepassing; g. sociale en economische gevolgen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

3 Dit houdt dus in dat de betekenis van „meest milieuveilige handelwijze" voor een bepaalde bron in de loop der tijd zal veranderen in het licht van de technologische vooruitgang, van economische en sociale factoren, alsook veranderingen in wetenschappelijke kennis en inzichten. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

1 Indien een geschil aan arbitrage wordt onderworpen ingevolge artikel 22, tweede lid, van dit Verdrag, stelt/stellen een of meer van de partijen bij het geschil het secretariaat in kennis van het onderwerp van arbitrage, onder vermelding van de artikelen van dit Verdrag over de uitlegging of toepassing waarvan een geschil is ontstaan. Het secretariaat zendt de ontvangen informatie toe aan alle Partijen bij dit Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

2 Het scheidsgerecht bestaat uit drie leden. De eisende partij(en) en de andere partij(en) bij het geschil benoemen een arbiter, en de twee aldus benoemde arbiters wijzen met gezamenlijke instemming de derde arbiter aan, die voorzitter van het scheidsgerecht wordt. De derde arbiter mag geen onderdaan van een van de partijen bij het geschil zijn, noch mag hij of zij zijn of haar gewone verblijfplaats op het grondgebied van een van die partijen hebben, of in dienst zijn bij een van hen, of in een andere hoedanigheid reeds bij de aangelegenheid betrokken zijn geweest. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

3 Indien de voorzitter van het scheidsgerecht niet is aangewezen binnen twee maanden na de benoeming van de tweede arbiter, wijst de Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa, op verzoek van een van beide partijen bij het geschil, binnen een volgend tijdvak van twee maanden de voorzitter aan. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

4 Indien een van de partijen bij het geschil niet binnen een maand nadat zij het verzoek daartoe heeft ontvangen, een arbiter heeft benoemd, kan de andere partij dit mededelen aan de Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa, die binnen een volgend tijdvak van twee maanden de voorzitter van het scheidsgerecht aanwijst. Vervolgens verzoekt de voorzitter van het scheidsgerecht de partij die nog geen arbiter heeft benoemd, dit binnen twee maanden te doen. Indien zij dit binnen dat tijdvak niet doet, deelt de voorzitter dit mede aan de Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa, die vervolgens binnen een volgend tijdvak van twee maanden de benoeming verricht. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

5 Het scheidsgerecht neemt zijn beslissing in overeenstemming met het internationale recht en met de bepalingen van dit Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

6 Ieder krachtens de bepalingen van deze Bijlage ingesteld scheidsgerecht stelt zijn eigen procedureregels vast. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

7 De beslissingen van het scheidsgerecht betreffende zowel procedures als aan hem voorgelegde aangelegenheden worden genomen met een meerderheid van de stemmen van zijn leden. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

8 Het scheidsgerecht kan alle passende maatregelen nemen ter vaststelling van de feiten. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

9 De partijen bij het geschil doen alles wat in hun vermogen ligt om het werk van het scheidsgerecht te vergemakkelijken, met name door: a. het scheidsgerecht alle relevante documenten, voorzieningen en informatie te verstrekken; b. het scheidsgerecht indien nodig in staat te stellen getuigen of deskundigen op te roepen en verklaringen van hen te verkrijgen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

10 De partijen en de arbiters beschermen de vertrouwelijkheid van de informatie die zij gedurende het werk van het scheidsgerecht in vertrouwen verkrijgen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

11 Het scheidsgerecht kan, op verzoek van een van de partijen, tussentijdse maatregelen ter bescherming aanbevelen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

12 Indien een van de partijen bij het geschil niet voor het scheidsgerecht verschijnt of haar zaak niet verdedigt, kan de andere partij het scheidsgerecht verzoeken de procedure voort te zetten en zijn uiteindelijke beslissing te nemen. Het feit dat een partij niet voor het scheidsgerecht verschijnt of haar zaak niet verdedigt, vormt geen belemmering voor de voortzetting van de procedure. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

13 Het scheidsgerecht kan tegeneisen die rechtstreeks voortkomen uit de aangelegenheid die het onderwerp van het geschil is, horen en erover beslissen. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

14 Tenzij het scheidsgerecht anders bepaalt vanwege de bijzondere omstandigheden van de zaak, worden de kosten van het scheidsgerecht, met inbegrip van de honorering van zijn leden, in gelijke delen gedragen door de partijen bij het geschil. Het scheidsgerecht houdt een overzicht van al zijn kosten bij, en verstrekt de partijen daarvan een eindopgave. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

15 Iedere Partij bij dit Verdrag die een belang ten aanzien van het recht heeft bij de aangelegenheid die het onderwerp van het geschil is, en waarvoor de beslissing van het scheidsgerecht gevolgen kan hebben, kan zich met de instemming van het scheidsgerecht voegen in de procedure. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

16 Het scheidsgerecht doet zijn uitspraak binnen vijf maanden na de datum waarop het werd ingesteld, tenzij het het noodzakelijk acht deze termijn te verlengen met een tijdvak van ten hoogste vijf maanden. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

17 De uitspraak van het scheidsgerecht dient vergezeld te gaan van een uiteenzetting van de gronden. De uitspraak is onherroepelijk en bindend voor alle partijen bij het geschil. De uitspraak wordt door het scheidsgerecht toegezonden aan de partijen bij het geschil en aan het secretariaat. Het secretariaat zendt de ontvangen informatie toe aan alle Partijen bij dit Verdrag. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996

18 Ieder geschil dat tussen partijen ontstaat betreffende de uitlegging of tenuitvoeringlegging van de uitspraak kan door elk van de partijen worden voorgelegd aan het scheidsgerecht dat de uitspraak heeft gedaan of, indien het daaraan niet kan worden voorgelegd, aan een ander scheidsgerecht dat hiertoe wordt ingesteld op dezelfde wijze als het eerstbedoelde scheidsgerecht. 1992 199 09-12-1992 14-03-1995 1996 299 13-11-1996 06-10-1996