Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw

Article 1 Objectives 1.1 Convention on Biological Diversity The objectives of this Treaty are the conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture and the fair and equitable sharing of the benefits arising out of their use, in harmony with the, for sustainable agriculture and food security. 1.2 Convention on Biological Diversity These objectives will be attained by closely linking this Treaty to the Food and Agriculture Organization of the United Nations and to the. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 2 Use of terms For the purpose of this Treaty, the following terms shall have the meanings hereunder assigned to them. These definitions are not intended to cover trade in commodities: ``In situ conservation" means the conservation of ecosystems and natural habitats and the maintenance and recovery of viable populations of species in their natural surroundings and, in the case of domesticated or cultivated plant species, in the surroundings where they have developed their distinctive properties. ``Ex situ conservation" means the conservation of plant genetic resources for food and agriculture outside their natural habitat. ``Plant genetic resources for food and agriculture" means any genetic material of plant origin of actual or potential value for food and agriculture. ``Genetic material" means any material of plant origin, including reproductive and vegetative propagating material, containing functional units of heredity. ``Variety" means a plant grouping, within a single botanical taxon of the lowest known rank, defined by the reproducible expression of its distinguishing and other genetic characteristics. ``Ex situ collection" means a collection of plant genetic resources for food and agriculture maintained outside their natural habitat. ``Centre of origin" means a geographical area where a plant species, either domesticated or wild, first developed its distinctive properties. in situ ``Centre of crop diversity" means a geographic area containing a high level of genetic diversity for crop species inconditions. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 3 Scope This Treaty relates to plant genetic resources for food and agriculture. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 4 General Obligations Each Contracting Party shall ensure the conformity of its laws, regulations and procedures with its obligations as provided in this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 5 Conservation, Exploration, Collection, Characterization, Evaluation and Documentation of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture 5.1 Each Contracting Party shall, subject to national legislation, and in cooperation with other Contracting Parties where appropriate, promote an integrated approach to the exploration, conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture and shall in particular, as appropriate: a) Survey and inventory plant genetic resources for food and agriculture, taking into account the status and degree of variation in existing populations, including those that are of potential use and, as feasible, assess any threats to them; b) Promote the collection of plant genetic resources for food and agriculture and relevant associated information on those plant genetic resources that are under threat or are of potential use; c) Promote or support, as appropriate, farmers and local communities' efforts to manage and conserve on-farm their plant genetic resources for food and agriculture; d) in situ inter alia Promoteconservation of wild crop relatives and wild plants for food production, including in protected areas, by supporting,, the efforts of indigenous and local communities; e) ex situ Cooperate to promote the development of an efficient and sustainable system ofconservation, giving due attention to the need for adequate documentation, characterization, regeneration and evaluation, and promote the development and transfer of appropriate technologies for this purpose with a view to improving the sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture; f) Monitor the maintenance of the viability, degree of variation, and the genetic integrity of collections of plant genetic resources for food and agriculture. 5.2 The Contracting Parties shall, as appropriate, take steps to minimize or, if possible, eliminate threats to plant genetic resources for food and agriculture. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 6 Sustainable Use of Plant Genetic Resources 6.1 The Contracting Parties shall develop and maintain appropriate policy and legal measures that promote the sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture. 6.2 The sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture may include such measures as: a) pursuing fair agricultural policies that promote, as appropriate, the development and maintenance of diverse farming systems that enhance the sustainable use of agricultural biological diversity and other natural resources; b) strengthening research which enhances and conserves biological diversity by maximizing intra- and inter-specific variation for the benefit of farmers, especially those who generate and use their own varieties and apply ecological principles in maintaining soil fertility and in combating diseases, weeds and pests; c) promoting, as appropriate, plant breeding efforts which, with the participation of farmers, particularly in developing countries, strengthen the capacity to develop varieties particularly adapted to social, economic and ecological conditions, including in marginal areas; d) broadening the genetic base of crops and increasing the range of genetic diversity available to farmers; e) promoting, as appropriate, the expanded use of local and locally adapted crops, varieties and underutilized species; f) supporting, as appropriate, the wider use of diversity of varieties and species in on-farm management, conservation and sustainable use of crops and creating strong links to plant breeding and agricultural development in order to reduce crop vulnerability and genetic erosion, and promote increased world food production compatible with sustainable development; and g) reviewing, and, as appropriate, adjusting breeding strategies and regulations concerning variety release and seed distribution. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 7 National Commitments and International Cooperation 7.1 Articles 5 6 Each Contracting Party shall, as appropriate, integra into its agriculture and rural development policies and programmes, activities referred to inand, and cooperate with other Contracting Parties, directly or through FAO and other relevant international organizations, in the conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture. 7.2 International cooperation shall, in particular, be directed to: a) establishing or strengthening the capabilities of developing countries and countries with economies in transition with respect to conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture; b) Part IV enhancing international activities to promote conservation, evaluation, documentation, genetic enhancement, plant breeding, seed multiplication; and sharing, providing access to, and exchanging, in conformity with, plant genetic resources for food and agriculture and appropriate information and technology; c) Part V maintaining and strengthening the institutional arrangements provided for in; and d) Article 18 implement the funding strategy of. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 8 Technical Assistance The Contracting Parties agree to promote the provision of technical assistance to Contracting Parties, especially those that are developing countries or countries with economies in transition, either bilaterally or through the appropriate international organizations, with the objective of facilitating the implementation of this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 9 Farmers' Rights 9.1 The Contracting Parties recognize the enormous contribution that the local and indigenous communities and farmers of all regions of the world, particularly those in the centres of origin and crop diversity, have made and will continue to make for the conservation and development of plant genetic resources which constitute the basis of food and agriculture production throughout the world. 9.2 The Contracting Parties agree that the responsibility for realizing Farmers' Rights, as they relate to plant genetic resources for food and agriculture, rests with national governments. In accordance with their needs and priorities, each Contracting Party should, as appropriate, and subject to its national legislation, take measures to protect and promote Farmers' Rights, including: a) protection of traditional knowledge relevant to plant genetic resources for food and agriculture; b) the right to equitably participate in sharing benefits arising from the utilization of plant genetic resources for food and agriculture; and c) the right to participate in making decisions, at the national level, on matters related to the conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture. 9.3 Nothing in this Article shall be interpreted to limit any rights that farmers have to save, use, exchange and sell farm-saved seed/propagating material, subject to national law and as appropriate. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 10 Multilateral System of Access and Benefit-sharing 10.1 In their relationships with other States, the Contracting Parties recognize the sovereign rights of States over their own plant genetic resources for food and agriculture, including that the authority to determine access to those resources rests with national governments and is subject to national legislation. 10.2 In the exercise of their sovereign rights, the Contracting Parties agree to establish a multilateral system, which is efficient, effective, and transparent, both to facilitate access to plant genetic resources for food and agriculture, and to share, in a fair and equitable way, the benefits arising from the utilization of these resources, on a complementary and mutually reinforcing basis. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 11 Coverage of the Multilateral System 11.1 Article 1 Annex I In furtherance of the objectives of conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture and the fair and equitable sharing of benefits arising out of their use, as stated in, the Multilateral System shall cover the plant genetic resources for food and agriculture listed in, established according to criteria of food security and interdependence. 11.2 Article 11.1 Annex I The Multilateral System, as identified in, shall include all plant genetic resources for food and agriculture listed in Annex I that are under the management and control of the Contracting Parties and in the public domain. With a view to achieving the fullest possible coverage of the Multilateral System, the Contracting Parties invite all other holders of the plant genetic resources for food and agriculture listed into include these plant genetic resources for food and agriculture in the Multilateral System. 11.3 Annex I Contracting Parties also agree to take appropriate measures to encourage natural and legal persons within their jurisdiction who hold plant genetic resources for food and agriculture listed into include such plant genetic resources for food and agriculture in the Multilateral System. 11.4 paragraph 11.3 paragraph 11.3 Within two years of the entry into force of the Treaty, the Governing Body shall assess the progress in including the plant genetic resources for food and agriculture referred to inin the Multilateral System. Following this assessment, the Governing Body shall decide whether access shall continue to be facilitated to those natural and legal persons referred to inthat have not included these plant genetic resources for food and agriculture in the Multilateral System, or take such other measures as it deems appropriate. 11.5 Annex I Article 15.1a Article 15.5 ex situ The Multilateral System shall also include the plant genetic resources for food and agriculture listed inand held in thecollections of the International Agricultural Research Centres of the Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR), as provided in, and in other international institutions, in accordance with. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 12 Facilitated access to plant genetic resources for food and agriculture within the Multilateral System 12.1 Article 11 The Contracting Parties agree that facilitated access to plant genetic resources for food and agriculture under the Multilateral System, as defined in, shall be in accordance with the provisions of this Treaty. 12.2 Article 11.4 The Contracting Parties agree to take the necessary legal or other appropriate measures to provide such access to other Contracting Parties through the Multilateral System. To this effect, such access shall also be provided to legal and natural persons under the jurisdiction of any Contracting Party, subject to the provisions of. 12.3 Such access shall be provided in accordance with the conditions below: a) Access shall be provided solely for the purpose of utilization and conservation for research, breeding and training for food and agriculture, provided that such purpose does not include chemical, pharmaceutical and/or other non-food/feed industrial uses. In the case of multiple-use crops (food and non-food), their importance for food security should be the determinant for their inclusion in the Multilateral System and availability for facilitated access. b) Access shall be accorded expeditiously, without the need to track individual accessions and free of charge, or, when a fee is charged, it shall not exceed the minimal cost involved; c) All available passport data and, subject to applicable law, any other associated available non-confidential descriptive information, shall be made available with the plant genetic resources for food and agriculture provided; d) Recipients shall not claim any intellectual property or other rights that limit the facilitated access to the plant genetic resources for food and agriculture, or their genetic parts or components, in the form received from the Multilateral System; e) Access to plant genetic resources for food and agriculture under development, including material being developed by farmers, shall be at the discretion of its developer, during the period of its development; f) Access to plant genetic resources for food and agriculture protected by intellectual and other property rights shall be consistent with relevant international agreements, and with relevant national laws; g) Plant genetic resources for food and agriculture accessed under the Multilateral System and conserved shall continue to be made available to the Multilateral System by the recipients of those plant genetic resources for food and agriculture, under the terms of this Treaty; and h) in situ Without prejudice to the other provisions under this Article, the Contracting Parties agree that access to plant genetic resources for food and agriculture found inconditions will be provided according to national legislation or, in the absence of such legislation, in accordance with such standards as may be set by the Governing Body. 12.4 Article 13.2d(ii) To this effect, facilitated access, in accordance with Articles 12.2 and 12.3 above, shall be provided pursuant to a standard material transfer agreement (MTA), which shall be adopted by the Governing Body and contain the provisions of Articles 12.3a, d and g, as well as the benefit-sharing provisions set forth inand other relevant provisions of this Treaty, and the provision that the recipient of the plant genetic resources for food and agriculture shall require that the conditions of the MTA shall apply to the transfer of plant genetic resources for food and agriculture to another person or entity, as well as to any subsequent transfers of those plant genetic resources for food and agriculture. 12.5 Contracting Parties shall ensure that an opportunity to seek recourse is available, consistent with applicable jurisdictional requirements, under their legal systems, in case of contractual disputes arising under such MTAs, recognizing that obligations arising under such MTAs rest exclusively with the parties to those MTAs. 12.6 In emergency disaster situations, the Contracting Parties agree to provide facilitated access to appropriate plant genetic resources for food and agriculture in the Multilateral System for the purpose of contributing to the re-establishment of agricultural systems, in cooperation with disaster relief co-ordinators. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 13 Benefit-sharing in the Multilateral System 13.1 The Contracting Parties recognize that facilitated access to plant genetic resources for food and agriculture which are included in the Multilateral System constitutes itself a major benefit of the Multilateral System and agree that benefits accruing therefrom shall be shared fairly and equitably in accordance with the provisions of this Article. 13.2 The Contracting Parties agree that benefits arising from the use, including commercial, of plant genetic resources for food and agriculture under the Multilateral System shall be shared fairly and equitably through the following mechanisms: the exchange of information, access to and transfer of technology, capacity-building, and the sharing of the benefits arising from commercialization, taking into account the priority activity areas in the rolling Global Plan of Action, under the guidance of the Governing Body: a) Exchange of information: inter alia Article 17 The Contracting Parties agree to make available information which shall,, encompass catalogues and inventories, information on technologies, results of technical, scientific and socio-economic research, including characterization, evaluation and utilization, regarding those plant genetic resources for food and agriculture under the Multilateral System. Such information shall be made available, where non-confidential, subject to applicable law and in accordance with national capabilities. Such information shall be made available to all Contracting Parties to this Treaty through the information system, provided for in. b) Access to and transfer of technology (i) Article 12 The Contracting Parties undertake to provide and/or facilitate access to technologies for the conservation, characterization, evaluation and use of plant genetic resources for food and agriculture which are under the Multilateral System. Recognizing that some technologies can only be transferred through genetic material, the Contracting Parties shall provide and/or facilitate access to such technologies and genetic material which is under the Multilateral System and to improved varieties and genetic material developed through the use of plant genetic resources for food and agriculture under the Multilateral System, in conformity with the provisions of. Access to these technologies, improved varieties and genetic material shall be provided and/or facilitated, while respecting applicable property rights and access laws, and in accordance with national capabilities. (ii) Access to and transfer of technology to countries, especially to developing countries and countries with economies in transition, shall be carried out through a set of measures, such as the establishment and maintenance of, and participation in, crop-based thematic groups on utilization of plant genetic resources for food and agriculture, all types of partnership in research and development and in commercial joint ventures relating to the material received, human resource development, and effective access to research facilities. (iii) inter ali Access to and transfer of technology as referred to in (i) and (ii) above, including that protected by intellectual property rights, to developing countries that are Contracting Parties, in particular least developed countries, and countries with economies in transition, shall be provided and/or facilitated under fair and most favourable terms, in particular in the case of technologies for use in conservation as well as technologies for the benefit of farmers in developing countries, especially in least developed countries, and countries with economies in transition, including on concessional and preferential terms where mutually agreed,a, through partnerships in research and development under the Multilateral System. Such access and transfer shall be provided on terms which recognize and are consistent with the adequate and effective protection of intellectual property rights. c) Capacity-building Taking into account the needs of developing countries and countries with economies in transition, as expressed through the priority they accord to building capacity in plant genetic resources for food and agriculture in their plans and programmes, when in place, in respect of those plant genetic resources for food and agriculture covered by the Multilateral System, the Contracting Parties agree to give priority to (i) establishing and/or strengthening programmes for scientific and technical education and training in conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture, (ii) developing and strengthening facilities for conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture, in particular in developing countries, and countries with economies in transition, and (iii) carrying out scientific research preferably, and where possible, in developing countries and countries with economies in transition, in cooperation with institutions of such countries, and developing capacity for such research in fields where they are needed. d) Sharing of monetary and other benefits of commercialization (i) The Contracting Parties agree, under the Multilateral System, to take measures in order to achieve commercial benefit-sharing, through the involvement of the private and public sectors in activities identified under this Article, through partnerships and collaboration, including with the private sector in developing countries and countries with economies in transition, in research and technology development; (ii) Article 12.4 Article 19.3f The Contracting Parties agree that the standard Material Transfer Agreement referred to inshall include a requirement that a recipient who commercializes a product that is a plant genetic resource for food and agriculture and that incorporates material accessed from the Multilateral System, shall pay to the mechanism referred to in, an equitable share of the benefits arising from the commercialization of that product, except whenever such a product is available without restriction to others for further research and breeding, in which case the recipient who commercializes shall be encouraged to make such payment. The Governing Body shall, at its first meeting, determine the level, form and manner of the payment, in line with commercial practice. The Governing Body may decide to establish different levels of payment for various categories of recipients who commercialize such products; it may also decide on the need to exempt from such payments small farmers in developing countries and in countries with economies in transition. The Governing Body may, from time to time, review the levels of payment with a view to achieving fair and equitable sharing of benefits, and it may also assess, within a period of five years from the entry into force of this Treaty, whether the mandatory payment requirement in the MTA shall apply also in cases where such commercialized products are available without restriction to others for further research and breeding. 13.3 The Contracting Parties agree that benefits arising from the use of plant genetic resources for food and agriculture that are shared under the Multilateral System should flow primarily, directly and indirectly, to farmers in all countries, especially in developing countries, and countries with economies in transition, who conserve and sustainably utilize plant genetic resources for food and agriculture. 13.4 Article 18 The Governing Body shall, at its first meeting, consider relevant policy and criteria for specific assistance under the agreed funding strategy established underfor the conservation of plant genetic resources for food and agriculture in developing countries, and countries with economies in transition whose contribution to the diversity of plant genetic resources for food and agriculture in the Multilateral System is significant and/or which have special needs. 13.5 Article 18 The Contracting Parties recognize that the ability to fully implement the Global Plan of Action, in particular of developing countries and countries with economies in transition, will depend largely upon the effective implementation of this Article and of the funding strategy as provided in. 13.6 The Contracting Parties shall consider modalities of a strategy of voluntary benefit-sharing contributions whereby Food Processing Industries that benefit from plant genetic resources for food and agriculture shall contribute to the Multilateral System. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 14 Global Plan of Action inter alia, Article 13 Recognizing that the rolling Global Plan of Action for the Conservation and Sustainable Use of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture is important to this Treaty, Contracting Parties should promote its effective implementation, including through national actions and, as appropriate, international cooperation to provide a coherent framework,for capacity-building, technology transfer and exchange of information, taking into account the provisions of. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 15 Ex Situ Collections of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture held by the International Agricultural Research Centres of the Consultative Group on International Agricultural Research and other International Institutions 15.1 ex situ ex situ The Contracting Parties recognize the importance to this Treaty of thecollections of plant genetic resources for food and agriculture held in trust by the International Agricultural Research Centres (IARCs) of the Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR). The Contracting Parties call upon the IARCs to sign agreements with the Governing Body with regard to suchcollections, in accordance with the following terms and conditions: a) Annex I Part IV Plant genetic resources for food and agriculture listed inof this Treaty and held by the IARCs shall be made available in accordance with the provisions set out inof this Treaty. b) Annex I Articles 12 13 Plant genetic resources for food and agriculture other than those listed inof this Treaty and collected before its entry into force that are held by IARCs shall be made available in accordance with the provisions of the MTA currently in use pursuant to agreements between the IARCs and the FAO. This MTA shall be amended by the Governing Body no later than its second regular session, in consultation with the IARCs, in accordance with the relevant provisions of this Treaty, especiallyand, and under the following conditions: (i) The IARCs shall periodically inform the Governing Body about the MTAs entered into, according to a schedule to be established by the Governing Body; (ii) in situ The Contracting Parties in whose territory the plant genetic resources for food and agriculture were collected fromconditions shall be provided with samples of such plant genetic resources for food and agriculture on demand, without any MTA; (iii) Article 19.3f Benefits arising under the above MTA that accrue to the mechanism mentioned inshall be applied, in particular, to the conservation and sustainable use of the plant genetic resources for food and agriculture in question, particularly in national and regional programmes in developing countries and countries with economies in transition, especially in centres of diversity and the least developed countries; and (iv) The IARCs shall take appropriate measures, in accordance with their capacity, to maintain effective compliance with the conditions of the MTAs, and shall promptly inform the Governing Body of cases of non-compliance. c) ex situ IARCs recognize the authority of the Governing Body to provide policy guidance relating tocollections held by them and subject to the provisions of this Treaty. d) ex situ ex situ The scientific and technical facilities in which suchcollections are conserved shall remain under the authority of the IARCs, which undertake to manage and administer thesecollections in accordance with internationally accepted standards, in particular the Genebank Standards as endorsed by the FAO Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture. e) Upon request by an IARC, the Secretary shall endeavour to provide appropriate technical support. f) The Secretary shall have, at any time, right of access to the facilities, as well as right to inspect all activities performed therein directly related to the conservation and exchange of the material covered by this Article. g) ex situ force majeure, If the orderly maintenance of thesecollections held by IARCs is impeded or threatened by whatever event, includingthe Secretary, with the approval of the host country, shall assist in its evacuation or transfer, to the extent possible. 15.2 Annex I The Contracting Parties agree to provide facilitated access to plant genetic resources for food and agriculture inunder the Multilateral System to IARCs of the CGIAR that have signed agreements with the Governing Body in accordance with this Treaty. Such Centres shall be included in a list held by the Secretary to be made available to the Contracting Parties on request. 15.3 Annex I Convention on Biological Diversity The material other than that listed in, which is received and conserved by IARCs after the coming into force of this Treaty, shall be available for access on terms consistent with those mutually agreed between the IARCs that receive the material and the country of origin of such resources or the country that has acquired those resources in accordance with theor other applicable law. 15.4 Annex I The Contracting Parties are encouraged to provide IARCs that have signed agreements with the Governing Body with access, on mutually agreed terms, to plant genetic resources for food and agriculture not listed inthat are important to the programmes and activities of the IARCs. 15.5 The Governing Body will also seek to establish agreements for the purposes stated in this Article with other relevant international institutions. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 16 International Plant Genetic Resources Networks 16.1 Existing cooperation in international plant genetic resources for food and agriculture networks will be encouraged or developed on the basis of existing arrangements and consistent with the terms of this Treaty, so as to achieve as complete coverage as possible of plant genetic resources for food and agriculture. 16.2 The Contracting Parties will encourage, as appropriate, all relevant institutions, including governmental, private, non-governmental, research, breeding and other institutions, to participate in the international networks. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 17 The Global Information System on Plant Genetic Resources for Food and Agriculture 17.1 Convention on Biological Diversity The Contracting Parties shall cooperate to develop and strengthen a global information system to facilitate the exchange of information, based on existing information systems, on scientific, technical and environmental matters related to plant genetic resources for food and agriculture, with the expectation that such exchange of information will contribute to the sharing of benefits by making information on plant genetic resources for food and agriculture available to all Contracting Parties. In developing the Global Information System, cooperation will be sought with the Clearing House Mechanism of the. 17.2 Based on notification by the Contracting Parties, early warning should be provided about hazards that threaten the efficient maintenance of plant genetic resources for food and agriculture, with a view to safeguarding the material. 17.3 Article 14 The Contracting Parties shall cooperate with the Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture of the FAO in its periodic reassessment of the state of the world's plant genetic resources for food and agriculture in order to facilitate the updating of the rolling Global Plan of Action referred to in. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 18 Financial Resources 18.1 The Contracting Parties undertake to implement a funding strategy for the implementation of this Treaty in accordance with the provisions of this Article. 18.2 The objectives of the funding strategy shall be to enhance the availability, transparency, efficiency and effectiveness of the provision of financial resources to implement activities under this Treaty. 18.3 In order to mobilize funding for priority activities, plans and programmes, in particular in developing countries and countries with economies in transition, and taking the Global Plan of Action into account, the Governing Body shall periodically establish a target for such funding. 18.4 Pursuant to this funding strategy: a) The Contracting Parties shall take the necessary and appropriate measures within the Governing Bodies of relevant international mechanisms, funds and bodies to ensure due priority and attention to the effective allocation of predictable and agreed resources for the implementation of plans and programmes under this Treaty. b) The extent to which Contracting Parties that are developin g countries and Contracting Parties with economies in transition will effectively implement their commitments under this Treaty will depend on the effective allocation, particularly by the developed country Parties, of the resources referred to in this Article. Contracting Parties that are developing countries and Contracting Parties with economies in transition will accord due priority in their own plans and programmes to building capacity in plant genetic resources for food and agriculture. c) Article 19.3f The Contracting Parties that are developed countries also provide, and Contracting Parties that are developing countries and Contracting Parties with economies in transition avail themselves of, financial resources for the implementation of this Treaty through bilateral and regional and multilateral channels. Such channels shall include the mechanism referred to in. d) Each Contracting Party agrees to undertake, and provide financial resources for national activities for the conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture in accordance with its national capabilities and financial resources. The financial resources provided shall not be used to ends inconsistent with this Treaty, in particular in areas related to international trade in commodities. e) Article 13.2d The Contracting Parties agree that the financial benefits arising fromare part of the funding strategy. f) Article 13 Voluntary contributions may also be provided by Contracting Parties, the private sector, taking into account the provisions of, non-governmental organisations and other sources. The Contracting Parties agree that the Governing Body shall consider modalities of a strategy to promote such contributions. 18.5 The Contracting Parties agree that priority will be given to the implementation of agreed plans and programmes for farmers in developing countries, especially in least developed countries, and in countries with economies in transition, who conserve and sustainably utilize plant genetic resources for food and agriculture. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 19 Governing Body 19.1 A Governing Body for this Treaty is hereby established, composed of all Contracting Parties. 19.2 Articles 23 24 All decisions of the Governing Body shall be taken by consensus unless by consensus another method of arriving at a decision on certain measures is reached, except that consensus shall always be required in relation toand. 19.3 The functions of the Governing Body shall be to promote the full implementation of this Treaty, keeping in view its objectives, and, in particular, to: a) provide policy direction and guidance to monitor, and adopt such recommendations as necessary for the implementation of this Treaty and, in particular, for the operation of the Multilateral System; b) adopt plans and programmes for the implementation of this Treaty; c) Article 18 adopt, at its first session, and periodically review the funding strategy for the implementation of this Treaty, in accordance with the provisions of; d) adopt the budget of this Treaty; e) consider and establish subject to the availability of necessary funds such subsidiary bodies as may be necessary, and their respective mandates and composition; f) establish, as needed, an appropr iate mechanism, such as a Trust Account, for receiving and utilizing financial resources that will accrue to it for purposes of implementing this Treaty; g) Convention on Biological Diversity establish and maintain cooperation with other relevant international organizations and treaty bodies, including in particular the Conference of the Parties to the, on matters covered by this Treaty, including their participation in the funding strategy; h) Article 23 consider and adopt, as required, amendments to this Treaty, in accordance with the provisions of; i) Article 24 consider and adopt, as required, amendments to annexes to this Treaty, in accordance with the provisions of; j) Articles 13 18 consider modalities of a strategy to encourage voluntary contributions, in particular, with reference toand; k) perform such other functions as may be necessary for the fulfilment of the objectives of this Treaty; l) Convention on Biological Diversity take note of relevant decisions of the Conference of the Parties to theand other relevant international organizations and treaty bodies; m) Convention on Biological Diversity inform, as appropriate, the Conference of the Parties to theand other relevant international organizations and treaty bodies of matters regarding the implementation of this Treaty; and n) Article 15 Article 15 approve the terms of agreements with the IARCs and other international institutions under, and review and amend the MTA in. 19.4 Subject to Article 19.6, each Contracting Party shall have one vote and may be represented at sessions of the Governing Body by a single delegate who may be accompanied by an alternate, and by experts and advisers. Alternates, experts and advisers may take part in the proceedings of the Governing Body but may not vote, except in the case of their being duly authorized to substitute for the delegate. 19.5 The United Nations, its specialized agencies and the International Atomic Energy Agency, as well as any State not a Contracting Party to this Treaty, may be represented as observers at sessions of the Governing Body. Any other body or agency, whether governmental or non-governmental, qualified in fields relating to conservation and sustainable use of plant genetic resources for food and agriculture, which has informed the Secretary of its wish to be represented as an observer at a session of the Governing Body, may be admitted unless at least one third of the Contracting Parties present object. The admission and participation of observers shall be subject to the Rules of Procedure adopted by the Governing Body. 19.6 mutatis mutandi Constitution A Member Organization of FAO that is a Contracting Party and the member states of that Member Organization that are Contracting Parties shall exercise their membership rights and fulfil their membership obligations in accordance,s, with theand General Rules of FAO. 19.7 The Governing Body shall adopt and amend, as required, its own Rules of Procedure and financial rules which shall not be inconsistent with this Treaty. 19.8 The presence of delegates representing a majority of the Contracting Parties shall be necessary to constitute a quorum at any session of the Governing Body. 19.9 The Governing Body shall hold regular sessions at least once every two years. These sessions should, as far as possible, be held back-to-back with the regular sessions of the Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture. 19.10 Special Sessions of the Governing Body shall be held at such other times as may be deemed necessary by the Governing Body, or at the written request of any Contracting Party, provided that this request is supported by at least one third of the Contracting Parties. 19.11 The Governing Body shall elect its Chairperson and Vice-Chairpersons (collectively referred to as ``the Bureau"), in conformity with its Rules of Procedure. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 20 Secretary 20.1 The Secretary of the Governing Body shall be appointed by the Director-General of FAO, with the approval of the Governing Body. The Secretary shall be assisted by such staff as may be required. 20.2 The Secretary shall perform the following functions: a) arrange for and provide administrative support for sessions of the Governing Body and for any subsidiary bodies as may be established; b) assist the Governing Body in carrying out its functions, including the performance of specific tasks that the Governing Body may decide to assign to it; c) report on its activities to the Governing Body. 20.3 The Secretary shall communicate to all Contracting Parties and to the Director-General: a) decisions of the Governing Body within sixty days of adoption; b) information received from Contracting Parties in accordance with the provisions of this Treaty. 20.4 The Secretary shall provide documentation in the six languages of the United Nations for sessions of the Governing Body. 20.5 Convention on Biological Diversity The Secretary shall cooperate with other organizations and treaty bodies, including in particular the Secretariat of the, in achieving the objectives of this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 21 Compliance The Governing Body shall, at its first meeting, consider and approve cooperative and effective procedures and operational mechanisms to promote compliance with the provisions of this Treaty and to address issues of non-compliance. These procedures and mechanisms shall include monitoring, and offering advice or assistance, including legal advice or legal assistance, when needed, in particular to developing countries and countries with economies in transition. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 22 Settlement of Disputes 22.1 In the event of a dispute between Contracting Parties concerning the interpretation or application of this Treaty, the parties concerned shall seek solutions by negotiation. 22.2 If the parties concerned cannot reach agreement by negotiation, they may jointly seek the good offices of, or request mediation by, a third party. 22.3 When ratifying, accepting, approving or acceding to this Treaty, or at any time thereafter, a Contracting Party may declare in writing to the Depositary that for a dispute not resolved in accordance with Article 22.1 or Article 22.2 above, it accepts one or both of the following means of dispute settlement as compulsory: a) Part 1 of Annex II Arbitration in accordance with the procedure laid down into this Treaty; b) Submission of the dispute to the International Court of Justice. 22.4 Part 2 of Annex II If the parties to the dispute have not, in accordance with Article 22.3 above, accepted the same or any procedure, the dispute shall be submitted to conciliation in accordance withto this Treaty unless the parties otherwise agree. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 23 Amendments of the Treaty 23.1 Amendments to this Treaty may be proposed by any Contracting Party. 23.2 Amendments to this Treaty shall be adopted at a session of the Governing Body. The text of any proposed amendment shall be communicated to Contracting Parties by the Secretary at least six months before the session at which it is proposed for adoption. 23.3 All amendments to this Treaty shall only be made by consensus of the Contracting Parties present at the session of the Governing Body. 23.4 Any amendment adopted by the Governing Body shall come into force among Contracting Parties having ratified, accepted or approved it on the ninetieth day after the deposit of instruments of ratification, acceptance or approval by two-thirds of the Contracting Parties. Thereafter the amendment shall enter into force for any other Contracting Party on the ninetieth day after that Contracting Party deposits its instrument of ratification, acceptance or approval of the amendment. 23.5 For the purpose of this Article, an instrument deposited by a Member Organization of FAO shall not be counted as additional to those deposited by member states of such an organization. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 24 Annexes 24.1 The annexes to this Treaty shall form an integral part of this Treaty and a reference to this Treaty shall constitute at the same time a reference to any annexes thereto. 24.2 Article 23 The provisions ofregarding amendments to this Treaty shall apply to the amendment of annexes. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 25 Signature This Treaty shall be open for signature at the FAO from 3 November 2001 to 4 November 2002 by all Members of FAO and any States that are not Members of FAO but are Members of the United Nations, or any of its specialized agencies or of the International Atomic Energy Agency. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 26 Ratification, Acceptance or Approval Article 25 This Treaty shall be subject to ratification, acceptance or approval by the Members and non-Members of FAO referred to in. Instruments of ratification, acceptance, or approval shall be deposited with the Depositary. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 27 Accession This Treaty shall be open for accession by all Members of FAO and any States that are not Members of FAO but are Members of the United Nations, or any of its specialized agencies or of the International Atomic Energy Agency from the date on which the Treaty is closed for signature. Instruments of accession shall be deposited with the Depositary. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 28 Entry into force 28.1 Article 29.2 Subject to the provisions of, this Treaty shall enter into force on the ninetieth day after the deposit of the fortieth instrument of ratification, acceptance, approval or accession, provided that at least twenty instruments of ratification, acceptance, approval or accession have been deposited by Members of FAO. 28.2 For each Member of FAO and any State that is not a Member of FAO but is a Member of the United Nations, or any of its specialized agencies or of the International Atomic Energy Agency that ratifies, accepts, approves or accedes to this Treaty after the deposit, in accordance with Article 28.1, of the fortieth instrument of ratification, acceptance, approval or accession, the Treaty shall enter into force on the ninetieth day following the deposit of its instrument of ratification, acceptance, approval or accession. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 29 Member Organizations of FAO 29.1 Article II.7 of the FAO Constitution When a Member Organization of FAO deposits an instrument of ratification, acceptance, approval or accession for this Treaty, the Member Organization shall, in accordance with the provisions of, notify any change regarding its distribution of competence to its declaration of competence submitted under Article II.5 of the FAO Constitution as may be necessary in light of its acceptance of this Treaty. Any Contracting Party to this Treaty may, at any time, request a Member Organization of FAO that is a Contracting Party to this Treaty to provide information as to which, as between the Member Organization and its member states, is responsible for the implementation of any particular matter covered by this Treaty. The Member Organization shall provide this information within a reasonable time. 29.2 Instruments of ratification, acceptance, approval, accession or withdrawal, deposited by a Member Organization of FAO, shall not be counted as additional to those deposited by its Member States. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 30 Reservations No reservations may be made to this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 31 Non-Parties The Contracting Parties shall encourage any Member of FAO or other State, not a Contracting Party to this Treaty, to accept this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 32 Withdrawals 32.1 Any Contracting Party may at any time after two years from the date on which this Treaty has entered into force for it, notify the Depositary in writing of its withdrawal from this Treaty. The Depositary shall at once inform all Contracting Parties. 32.2 Withdrawal shall take effect one year from the date of receipt of the notification. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 33 Termination 33.1 This Treaty shall be automatically terminated if and when, as the result of withdrawals, the number of Contracting Parties drops below forty, unless the remaining Contracting Parties unanimously decide otherwise. 33.2 The Depositary shall inform all remaining Contracting Parties when the number of Contracting Parties has dropped to forty. 33.3 In the event of termination the disposition of assets shall be governed by the financial rules to be adopted by the Governing Body. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 34 Depositary The Director-General of FAO shall be the Depositary of this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 35 Authentic Texts The Arabic, Chinese, English, French, Russian and Spanish texts of this Treaty are equally authentic. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 1 The claimant party shall notify the Secretary that the parties to the dispute are referring it to arbitration pursuant to Article 22. The notification shall state the subject-matter of arbitration and include, in particular, the articles of this Treaty, the interpretation or application of which are at issue. If the parties to the dispute do not agree on the subject matter of the dispute before the President of the tribunal is designated, the arbitral tribunal shall determine the subject matter. The Secretary shall forward the information thus received to all Contracting Parties to this Treaty. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 2 1 In disputes between two parties to the dispute, the arbitral tribunal shall consist of three members. Each of the parties to the dispute shall appoint an arbitrator and the two arbitrators so appointed shall designate by common agreement the third arbitrator who shall be the President of the tribunal. The latter shall not be a national of one of the parties to the dispute, nor have his or her usual place of residence in the territory of one of these parties to the dispute, nor be employed by any of them, nor have dealt with the case in any other capacity. 2 In disputes between more than two Contracting Parties, parties to the dispute with the same interest shall appoint one arbitrator jointly by agreement. 3 Any vacancy shall be filled in the manner prescribed for the initial appointment. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 3 1 If the President of the arbitral tribunal has not been designated within two months of the appointment of the second arbitrator, the Director-General of FAO shall, at the request of a party to the dispute, designate the President within a further two-month period 2 If one of the parties to the dispute does not appoint an arbitrator within two months of receipt of the request, the other party may inform the Director-General of FAO who shall make the designation within a further two-month period. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 4 The arbitral tribunal shall render its decisions in accordance with the provisions of this Treaty and international law. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 5 Unless the parties to the dispute otherwise agree, the arbitral tribunal shall determine its own rules of procedure. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 6 The arbitral tribunal may, at the request of one of the parties to the dispute, recommend essential interim measures of protection. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 7 The parties to the dispute shall facilitate the work of the arbitral tribunal and, in particular, using all means at their disposal, shall: a) Provide it with all relevant documents, information and facilities; and b) Enable it, when necessary, to call witnesses or experts and receive their evidence. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 8 The parties to the dispute and the arbitrators are under an obligation to protect the confidentiality of any information they receive in confidence during the proceedings of the arbitral tribunal. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 9 Unless the arbitral tribunal determines otherwise because of the particular circumstances of the case, the costs of the tribunal shall be borne by the parties to the dispute in equal shares. The tribunal shall keep a record of all its costs, and shall furnish a final statement thereof to the parties to the dispute. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 10 Any Contracting Party that has an interest of a legal nature in the subject-matter of the dispute which may be affected by the decision in the case, may intervene in the proceedings with the consent of the tribunal. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 11 The tribunal may hear and determine counterclaims arising directly out of the subject-matter of the dispute. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 12 Decisions both on procedure and substance of the arbitral tribunal shall be taken by a majority vote of its members. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 13 If one of the parties to the dispute does not appear before the arbitral tribunal or fails to defend its case, the other party may request the tribunal to continue the proceedings and to make its award. Absence of a party to the dispute or a failure of a party to the dispute to defend its case shall not constitute a bar to the proceedings. Before rendering its final decision, the arbitral tribunal must satisfy itself that the claim is well founded in fact and law. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 14 The tribunal shall render its final decision within five months of the date on which it is fully constituted unless it finds it necessary to extend the time-limit for a period which should not exceed five more months. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 15 The final decision of the arbitral tribunal shall be confined to the subject-matter of the dispute and shall state the reasons on which it is based. It shall contain the names of the members who have participated and the date of the final decision. Any member of the tribunal may attach a separate or dissenting opinion to the final decision. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 16 The award shall be binding on the parties to the dispute. It shall be without appeal unless the parties to the dispute have agreed in advance to an appellate procedure. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 17 Any controversy which may arise between the parties to the dispute as regards the interpretation or manner of implementation of the final decision may be submitted by either party to the dispute for decision to the arbitral tribunal which rendered it. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 1 A conciliation commission shall be created upon the request of one of the parties to the dispute. The commission shall, unless the parties to the dispute otherwise agree, be composed of five members, two appointed by each party concerned and a President chosen jointly by those members. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 2 In disputes between more than two Contracting Parties, parties to the dispute with the same interest shall appoint their members of the commission jointly by agreement. Where two or more parties to the dispute have separate interests or there is a disagreement as to whether they are of the same interest, they shall appoint their members separately. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 3 If any appointments by the parties to the dispute are not made within two months of the date of the request to create a conciliation commission, the Director-General of FAO shall, if asked to do so by the party to the dispute that made the request, make those appointments within a further two-month period. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 4 If a President of the conciliation commission has not been chosen within two months of the last of the members of the commission being appointed, the Director-General of FAO shall, if asked to do so by a party to the dispute, designate a President within a further two-month period. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 5 The conciliation commission shall take its decisions by majority vote of its members. It shall, unless the parties to the dispute otherwise agree, determine its own procedure. It shall render a proposal for resolution of the dispute, which the parties shall consider in good faith. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Article 6 A disagreement as to whether the conciliation commission has competence shall be decided by the commission. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 1 Doelstellingen 1.1 Verdrag inzake Biologische Diversiteit De doelstellingen van dit Verdrag zijn het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw en de eerlijke en billijke verdeling van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik ervan in overeenstemming met het, ten behoeve van een duurzame landbouw en voedselzekerheid. 1.2 Verdrag inzake Biologische Diversiteit Deze doelstellingen worden bereikt door een nauw verband te leggen tussen dit Verdrag en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties en het. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 2 Gebruikte termen Voor de toepassing van dit Verdrag hebben de hierna volgende termen de volgende betekenis. De omschrijvingen zijn niet van toepassing op de internationale handel in producten. in situ „Behoud": het behoud van ecosystemen en natuurlijke habitats en de instandhouding en het herstel van levensvatbare populaties van soorten in hun natuurlijke omgeving en, in het geval van gecultiveerde plantensoorten, in de omgeving waarin zij hun onderscheidende kenmerken hebben ontwikkeld. ex situ „Behoud": het behoud van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw buiten hun natuurlijke habitat. „Plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw": al het genetisch materiaal van plantaardige oorsprong met een werkelijke of potentiële waarde voor voeding en landbouw. „Genetisch materiaal": al het materiaal van plantaardige oorsprong, waaronder het materiaal voor generatieve en vegetatieve vermeerdering, dat functionele eenheden van de erfelijkheid bevat. „Ras": een groep planten binnen één enkele botanische taxon van de laagst bekende rang, die wordt gedefinieerd door de vermeerderende onderscheidende kenmerken en andere genetische kenmerken. ex situ „Verzameling": een verzameling plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die buiten hun natuurlijke omgeving in stand wordt gehouden. „Gebied van oorsprong": een geografische zone waar een plantensoort, hetzij gecultiveerd hetzij niet-gecultiveerd, voor het eerst haar onderscheidende kenmerken heeft ontwikkeld. in situ- „Gebied met een diversiteit van gewassen": een geografische zone met een hoog niveau in genetische diversiteit voor gecultiveerde plantensoorten onderomstandigheden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 3 Werkingssfeer Dit Verdrag heeft betrekking op plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 4 Algemene verplichtingen Elke verdragsluitende partij garandeert dat de in dit Verdrag overeengekomen verplichtingen overeenkomstig haar wetten, reglementen en procedures zijn. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 5 Instandhouding, exploratie, verzameling, karakterisering, evaluatie en documentatie van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw 5.1 Elke verdragsluitende partij dient, overeenkomstig de nationale wetgeving, en zo nodig in samenwerking met andere verdragsluitende partijen, een geïntegreerde aanpak te bevorderen van de exploratie, het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, en dient in voorkomende gevallen: a. onderzoek te verrichten naar en inventarissen op te stellen van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, rekening houdend met de situatie en het variatieniveau van bestaande populaties, met inbegrip van die populaties die gebruikt zouden kunnen worden en, zo nodig, elke bedreiging van die populaties te evalueren; b. het verzamelen van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw en het vergaren van relevante informatie met betrekking tot die bronnen die worden bedreigd of die gebruikt zouden kunnen worden, te bevorderen; c. in voorkomende gevallen de inspanningen van boeren en van plaatselijke gemeenschappen om hun plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw op de boerderijen te beheren en in stand te houden, te bevorderen en te ondersteunen; d. het behoud in situ te bevorderen van aan gecultiveerde planten verwante niet-gecultiveerde planten en niet-gecultiveerde planten voor de productie van voedingsmiddelen, ook in beschermde gebieden, door onder andere de inspanningen van de plaatselijke en inheemse gemeenschappen te steunen; e. samen te werken om de ontwikkeling van een efficiënt en duurzaam systeem voor het behoud ex situ te bevorderen, met passende aandacht voor de noodzaak van een toereikende documentatie, karakterisering, regeneratie en evaluatie, en de verbetering en de overdracht van daartoe gepaste technologieën te bevorderen, met het doel het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw te verbeteren; f. toezicht te houden op het behoud van de levensvatbaarheid, het variatieniveau en de genetische gaafheid van verzamelingen van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. 5.2 De verdragsluitende partijen dienen in voorkomende gevallen maatregelen te treffen om bedreigingen voor plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw tot een minimum terug te dringen of, indien mogelijk, te elimineren. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 6 Duurzaam gebruik van plantgenetische bronnen 6.1 De verdragsluitende partijen dienen passende beleidsmaatregelen en juridische maatregelen uit te werken en te handhaven ter bevordering van het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. 6.2 Voor het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw kunnen met name de volgende maatregelen worden getroffen: a. het nastreven van een rechtvaardig landbouwbeleid ter bevordering, waar nodig, van het opzetten en instandhouden van verschillende landbouwsystemen die gunstig zijn voor het duurzame gebruik van landbouwbiologische diversiteit en andere natuurlijke bronnen; b. het versterken van onderzoek ter bevordering en instandhouding van biologische diversiteit door zo veel mogelijk de intra- en interspecifieke variatie te vergroten ten gunste van de boeren, met name ten gunste van boeren die hun eigen rassen kweken en gebruiken en ecologische beginselen toepassen om de grond vruchtbaar te houden en ziekten, onkruiden en schadelijke organismen te bestrijden; c. het bevorderen, waar nodig, van initiatieven op het gebied van plantenveredeling waardoor, met de deelname van met name boeren in ontwikkelingslanden, de capaciteit kan worden versterkt om rassen te verkrijgen die speciaal zijn aangepast aan de maatschappelijke, economische en ecologische omstandigheden, in het bijzonder in marginale gebieden; d. het vergroten van de genetische basis van gewassen en van het scala aan genetische diversiteit die boeren ter beschikking staat; e. het bevorderen, waar nodig, van een ruimer gebruik van plaatselijke en aan de plaatselijke omstandigheden aangepaste gewassen, rassen en weinig gebruikte soorten; f. het ondersteunen, waar nodig, van een ruimer gebruik van een verscheidenheid aan rassen en soorten in het beheer, het behoud en het duurzame gebruik van gewassen op boerderijen, en het leggen van nauwe verbanden tussen plantenveredeling en landbouwontwikkeling, om de kwetsbaarheid van gewassen en genetische achteruitgang terug te dringen en een toename te bevorderen van de mondiale productie van voedsel verenigbaar met duurzame ontwikkeling; g. het onderzoeken en, waar nodig, wijzigen van het beleid inzake plantenveredeling en regelgeving op het gebied van het vrijgeven van rassen en distributie van zaden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 7 Nationale verplichtingen en internationale samenwerking 7.1 artikelen 5 6 Elke verdragsluitende partij dient, waar nodig, in haar beleid en programma's op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling activiteiten op te nemen die betrekking hebben open, en dient, rechtstreeks of via de FAO en andere relevante internationale organisaties, met andere verdragsluitende partijen samen te werken bij het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. 7.2 De internationale samenwerking dient met name gericht te zijn op: a. het ontwikkelen of versterken van de capaciteit van ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie met betrekking tot het behoud en duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw; b. Titel IV het stimuleren van internationale activiteiten ter bevordering van behoud, evaluatie, documentatie, genetische verbetering, plantenveredeling en zadenvermeerdering; en, overeenkomstig, het verspreiden, verschaffen van toegang tot en uitwisselen van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, en van passende informatie en technologie; c. Titel V het in stand houden en versterken van institutionele mechanismen zoals voorzien in; d. artikel 18 het toepassen van het financieringsbeleid van. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 8 Technische bijstand De verdragsluitende partijen komen overeen het verlenen van technische bijstand aan met name verdragsluitende partijen die ontwikkelingslanden zijn of landen met een overgangseconomie, te bevorderen, bilateraal of via relevante internationale organisaties, om de toepassing van dit Verdrag te vergemakkelijken. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 9 Rechten van de boer 9.1 De verdragsluitende partijen erkennen de enorme bijdrage die de plaatselijke en inheemse gemeenschappen en boeren uit alle regio's van de wereld, met name die boeren in de gebieden van oorsprong en gebieden met een diversiteit van gewassen, hebben geleverd en zullen blijven leveren, aan het behoud en de ontwikkeling van plantgenetische bronnen die de basis vormen voor de voedsel- en landbouwproductie over de hele wereld. 9.2 De verdragsluitende partijen komen overeen dat de verantwoordelijkheid voor het verwezenlijken van de rechten van de boer met betrekking tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw berust bij de nationale regeringen. Overeenkomstig de behoeften en prioriteiten van de boeren dient elke verdragsluitende partij, waar nodig en overeenkomstig de nationale wetgeving, passende maatregelen te treffen ter bescherming en bevordering van de rechten van de boer, waaronder: a. bescherming van traditionele kennis die van belang is voor plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw; b. het recht op billijke deelname aan de verdeling van voordelen die voortvloeien uit het gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw; en c. het recht om op nationaal niveau deel te nemen aan besluitvorming over zaken die betrekking hebben op het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. 9.3 Niets in dit artikel moet worden uitgelegd als een beperking van welk recht dan ook van boeren op behoud, gebruik, uitwisseling en verkoop van zaden op de boerderij behouden of materiaal ter vermeerdering, overeenkomstig de nationale wetgeving en in voorkomende gevallen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 10 Multilateraal systeem van toegang en verdeling van voordelen 10.1 In hun betrekkingen met andere Staten erkennen de verdragsluitende partijen de soevereine rechten van Staten op hun eigen plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, en dat de bevoegdheid om te bepalen wie toegang heeft tot die hulpbronnen bij de nationale autoriteiten ligt en onderworpen is aan nationale wetgeving. 10.2 In de uitoefening van hun soevereine rechten komen de verdragsluitende partijen overeen een efficiënt, doeltreffend en transparant multilateraal systeem te ontwikkelen om de toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw te vergemakkelijken, en op een eerlijke en billijke wijze de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van die bronnen te verdelen, op basis van complementariteit en wederzijdse versterking. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 11 Bereik van het multilateraal systeem 11.1 artikel 1 Aanhangsel I Om de doelstellingen van het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw en de eerlijke en billijke verdeling van voordelen die voortvloeien uit het gebruik ervan, zoals bepaald in, te kunnen bereiken, is het multilateraal systeem van toepassing op de ingenoemde plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, zoals vastgesteld overeenkomstig criteria voor voedselzekerheid en onderlinge afhankelijkheid. 11.2 artikel 11, lid 1 Aanhangsel I Aanhangsel I Het ingenoemd multilateraal systeem dient alle ingenoemde plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw te bevatten die onder beheer en toezicht van de verdragsluitende partijen staan en publiek domein zijn. Om een zo groot mogelijke toepassing van het multilateraal systeem te bewerkstelligen, verzoeken de verdragsluitende partijen alle overige bezitters van de ingenoemde plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die bronnen te laten opnemen in het multilateraal systeem. 11.3 Aanhangsel I De verdragsluitende partijen komen tevens overeen om passende maatregelen te treffen om natuurlijke personen en rechtspersonen in hun ambtsgebied die ingenoemde plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw bezitten, aan te moedigen om deze bronnen te laten opnemen in het multilateraal systeem. 11.4 artikel 11, lid 3 artikel 11, lid 3 Binnen twee jaar na inwerkingtreding van het Verdrag dient het bestuursorgaan de vorderingen die gemaakt zijn bij het opnemen in het multilateraal systeem van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw waarnaar wordt verwezen in, te evalueren. Op grond van deze evaluatie beslist het bestuursorgaan of natuurlijke personen en rechtspersonen waarnaar wordt verwezen in, en die genoemde plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw niet hebben laten opnemen in het multilateraal systeem, toegang moeten blijven houden tot dit systeem, of dat er andere passende maatregelen dienen te worden getroffen. 11.5 Aanhangsel I artikel 15, lid 1, onder a artikel 15, lid 5 Het multilateraal systeem moet ook de ingenoemde plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw bevatten die in stand worden gehouden in verzamelingen ex situ van de internationale instituten voor landbouwonderzoek van de Adviesgroep inzake Internationaal Landbouwonderzoek (GCRAI), zoals bepaald in), en door andere internationale instellingen, overeenkomstig het bepaalde in. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 12 Verschaffen van toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw binnen het multilateraal systeem 12.1 artikel 11 De verdragsluitende partijen komen overeen dat toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw binnen het multilateraal systeem zoals omschreven in, wordt verschaft overeenkomstig de bepalingen in dit Verdrag. 12.2 artikel 11, lid 4 De verdragsluitende partijen komen overeen de noodzakelijke juridische maatregelen of andere passende maatregelen te treffen om genoemde toegang te verschaffen aan andere verdragsluitende partijen door middel van het multilateraal systeem. Te dien einde dient genoemde toegang ook te worden verschaft aan natuurlijke personen en rechtspersonen onder jurisdictie van een verdragsluitende partij, met toepassing van het bepaalde in. 12.3 Genoemde toegang wordt verschaft op grond van de volgende voorwaarden: a. Toegang wordt alleen verschaft voor gebruik en behoud voor onderzoek, veredeling en scholing ten behoeve van voeding en landbouw, mits dit doel geen chemische, farmaceutische en/of andere industriële toepassingen inhoudt die niet op voedingsmiddelen of veevoeder zijn gericht. In het geval van gewassen met meervoudige toepassingen (al dan niet voor voedingsdoeleinden) is het belang van die gewassen voor de voedselzekerheid de bepalende factor voor opneming ervan in het multilateraal systeem en beschikbaar zijn voor toegankelijkheid; b. Toegang wordt prompt verschaft, zonder dat de oorsprong van elk monster hoeft te worden vastgesteld, en kosteloos, of, indien er kosten worden berekend, mogen deze de betreffende minimumkosten niet overtreffen; c. Alle beschikbare paspoortgegevens en, overeenkomstig geldende wetgeving, alle andere daarmee verband houdende beschikbare niet vertrouwelijke informatie worden verschaft met de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw; d. Ontvangers mogen geen enkel recht op intellectuele eigendom opeisen of andere rechten die een beperking inhouden van de toegang tot de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, of de genetische delen of bestanddelen daarvan, in de vorm zoals ze zijn opgenomen in het multilateraal systeem; e. Toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die zich in de ontwikkelingsfase bevinden, waaronder het materiaal dat boeren aan het ontwikkelen zijn, wordt gedurende de ontwikkelingsfase, bepaald door degene die het materiaal ontwikkelt; f. Toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die beschermd worden door rechten op intellectuele eigendom of eigendomsrechten van andere aard, dient in overeenstemming te zijn met relevante internationale overeenkomsten en de vigerende nationale wetgeving; g. Ontvangers van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw waartoe zij toegang hebben gekregen op grond van het multilateraal systeem, en die bronnen in stand hebben gehouden, dienen deze bronnen ter beschikking te blijven stellen van het multilateraal systeem, overeenkomstig het bepaalde in dit Verdrag; en h. onverminderd de overige bepalingen in dit artikel, komen de verdragsluitende partijen overeen dat toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw in in situ-omstandigheden wordt verschaft overeenkomstig de nationale wetgeving of, bij het ontbreken hiervan, overeenkomstig voorschriften die het bestuursorgaan kan vaststellen. 12.4 artikel 13, lid 2, onder d) (ii) Te dien einde dient, overeenkomstig het bepaalde in bovengenoemd artikel 12, lid 2, en artikel 12, lid 3, toegang te worden verschaft conform een modelovereenkomst inzake overdracht van materiaal (MTA), dat moet worden goedgekeurd door het bestuursorgaan en dat de bepalingen van artikel 12, lid 3, onder a), d) en g), dient te bevatten, alsmede de bepalingen met betrekking tot de verdeling van voordelen zoals genoemd in, en andere relevante bepalingen in dit Verdrag, alsmede de bepaling dat de ontvanger van de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw dient te eisen dat de voorwaarden van de Overeenkomst inzake overdracht van materiaal van toepassing zijn op de overdracht van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw aan een andere persoon of een ander orgaan, alsmede op alle volgende overdrachten van die plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. 12.5 De verdragsluitende partijen waarborgen dat in hun rechtstelsel de mogelijkheid bestaat om beroep in te dienen, overeenkomstig toepasselijke wettelijke vereisten, ingeval er zich contractuele geschillen voordoen in het kader van genoemde Overeenkomsten inzake overdracht van materiaal, erkennend dat verplichtingen die voortvloeien uit deze Overeenkomsten uitsluitend betrekking hebben op partijen in die Overeenkomsten. 12.6 De verdragsluitende partijen komen overeen dat in noodgevallen ten gevolge van rampen toegang tot passende plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw van het multilateraal systeem wordt verschaft om een bijdrage te leveren aan het herstel van landbouwsystemen, in samenwerking met de hulpverlenende coördinatoren. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 13 Verdeling van voordelen in het multilateraal systeem 13.1 De verdragsluitende partijen erkennen dat de betere toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die zijn opgenomen in het multilateraal systeem op zichzelf een belangrijk voordeel is van het multilateraal systeem, en komen overeen dat voordelen die hieruit voortvloeien op een eerlijke en billijke wijze worden verdeeld overeenkomstig de bepalingen in dit artikel. 13.2 De verdragsluitende partijen komen overeen dat voordelen die voortvloeien uit het gebruik, inclusief het commerciële gebruik, van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw in het multilateraal systeem, eerlijk en billijk dienen te worden verdeeld door middel van de volgende mechanismen: uitwisseling van informatie, toegang tot en overdracht van technologie, capaciteitsopbouw en verdeling van de voordelen die voortvloeien uit commercialisering, rekening houdend met de activiteiten die de prioriteit hebben in het lopende wereldactieplan en onder leiding van het bestuursorgaan: a. Uitwisseling van informatie artikel 17 De verdragsluitende partijen komen overeen informatie ter beschikking te stellen die, onder andere, bestaat uit catalogi en inventarislijsten, informatie over technologieën, resultaten van technisch, wetenschappelijk en sociaal-economisch onderzoek, waaronder karakterisering, evaluatie en gebruik, met betrekking tot de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die vallen onder het multilateraal systeem. Deze informatie, voorzover niet vertrouwelijk, dient ter beschikking te worden gesteld conform geldende wetgeving en overeenkomstig nationale bevoegdheden. Genoemde informatie dient ter beschikking te worden gesteld aan alle verdragsluitende partijen in dit Verdrag door middel van het informatiesysteem zoals beschreven in. b. Toegang tot en overdracht van technologie i. artikel 12 De verdragsluitende partijen verbinden zich om toegang te verschaffen en/of te vergemakkelijken tot technologieën ten behoeve van het behoud, de karakterisering, de evaluatie en het gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die vallen onder het multilateraal systeem. Erkennend dat bepaalde technologieën slechts kunnen worden overgedragen door middel van genetisch materiaal, dienen de verdragsluitende partijen toegang te verschaffen en/of te vergemakkelijken tot die technologieën en dat genetisch materiaal die zijn opgenomen in het multilateraal systeem, en tot veredelde variëteiten en genetisch materiaal dat is ontwikkeld door middel van het gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die vallen onder het multilateraal systeem, overeenkomstig de bepalingen in. Toegang tot deze technologieën, veredelde variëteiten en genetisch materiaal dient te worden verschaft en/of vergemakkelijkt met inachtneming van de van toepassing zijnde rechten op eigendom en toepasselijke wetgeving inzake toegang, en overeenkomstig nationale bevoegdheden. ii. Toegang tot en overdracht van technologie naar landen, in het bijzonder naar ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, dienen te worden gerealiseerd door middel van een aantal maatregelen, zoals het opstellen en in stand houden van thematische, op gewassen gebaseerde, groepen betreffende het gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw en het deelnemen aan die groepen, alle soorten partnerschappen in onderzoek, ontwikkeling en joint ventures die betrekking hebben op het ontvangen materiaal, verbetering van menselijk potentieel en doelmatige toegang tot onderzoeksfaciliteiten; iii. Toegang tot en overdracht van technologieën zoals genoemd in lid (i) en (ii) hierboven, waaronder technologie die wordt beschermd door rechten op intellectuele eigendom, naar verdragsluitende partijen die ontwikkelingslanden zijn, met name naar minder ontwikkelde landen en landen met een overgangseconomie, worden verschaft en/of vergemakkelijkt onder billijke en zeer gunstige voorwaarden, vooral in het geval van technologieën die worden gebruikt bij het behoud, alsmede technologieën ten gunste van boeren in ontwikkelingslanden, in het bijzonder in minder ontwikkelde landen en landen met een overgangseconomie, en onder gunstige en preferentiële voorwaarden, in geval van wederzijdse overeenstemming, onder andere door middel van partnerschappen voor onderzoek en ontwikkeling in het kader van het multilateraal systeem. Genoemde toegang en overdracht worden verschaft onder voorwaarden die de adequate en doelmatige bescherming van de rechten op intellectuele eigendom erkennen en daarmee in overeenstemming zijn. c. Capaciteitsopbouw Rekening houdend met de behoeften van ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, die tot uitdrukking worden gebracht in de prioriteit die zij geven aan capaciteitsopbouw met betrekking tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw in hun plannen en programma's, indien van kracht, komen de verdragsluitende partijen met betrekking tot de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die zijn opgenomen in het multilateraal systeem overeen om prioriteit te geven aan: i) het opzetten en/of versterken van programma's voor wetenschappelijk en technisch onderwijs en scholing in het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, ii) het opzetten en versterken van faciliteiten voor behoud en duurzaam gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, met name in ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, en iii) het verrichten van wetenschappelijk onderzoek, bij voorkeur en indien mogelijk in ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, in samenwerking met instellingen in die landen, en het ontwikkelen van capaciteit voor dergelijk onderzoek in sectoren waar dit onderzoek nodig is. d. Verdeling van geldopbrengsten en andere voordelen die voortvloeien uit commercialisering i. In het kader van het multilateraal systeem komen de verdragsluitende partijen overeen maatregelen te treffen ter verdeling van commerciële voordelen, door de openbare en de particuliere sector te betrekken bij activiteiten die worden omschreven in dit artikel, door middel van partnerschappen en samenwerking, ook met de particuliere sector in ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, voor het ontwikkelen van onderzoek en technologie. ii. artikel 12, lid 4 artikel 19, lid 3, onder f) De verdragsluitende landen komen overeen dat in de modelovereenkomst inzake overdracht van materiaal waarnaar wordt verwezen in, een bepaling dient te worden opgenomen dat een ontvanger die een product op de markt brengt dat een plantgenetische bron is voor voedsel en landbouw en dat materiaal bevat uit het multilateraal systeem, een redelijk deel van de voordelen uit de commercialisering van dat product dient te betalen aan het mechanisme waarnaar wordt verwezen in, behalve als dat product zonder restricties ter beschikking is gesteld aan anderen voor nader onderzoek en verdere veredeling, in welk geval de ontvanger die het op de markt brengt wordt aangemoedigd om die betaling te verrichten. Het bestuursorgaan bepaalt op zijn eerste vergadering de hoogte, de vorm en de wijze van betalen, conform handelsgebruik. Het bestuursorgaan kan, indien gewenst, besluiten om verschillende bedragen vast te stellen voor verschillende categorieën ontvangers die genoemde producten op de markt brengen; ook kan het bestuursorgaan beslissen of het nodig is om kleine boeren in ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie vrij te stellen van deze betalingen. Het bestuursorgaan kan incidenteel de hoogten van de betalingen herzien om een eerlijke en billijke verdeling van de voordelen te bewerkstelligen, en het kan tevens, binnen een termijn van vijf jaar vanaf de inwerkingtreding van dit Verdrag, bepalen of de bepaling van verplichte betaling in de Overeenkomst inzake overdracht van materiaal ook van toepassing is op die gevallen waarin die op de markt gebrachte producten zonder voorbehoud ter beschikking staan van anderen voor nader onderzoek en verdere veredeling. 13.3 De verdragsluitende partijen komen overeen dat voordelen die voortvloeien uit het gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die zijn opgenomen in het multilateraal systeem, in de eerste plaats, direct of indirect, bestemd zijn voor boeren in alle landen, met name in ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, die plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw in stand houden en duurzaam gebruiken. 13.4 artikel 18 Het bestuursorgaan dient op zijn eerste vergadering het relevante beleid en de relevante criteria voor specifieke bijstand te bestuderen, in het kader van het overeengekomen financieringsbeleid zoals vastgesteld in, voor het behoud van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw in ontwikkelingslanden en in landen met een overgangseconomie, die een belangrijke bijdrage leveren aan de diversiteit van in het multilateraal systeem opgenomen plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, en/of specifieke behoeften hebben. 13.5 artikel 18 De verdragsluitende partijen erkennen dat het vermogen om het Wereldactieplan volledig toe te passen, in het bijzonder van ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, in hoge mate afhangt van de doelmatige toepassing van dit artikel en van het financieringsbeleid zoals bepaald in. 13.6 De verdragsluitende partijen dienen modaliteiten van een strategie inzake vrijwillige bijdragen voor verdeling van voordelen te onderzoeken, waarbij voedselverwerkende bedrijven die voordeel hebben van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw dienen mee te werken aan het multilateraal systeem. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 14 Wereldactieplan artikel 13 Erkennend dat het lopende Wereldactieplan voor het behoud en duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw van belang is voor dit Verdrag, dienen de verdragsluitende partijen de doelmatige toepassing ervan te stimuleren, met name door middel van nationale maatregelen en waar nodig door middel van internationale samenwerking, om een coherent kader te scheppen ter bevordering van, met name, het ontwikkelen van capaciteit, overdracht van technologie en uitwisseling van informatie, overeenkomstig de bepalingen van. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 15 Verzamelingen ex situ van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw bij Internationale centra voor landbouwonderzoek van de Adviesgroep internationaal landbouwonderzoek en andere internationale instellingen. 15.1 De verdragsluitende partijen erkennen het belang voor dit Verdrag van de verzamelingen ex situ van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw bij Internationale Instituten voor landbouwonderzoek (IARC's) van de Adviesgroep inzake internationaal landbouwkundig onderzoek (CGIAR). De verdragsluitende partijen doen een beroep op de IARC's om overeenkomsten te sluiten met het bestuursorgaan met betrekking tot die verzamelingen ex situ, op grond van de volgende voorwaarden: a. Aanhangsel I Titel IV Plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die zijn opgenomen invan dit Verdrag en die bij de IARC's worden bewaard, worden ter beschikking gesteld overeenkomstig de bepalingen invan dit Verdrag. b. Aanhangsel I artikelen 12 13 Plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw anders dan die welke zijn opgenomen invan dit Verdrag, die zijn verzameld vóór het in werking treden van het Verdrag en die worden bewaard door de IARC's, dienen ter beschikking te worden gesteld overeenkomstig de bepalingen van de momenteel geldende Overeenkomst inzake overdracht van materiaal ter navolging van overeenkomsten tussen de IARC's en de FAO. Het bestuursorgaan zal deze Overeenkomst inzake overdracht van materiaal uiterlijk op de tweede gewone vergadering, in overleg met de IARC's, wijzigen overeenkomstig de relevante bepalingen van dit Verdrag, met name deen, en op grond van de volgende voorwaarden: i. de IARC's dienen het bestuursorgaan met regelmatige tussenpozen op de hoogte te houden van de Overeenkomsten inzake overdracht van materiaal die worden gesloten, overeenkomstig een door het bestuursorgaan vastgesteld tijdschema; ii. in situ verdragsluitende partijen op wier grondgebied de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw werden verzameld onder-omstandigheden, dienen, op verzoek, monsters van die plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw te ontvangen, zonder een Overeenkomst inzake overdracht van materiaal; iii. artikel 19 lid 3, onder f) voordelen die voortvloeien uit bovenstaande Overeenkomst inzake overdracht van materiaal en die toekomen aan het ingenoemde mechanisme, zijn met name bestemd voor het behoud en het duurzame gebruik van die plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, in het bijzonder in nationale en regionale programma's in ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie, met name in gebieden met een diversiteit aan gewassen en in de minst ontwikkelde landen; iv. de IARC's dienen gepaste maatregelen te treffen, overeenkomstig hun capaciteit, om de bepalingen van de Overeenkomsten inzake overdracht van materiaal doelmatig te kunnen nakomen en dienen het bestuursorgaan direct op de hoogte te stellen van niet-nakoming. c. De IARC's erkennen de bevoegdheid van het bestuursorgaan om algemene aanwijzingen te geven inzake verzamelingen ex situ die door hen worden bewaard en die vallen onder de bepalingen van dit Verdrag. d. De wetenschappelijke en technische faciliteiten waar die verzamelingen ex situ worden bewaard, blijven onder het gezag van de IARC's, die verplicht zijn om die verzamelingen ex situ te beheren en te besturen overeenkomstig internationaal aanvaarde normen, in het bijzonder de regelgeving inzake genenbanken die zijn geratificeerd door de Commissie Genetische Bronnen voor Voedsel en Landbouw van de FAO. e. Indien een IARC daarom verzoekt, dient de Secretaris zich in te spannen om de gepaste technische bijstand te verlenen. f. De Secretaris heeft te allen tijde recht van toegang tot de faciliteiten, en het recht om alle daar verrichte activiteiten die rechtstreeks verband houden met het behoud en de uitwisseling van materiaal zoals vermeld in dit artikel, te controleren. g. Indien het correcte behoud van deze verzamelingen ex situ bij de IARC's wordt bemoeilijkt of bedreigd door wat voor omstandigheid dan ook, waaronder overmacht, dient de Secretaris, met toestemming van het gastland, zo veel mogelijk bijstand te verlenen bij de evacuatie of overdracht ervan. 15.2 Aanhangsel I De verdragsluitende partijen komen overeen toegang tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die zijn opgenomen inin het multilateraal systeem, te verschaffen aan IARC's van de CGIAR die overeenkomsten hebben gesloten met het bestuursorgaan conform dit Verdrag. Genoemde centra worden opgenomen in een lijst die de Secretaris dient bij te houden en die op verzoek ter beschikking dient te worden gesteld aan de verdragsluitende partijen. 15.3 Aanhangsel I Verdrag inzake Biologische Diversiteit Materiaal anders dan het genoemde in, dat de IARC's ontvangen en bewaren na inwerkingtreding van dit Verdrag, dient beschikbaar te zijn voor toegang onder voorwaarden die in overeenstemming zijn met wederzijds overeengekomen voorwaarden door de IARC's die het materiaal ontvangen, met het land van oorsprong van die bronnen of het land dat deze bronnen heeft ontvangen overeenkomstig hetof andere toepasselijke wetgeving. 15.4 Aanhangsel I De verdragsluitende partijen worden aangemoedigd om IARC's die overeenkomsten met het bestuursorgaan hebben gesloten, toegang te verschaffen, onder wederzijds overeengekomen voorwaarden, tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw die niet worden genoemd inen die van belang zijn voor de programma's en activiteiten van de IARC's. 15.5 Het bestuursorgaan dient zich tevens in te spannen om overeenkomsten te sluiten voor de in dit artikel genoemde doeleinden met andere relevante internationale instellingen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 16 Internationale netwerken van plantgenetische bronnen 16.1 De bestaande samenwerking in internationale netwerken van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw zal worden bevorderd of verder ontwikkeld op basis van bestaande overeenkomsten en overeenkomstig de bepalingen van dit Verdrag, teneinde een zo groot mogelijk bereik van deze bronnen te bewerkstelligen. 16.2 De verdragsluitende partijen zullen, waar nodig, alle relevante instellingen, waaronder gouvernementele instellingen, particuliere instellingen, niet-gouvernementele instellingen, onderzoeksinstituten, instituten voor plantenveredeling en andere instituten, aanmoedigen om deel te nemen aan de internationale netwerken. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 17 Wereldwijd informatiesysteem inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw 17.1 Verdrag inzake Biologische Diversiteit De verdragsluitende partijen dienen samen te werken bij de ontwikkeling en versterking van een wereldwijd informatiesysteem om, uitgaande van bestaande informatiesystemen, uitwisseling van gegevens over wetenschappelijke, technische en ecologische zaken met betrekking tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw te vergemakkelijken, in het vooruitzicht dat die uitwisseling van informatie zal bijdragen tot het delen van de voordelen door informatie over plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw ter beschikking te stellen van alle verdragsluitende partijen. Voor het ontwikkelen van het wereldwijd informatiesysteem zal de medewerking worden gevraagd van het Uitwisselingsmechanisme van het. 17.2 Op grond van kennisgeving door de verdragsluitende partijen en ter bescherming van het materiaal, dient vroegtijdig te worden gewaarschuwd voor gevaren die het doelmatig behoud van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw bedreigen. 17.3 artikel 14 De verdragsluitende partijen zullen samenwerken met de Commissie Genetische Bronnen voor Voedsel en Landbouw van de FAO bij de periodieke herbeoordeling van de situatie van de plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw wereldwijd, teneinde het ingenoemde Wereldactieplan te kunnen actualiseren. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 18 Financiële middelen 18.1 De verdragsluitende partijen verplichten zich om een financieringsbeleid te voeren voor de toepassing van dit Verdrag overeenkomstig het bepaalde in dit artikel. 18.2 De doelstellingen van het financieringsbeleid zijn het versterken van beschikbaarheid, doorzichtigheid, efficiëntie en doelmatigheid van het verstrekken van financiële middelen om activiteiten in het kader van dit Verdrag te kunnen uitvoeren. 18.3 Om middelen vrij te maken voor activiteiten, plannen en programma's die de voorkeur genieten, met name in ontwikkelingslanden en in landen met een overgangseconomie, en rekening houdend met het Wereldactieplan, dient het bestuursorgaan periodiek een doelstelling te formuleren voor deze financiering. 18.4 Overeenkomstig dit financieringsbeleid: a. Dienen de verdragsluitende partijen in de bestuursorganen van relevante internationale mechanismen, fondsen en organen de noodzakelijke en passende maatregelen te treffen om te waarborgen dat gepaste prioriteit en aandacht wordt gegeven aan de doelmatige toewijzing van te verwachten en overeengekomen middelen voor de uitvoering toepassing van plannen en programma's in het kader van dit Verdrag. b. De mate waarin verdragsluitende landen die ontwikkelingslanden zijn en verdragsluitende partijen die landen met een overgangseconomie zijn op doelmatige wijze hun verplichtingen krachtens dit Verdrag nakomen, is afhankelijk van de doelmatige toewijzing, in het bijzonder door de verdragsluitende partijen die ontwikkelde landen zijn, van de in dit artikel genoemde financiële middelen. Verdragsluitende partijen die ontwikkelingslanden zijn en verdragsluitende partijen die landen met een overgangseconomie zijn dienen in hun eigen plannen en programma's gepaste prioriteit te geven aan het ontwikkelen van hun capaciteit met betrekking tot plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw. c. artikel 19, lid 3, onder f) Verdragsluitende partijen die ontwikkelde landen zijn verstrekken tevens financiële middelen, en verdragsluitende partijen die ontwikkelingslanden zijn en verdragsluitende partijen die landen met een overgangseconomie zijn benutten die financiële middelen voor de toepassing van dit Verdrag via bilaterale, regionale en multilaterale kanalen. In die kanalen dient het ingenoemde mechanisme te worden opgenomen. d. Elke verdragsluitende partij verplicht zich ertoe nationale activiteiten te ontplooien en financiële middelen voor die activiteiten te verstrekken ten behoeve van het behoud en het duurzame gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, overeenkomstig de nationale capaciteit en de financiële middelen van die partij. De verstrekte financiële middelen mogen niet worden aangewend voor doeleinden die strijdig zijn met dit Verdrag, in het bijzonder in sectoren die verband houden met de internationale handel in producten. e. artikel 13, lid 2, onder d) De verdragsluitende partijen komen overeen dat de financiële voordelen die voortvloeien uit het bepaalde in, onderdeel vormen van het financieringsbeleid. f. artikel 13 Vrijwillige bijdragen kunnen ook worden gegeven door verdragsluitende partijen, de particuliere sector, rekening houdend met de bepalingen in, niet-gouvernementele instanties en andere bronnen. De verdragsluitende partijen komen overeen dat het bestuursorgaan de modaliteiten van een beleid om dergelijke bijdragen te stimuleren onderzoekt. 18.5 De verdragsluitende partijen komen overeen dat prioriteit wordt gegeven aan de tenuitvoerlegging van plannen en programma's die zijn overeengekomen voor boeren in ontwikkelingslanden, met name in landen die het minst ontwikkeld zijn en landen met een overgangseconomie, die op duurzame wijze plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw in stand houden en gebruiken. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 19 Bestuursorgaan 19.1 Ten behoeve van dit Verdrag wordt een bestuursorgaan samengesteld, bestaande uit alle verdragsluitende partijen. 19.2 artikelen 23 24 Alle besluiten van het bestuursorgaan dienen met algemene stemmen te worden genomen, tenzij eenstemmigheid wordt bereikt over een andere wijze van besluitvorming over bepaalde maatregelen, met dien verstande dat altijd eenstemmigheid is vereist met betrekking tot deen. 19.3 De taken van het bestuursorgaan bestaan uit het bevorderen van de volledige toepassing van dit Verdrag, rekening houdend met de doelstellingen ervan, en in het bijzonder: a. het geven van aanwijzingen en algemene richtsnoeren met betrekking tot het toezicht op en de goedkeuring van aanbevelingen die nodig zijn voor de toepassing van dit Verdrag, en in het bijzonder voor de werking van het multilateraal systeem; b. het goedkeuren van plannen en programma's voor de toepassing van dit Verdrag; c. het bij de eerste vergadering goedkeuren en periodiek herzien van het financieringsbeleid voor de toepassing van dit Verdrag, overeenkomstig de bepalingen in artikel 18; d. het goedkeuren van de begroting voor dit Verdrag; e. het onderzoeken van de mogelijkheid om, mits men beschikt over de noodzakelijke middelen, de eventueel noodzakelijke hulporganen op te zetten met hun respectieve mandaten en in de respectieve samenstelling; f. het opzetten, waar nodig, van een passend mechanisme, zoals bijvoorbeeld een fiduciaire rekening, om de financiële middelen die op die rekening worden gestort voor de toepassing van dit Verdrag te innen en te gebruiken; g. Verdrag inzake Biologische Diversiteit het opzetten en handhaven van samenwerking met andere relevante internationale organisaties en verdragsorganen, waaronder de Conferentie van de partijen bij het, met betrekking tot kwesties die in dit Verdrag zijn opgenomen, waaronder deelname van die organisaties aan het financieringsbeleid; h. artikel 23 het bestuderen en zo nodig goedkeuren van wijzigingen van dit Verdrag, overeenkomstig het bepaalde in; i. artikel 24 het bestuderen en zo nodig goedkeuren van wijzigingen van de aanhangsels bij dit Verdrag, overeenkomstig het bepaalde in; j. artikelen 13 18 het bestuderen van de modaliteiten van een beleid om vrijwillige bijdragen te stimuleren, met name met betrekking tot deen; k. het bekleden van alle andere functies die noodzakelijk zouden kunnen zijn voor het bereiken van de doelstellingen van dit Verdrag; l. Verdrag inzake Biologische Diversiteit het nota nemen van relevante besluiten van de Conferentie van partijen bij heten van andere belangrijke internationale organisaties en verdragsorganen; m. Verdrag inzake Biologische Diversiteit het zo nodig informeren van de Conferentie van partijen bij heten andere relevante internationale organisaties en verdragsorganen over zaken die betrekking hebben op de toepassing van dit Verdrag; en n. artikel 15 artikel 15 het goedkeuren van de bepalingen van overeenkomsten met de IARC's en andere internationale instellingen op grond vanen het bestuderen en wijzigen van de Overeenkomst inzake overdracht van materiaal waarnaar wordt verwezen in. 19.4 Op grond van het bepaalde in artikel 19, lid 6, heeft iedere verdragsluitende partij stemrecht en kan zij op vergaderingen van het bestuursorgaan worden vertegenwoordigd door een vertegenwoordiger, die kan worden vergezeld door een plaatsvervanger, en door deskundigen en adviseurs. Plaatsvervangers, deskundigen en adviseurs kunnen deelnemen aan de beraadslagingen van het bestuursorgaan maar hebben geen stemrecht, behalve in het geval zij naar behoren bevoegd zijn om de afgevaardigde te vervangen. 19.5 De Verenigde Naties, haar gespecialiseerde organisaties, de Internationale Organisatie voor Atoomenergie, en elke staat die geen verdragsluitende partij is bij dit Verdrag, kunnen worden vertegenwoordigd in de hoedanigheid van waarnemers bij vergaderingen van het bestuursorgaan. Alle andere organen of instellingen, gouvernementeel of niet-gouvernementeel, die gekwalificeerd zijn op gebieden die betrekking hebben op behoud en duurzaam gebruik van plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, en die de secretaris te kennen hebben gegeven dat zij vertegenwoordigd willen zijn in de hoedanigheid van waarnemer bij een vergadering van het bestuursorgaan, kunnen worden toegelaten tenzij ten minste een derde van de aanwezige verdragsluitende partijen zich hiertegen verzet. Toelating en deelname van waarnemers zijn onderworpen aan het door het bestuursorgaan goedgekeurd intern reglement. 19.6 mutatis mutandis Statuut Een organisatie die lid is van de FAO en die verdragsluitende partij is, en de lidstaten van die Organisatie van de FAO die verdragsluitende partijen zijn, oefenen hun rechten als lid uit en dienen hun verplichtingen als zodanig na te komen, overeenkomstig,, heten het Algemeen reglement van de FAO. 19.7 Het bestuursorgaan dient zijn eigen reglement van orde en financieel reglement, die niet strijdig mogen zijn met dit Verdrag, goed te keuren en zo nodig te wijzigen. 19.8 Op elke vergadering van het bestuursorgaan is voor het behalen van het quorum de aanwezigheid vereist van afgevaardigden die een meerderheid vertegenwoordigen van de verdragsluitende partijen. 19.9 Het bestuursorgaan dient minstens een keer per twee jaar gewone vergaderingen te beleggen. Deze vergaderingen moeten zo veel mogelijk samenvallen met de gewone vergaderingen van de Commissie Genetische Bronnen voor Voedsel en Landbouw van de FAO. 19.10 Buitengewone vergaderingen van het bestuursorgaan dienen te worden gehouden op elk ander moment dat deze nodig worden geacht, of na een schriftelijk ingediend verzoek van een verdragsluitende partij, mits dit verzoek wordt ondersteund door minstens een derde van de verdragsluitende partijen. 19.11 Het bestuursorgaan kiest zijn voorzitter en zijn vice-voorzitters (samen het zogenoemde „Bureau"), overeenkomstig zijn reglement van orde. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 20 Secretariaat 20.1 De secretaris van het bestuursorgaan wordt benoemd door de algemeen directeur van de FAO, met goedkeuring van het bestuursorgaan. De secretaris wordt bijgestaan door het personeel dat nodig wordt geacht. 20.2 De Secretaris kwijt zich van de volgende taken: a. het beleggen van en het verlenen van administratieve bijstand bij vergaderingen van het bestuursorgaan en eventuele andere ondersteunende organen; b. het bijstaan van het bestuursorgaan in de uitoefening van zijn functies, in het bijzonder het uitvoeren van concrete taken die het bestuursorgaan hem kan opleggen; c. het opstellen van een verslag van de activiteiten van het bestuursorgaan. 20.3 De Secretaris informeert alle verdragsluitende partijen en de directeur-generaal over: a. besluiten van het bestuursorgaan, binnen een termijn van 60 dagen na goedkeuring ervan; b. informatie die hij ontvangt van verdragsluitende partijen overeenkomstig de bepalingen van dit Verdrag. 20.4 De Secretaris verschaft documentatie voor de vergaderingen van het bestuursorgaan in de zes talen van de Verenigde Naties. 20.5 Verdrag inzake Biologische Diversiteit De Secretaris werkt samen met andere organisaties en verdragsorganen, waaronder het secretariaat van het, om de doelstellingen van dit Verdrag te bereiken. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 21 Naleving Het bestuursorgaan dient op zijn eerste vergadering doelmatige samenwerkingsprocedures en operationele mechanismen ter bevordering van de naleving van de bepalingen van dit Verdrag en ter behandeling van de gevallen van niet-nakoming te bestuderen en goed te keuren. Deze procedures en mechanismen omvatten zo nodig het houden van toezicht en het geven van advies of bijstand, ook van juridische aard, in het bijzonder aan ontwikkelingslanden en landen met een overgangseconomie. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 22 Regeling van geschillen 22.1 Ingeval tussen verdragsluitende partijen een geschil ontstaat betreffende de uitlegging of toepassing van dit Verdrag, trachten de betrokken partijen dit op te lossen door middel van onderhandelingen. 22.2 Indien de betrokken partijen geen overeenstemming kunnen bereiken door middel van onderhandelingen, kunnen zij gezamenlijk verzoeken om de goede diensten van of bemiddeling door een derde. 22.3 Bij de bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van dit Verdrag dan wel bij de toetreding hiertoe kan elke verdragsluitende partij verklaren, door middel van een schriftelijke kennisgeving aan de depositaris, dat zij, ten aanzien van een geschil dat niet is opgelost in overeenstemming met artikel 22, lid 1, of artikel 22, lid 2, één van beide of beide hierna te noemen middelen voor geschillenbeslechting als dwingend beschouwt: a. Titel 1 van Aanhangsel II arbitrage in overeenstemming met de procedure als vastgelegd inbij dit Verdrag; b. voorlegging van het geschil aan het Internationaal Gerechtshof. 22.4 Titel 2 van Aanhangsel II Indien de partijen bij het geschil niet dezelfde of geen enkele procedure hebben aanvaard in overeenstemming met artikel 22, lid 3, wordt het geschil onderworpen aan conciliatie in overeenstemming metbij dit Verdrag, tenzij de partijen anders overeenkomen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 23 Wijzigingen op het Verdrag 23.1 Wijzigingen op dit Verdrag kunnen worden voorgesteld door elke verdragsluitende partij. 23.2 Wijzigingen op dit Verdrag worden aangenomen op een vergadering van het bestuursorgaan. De tekst van een voorgestelde wijziging op dit Verdrag wordt ten minste zes maanden vóór de vergadering waarop zij ter aanneming wordt voorgelegd, door het secretariaat aan de verdragsluitende partijen medegedeeld. 23.3 Alle wijzigingen op dit Verdrag mogen uitsluitend met algemene stemmen van de op de vergadering van het bestuursorgaan aanwezige verdragsluitende partijen worden aangenomen. 23.4 De door het bestuursorgaan aangenomen wijzigingen worden tussen de verdragsluitende partijen die deze hebben bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd, van kracht op de negentigste dag na de nederlegging van de akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring door ten minste twee derde van de partijen bij dit Verdrag. Daarna worden de wijzigingen voor elke andere partij van kracht op de negentigste dag nadat die verdragsluitende partij haar akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van die wijzigingen heeft nedergelegd. 23.5 Voor de toepassing van dit artikel zal een akte die is nedergelegd door een organisatie die lid is van de FAO niet als additioneel worden beschouwd bij de akten die zijn nedergelegd door de lidstaten van die organisatie. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 24 Aanhangsels 24.1 De aanhangsels bij dit Verdrag maken een integrerend deel uit van het Verdrag en een verwijzing naar dit Verdrag vormt tegelijkertijd een verwijzing naar de aanhangsels daarbij. 24.2 artikel 23 De bepalingen inmet betrekking tot wijzigingen op dit Verdrag zijn van toepassing op wijzigingen in de aanhangsels. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 25 Ondertekening Dit Verdrag staat open voor ondertekening bij de FAO van 3 november 2001 tot en met 4 november 2004 voor alle leden van de FAO en alle Staten die, hoewel zij geen lid zijn van de FAO, lid zijn van de Verenigde Naties, een van haar gespecialiseerde organisaties of de Internationale Organisatie voor Atoomenergie. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 26 Bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring artikel 25 Dit Verdrag dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd door de invermelde leden en niet-leden van de FAO. De akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring dienen te worden nedergelegd bij de depositaris. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 27 Toetreding Dit Verdrag staat open voor toetreding door alle leden van de FAO en alle Staten die, hoewel zij geen lid zijn van de FAO, lid zijn van de Verenigde Naties, een van haar gespecialiseerde organisaties of de Internationale Organisatie voor Atoomenergie, vanaf de datum waarop het Verdrag is gesloten voor ondertekening. De akten van toetreding worden nedergelegd bij de depositaris. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 28 Inwerkingtreding 28.1 artikel 29, lid 2 Behoudens het bepaalde in, treedt dit Verdrag in werking op de negentigste dag na de datum van nederlegging van de veertigste akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding mits er minstens 20 akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding zijn nedergelegd door leden van de FAO. 28.2 Voor elk lid van de FAO en elke Staat die, hoewel hij niet lid is van de FAO, lid is van de Verenigde Naties, een van haar gespecialiseerde organisaties of de Internationale Organisatie voor Atoomenergie, en die dit Verdrag bekrachtigt, aanvaardt of goedkeurt dan wel hiertoe toetreedt, treedt het in werking op de negentigste dag na de datum van nederlegging, overeenkomstig artikel 28, lid 1, van de veertigste akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding door dat lid of die Staat. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 29 Organisaties die lid zijn van de FAO 29.1 artikel II, lid 7, van het Statuut van de FAO Wanneer een organisatie die lid is van de FAO een akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding tot dit Verdrag nederlegt, dient deze organisatie, overeenkomstig het bepaalde in, elke verandering met betrekking tot de verdeling van bevoegdheden mede te delen die is aangebracht in de verklaring inzake bevoegdheden die is overgelegd krachtens artikel II, lid 5, van het Statuut van de FAO, indien dit nodig is met het oog op haar aanvaarding van dit Verdrag. Elke verdragsluitende partij van dit Verdrag kan te allen tijde een organisatie die lid is van de FAO en die verdragsluitende partij is, verzoeken om mee te delen wie van de organisaties die lid zijn van de FAO en de lidstaten van de FAO verantwoordelijk zijn voor de toepassing van concrete aangelegenheden die worden geregeld in dit Verdrag. De organisatie die lid is van de FAO dient deze informatie binnen een redelijke termijn te verschaffen. 29.2 Akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring, toetreding of opzegging die zijn nedergelegd door een organisatie die lid is van de FAO, worden niet beschouwd als additioneel bij de akten die door haar lidstaten zijn nedergelegd. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 30 Voorbehouden Ten aanzien van dit Verdrag kan geen enkel voorbehoud worden gemaakt. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 31 Niet-verdragsluitende partijen De verdragsluitende partijen dienen elk lid van de FAO of een andere Staat die geen verdragsluitende partij is bij dit Verdrag, te stimuleren dit Verdrag te aanvaarden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 32 Opzegging 32.1 Na het verstrijken van twee jaar na de datum waarop dit Verdrag voor een verdragsluitende partij in werking is getreden, kan die verdragsluitende partij te allen tijde het Verdrag opzeggen door middel van een schriftelijke kennisgeving aan de depositaris. De depositaris stelt alle verdragsluitende partijen hiervan onverwijld op de hoogte. 32.2 De opzegging wordt van kracht na het verstrijken van een jaar na de datum waarop de kennisgeving van opzegging is ontvangen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 33 Ontbinding 33.1 Dit Verdrag wordt automatisch ontbonden indien en wanneer, als gevolg van opzeggingen, het aantal verdragsluitende partijen minder dan 40 bedraagt, tenzij de overige verdragsluitende partijen unaniem anders besluiten. 33.2 De depositaris stelt de andere verdragsluitende partijen op de hoogte wanneer het aantal verdragsluitende partijen minder dan 40 bedraagt. 33.3 In geval van ontbinding van het Verdrag wordt de overdracht van goederen geregeld door het door het bestuursorgaan goedgekeurd financieel reglement. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 34 Depositaris De directeur-generaal van de FAO is depositaris van dit Verdrag. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 35 Authentieke teksten De Engelse, Arabische, Chinese, Spaanse, Franse en Russische tekst van dit Verdrag zijn gelijkelijk authentiek. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 1 De eisende partij stelt de Secretaris in kennis van het feit dat de partijen een geschil onderwerpen aan arbitrage overeenkomstig artikel 22. In de kennisgeving dienen te worden vermeld het voorwerp van de arbitrage en met name de artikelen van het Verdrag waarvan de uitlegging of toepassing in het geding zijn. Indien de partijen geen overeenstemming kunnen bereiken over het voorwerp van het geding voordat de voorzitter van het scheidsgerecht wordt aangewezen, wordt dit bepaald door het scheidsgerecht. De Secretaris doet de aldus ontvangen informatie toekomen aan alle verdragsluitende partijen bij dit Verdrag. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 2 1 Bij geschillen tussen twee partijen bestaat het scheidsgerecht uit drie leden. Elk der partijen bij het geschil benoemt een scheidsman en de twee aldus benoemde scheidsmannen wijzen in onderlinge overeenstemming de derde scheidsman aan, die als voorzitter van het scheidsgerecht fungeert. Laatstgenoemde mag geen onderdaan zijn van één der partijen bij het geschil, noch zijn vaste woon- of verblijfplaats hebben op het grondgebied van één van die partijen, noch werkzaam zijn in dienst van één van hen, noch zich in enigerlei hoedanigheid met de zaak hebben beziggehouden. 2 Bij geschillen tussen meer dan twee verdragsluitende partijen, wijzen de partijen met hetzelfde belang gezamenlijk een scheidsman aan. 3 Een vacature wordt vervuld op de wijze als voorgeschreven voor de aanvankelijke benoeming. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 3 1 Indien binnen twee maanden na de benoeming van de tweede scheidsman geen voorzitter van het scheidsgerecht is aangewezen, wijst de directeur-generaal van de FAO op verzoek van een partij bij het geschil de voorzitter aan binnen een nieuwe termijn van twee maanden. 2 Indien één van de partijen bij het geschil binnen twee maanden na ontvangst van het verzoek geen scheidsman heeft benoemd, kan de andere partij hiervan kennisgeving doen aan de directeur-generaal van de FAO, die de aanwijzing verricht binnen een nieuwe termijn van twee maanden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 4 Het scheidsgerecht neemt zijn beslissingen in overeenstemming met de bepalingen van dit Verdrag en het internationale recht. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 5 Tenzij de partijen bij het geding anders overeenkomen, stelt het scheidsgerecht zijn eigen procedureregels vast. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 6 Het scheidsgerecht kan op verzoek van één van de partijen bij het geschil essentiële voorlopige maatregelen ter bescherming aanbevelen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 7 De partijen bij het geschil dienen de werkzaamheden van het scheidsgerecht te vergemakkelijken en dienen met name, met gebruikmaking van alle hun ter beschikking staande middelen: a. aan het scheidsgerecht alle ter zake dienende stukken, gegevens en voorzieningen ter beschikking te stellen, en b. het scheidsgerecht in staat te stellen, indien nodig, getuigen en deskundigen op te roepen en hun verklaring te doen optekenen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 8 De partijen bij het geschil en de scheidsmannen zijn verplicht het vertrouwelijke karakter te handhaven van alle informatie die zij in vertrouwen hebben ontvangen in de loop van de procedure voor het scheidsgerecht. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 9 Tenzij het scheidsgerecht anders beslist gelet op de bijzondere omstandigheden van de zaak, worden de kosten van het scheidsgerecht in gelijke delen gedragen door de partijen bij het geding. Het scheidsgerecht houdt aantekening van alle kosten en doet een eindoverzicht toekomen aan de partijen bij het geding. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 10 Een verdragsluitende partij die een belang van juridische aard bij het voorwerp van het geding heeft, dat door de beslissing kan worden geraakt, kan met instemming van het scheidsgerecht interveniëren in de procedure. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 11 Het scheidsgerecht kan kennis nemen van en uitspraak doen over eisen in reconventie die rechtstreeks verband houden met het voorwerp van het geding. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 12 Beslissingen van het scheidsgerecht, zowel aangaande de procedure als aangaande de zaak zelve, worden genomen met een meerderheid van stemmen van de leden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 13 Indien één van de partijen bij het geschil niet voor het scheidsgerecht verschijnt of verzuimt haar zaak te verdedigen, kan de andere partij het scheidsgerecht verzoeken de procedure voort te zetten en uitspraak te doen. Niet verschijnen of verzuimen de zaak te verdedigen vormt geen beletsel voor de voortgang van de procedure. Alvorens zijn einduitspraak te doen, dient het scheidsgerecht zich ervan te vergewissen dat de eis zowel ten aanzien van de feiten als ten aanzien van het recht gegrond is. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 14 Het scheidsgerecht doet binnen vijf maanden, te rekenen vanaf de datum waarop het volledig is samengesteld, einduitspraak, tenzij het scheidsgerecht het noodzakelijk acht deze termijn met maximaal vijf maanden te verlengen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 15 De einduitspraak van het scheidsgerecht dient uitsluitend betrekking te hebben op het voorwerp van het geding en dient met redenen te zijn omkleed. De namen van de leden die aan de beraadslaging hebben deelgenomen en de datum van de einduitspraak dienen daarin te zijn vermeld. Elk lid van het scheidsgerecht kan een afzonderlijk of afwijkend oordeel aan de einduitspraak hechten. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 16 De uitspraak is bindend voor de partijen bij het geding. De uitspraak is niet vatbaar voor beroep, tenzij de partijen bij het geschil van tevoren een beroepsprocedure zijn overeengekomen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 17 Elk geschil dat tussen de partijen bij het geding mocht ontstaan met betrekking tot de uitlegging of de wijze van tenuitvoerlegging van de einduitspraak kan door één van beide partijen worden voorgelegd aan het scheidsgerecht dat de uitspraak heeft gedaan. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 1 Op verzoek van één van de partijen bij het geding wordt een conciliatiecommissie gevormd. Tenzij de partijen dit anders overeenkomen, bestaat de commissie uit vijf leden, waarvan elke partij er twee benoemt en een voorzitter gezamenlijk door die leden wordt gekozen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 2 Bij geschillen tussen meer dan twee partijen, benoemen de partijen die een gemeenschappelijk belang hebben, hun leden van de commissie gezamenlijk. Wanneer twee of meer partijen verschillende belangen hebben of wanneer er onenigheid bestaat omtrent de vraag of zij hetzelfde belang hebben, benoemen zij hun leden afzonderlijk. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 3 Indien binnen twee maanden na de datum van het verzoek tot vorming van een conciliatiecommissie benoemingen door partijen niet zijn verricht, worden die benoemingen, indien de partij die het verzoek heeft ingediend zulks verzoekt, verricht door de directeur-generaal van de FAO binnen een nieuwe termijn van twee maanden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 4 Indien binnen twee maanden na de benoeming van het laatste lid van de conciliatiecommissie geen voorzitter is gekozen, wordt de voorzitter, indien een partij zulks verzoekt, benoemd door de directeur-generaal van de FAO binnen een nieuwe termijn van twee maanden. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 5 De conciliatiecommissie neemt haar besluiten met een meerderheid van stemmen van haar leden. Zij stelt haar eigen procedureregels vast, tenzij de partijen bij het geschil dit anders overeenkomen. Zij doet een voorstel tot oplossing van het geschil, hetwelk de partijen te goeder trouw in overweging nemen. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006

Artikel 6 Een verschil van mening omtrent de vraag of de conciliatiecommissie bevoegd is, zal door de commissie worden beslist. 2002 134 24-07-2002 18-11-2005 2006 19 26-01-2006 16-02-2006