Samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar Lidstaten, enerzijds, en het Koninkrijk Marokko, anderzijds, betreffende een civiel mondiaal satellietnavigatiesysteem (Civil Global Navigation Satellite System) (GNSS)

Artikel 1 Doel van de overeenkomst De overeenkomst heeft ten doel de samenwerking tussen de partijen in het kader van de bijdragen van Europa en Marokko aan een civiel mondiaal satellietnavigatiesysteem (GNSS) te stimuleren, te vergemakkelijken en te verbeteren. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 2 Definities In deze overeenkomst wordt verstaan onder: „augmentatie”, regionale of lokale mechanismen zoals het „European Geostationary Navigation Overlay System” (EGNOS). Zij bieden aan de gebruikers van satellietgebaseerde navigatie- en tijdssynchronisatiesignalen extra inputinformatie, naast de informatie die afkomstig is van de voornaamste in gebruik zijnde constellaties, alsmede aanvullende afstand/pseudoafstandinput, en correcties dan wel verbeteringen van bestaande pseudoafstandinput. Dankzij deze mechanismen kunnen gebruikers over betere prestatie beschikken, zoals grotere nauwkeurigheid, beschikbaarheid, integriteit en betrouwbaarheid; „GNSS”, mondiaal satellietnavigatiesysteem (Global Navigation Satellite System), dat signalen aanlevert voor navigatie en tijdssynchronisatie per satelliet; „Galileo”, een autonoom civiel Europees mondiaal satellietnavigatie- en tijdssynchronisatiesysteem dat door de Gemeenschap en haar lidstaten is ontworpen en ontwikkeld. Het systeem staat onder civiele leiding en heeft tot doel GNSS-diensten aan te bieden. De exploitatie van Galileo kan aan een private partij worden overgedragen. Galileo gaat een of meer verschillende diensten aanbieden: open diensten, commerciële diensten, diensten ter beveiliging van mensenlevens (”Safety of Life”) en opsporings- en reddingsdiensten, alsmede een beveiligde dienst voor de overheid (”Public Regulated Service”) met beperkte toegang, ten behoeve van geautoriseerde gebruikers uit de overheidssector; „lokale componenten van Galileo”, de lokale mechanismen die aan de gebruikers van satellietgebaseerde navigatie- en tijdssynchronisatiesignalen van Galileo extra inputinformatie aanbieden naast de informatie die afkomstig is van de voornaamste in gebruik zijnde constellatie. Lokale componenten kunnen worden ingezet met het oog op extra prestaties in gebieden rond luchthavens, zeehavens en in stedelijke of andere geografisch veeleisende omgevingen. Galileo zal generieke modellen voor lokale componenten aanbieden; „apparatuur voor mondiale navigatie, plaatsbepaling en tijdssynchronisatie”: alle eindgebruikersapparatuur voor civiel gebruik, bestemd om satellietgebaseerde navigatie- of tijdssynchronisatiesignalen uit te zenden, te ontvangen of te verwerken voor het aanbieden van een dienst, of om te worden geëxploiteerd met een regionale augmentatie; „regelgeving”, elke wet, regeling, regel, procedure, beslissing, administratieve handeling of soortgelijke handeling van een van de partijen; „interoperabiliteit”, op gebruikersniveau, een situatie waarin een tweesystemenontvanger signalen kan gebruiken van ten minste twee systemen, waardoor een gelijke of betere prestatie wordt geleverd dan wanneer slechts één systeem wordt gebruikt; artikel 2 van het Verdrag van Stockholm van 14 juli 1967 tot oprichting van de Wereldorganisatie voor intellectuele eigendom „intellectuele eigendom”, intellectuele eigendom in de zin van; „aansprakelijkheid”, het feit dat een natuurlijke persoon of een rechtspersoon in overeenstemming met bepaalde rechtsbeginselen en voorschriften juridisch kan worden aangesproken tot vergoeding van de aan een andere natuurlijke persoon of rechtspersoon berokkende schade. Deze verplichting kan in een overeenkomst (contractuele aansprakelijkheid) of in een rechtsnorm (niet-contractuele aansprakelijkheid) zijn vastgelegd; „kostendekking”, de mechanismen ter dekking van de kosten van investering in en exploitatie van het systeem; „gerubriceerde informatie”, elke vorm van informatie die moet worden beschermd tegen onrechtmatige bekendmaking, waardoor vitale belangen, waaronder de nationale veiligheid, van de partijen of van een bepaalde lidstaat, in uiteenlopende mate zouden kunnen worden geschaad. Het rubriceringsniveau wordt met een specifiek merkteken aangeduid. Deze informatie wordt door de partijen gerubriceerd in overeenstemming met de geldende verordeningen en wetten en moet tegen elk mogelijk verlies aan vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid worden beschermd; „partijen”, enerzijds de Gemeenschap of de lidstaten, dan wel de Gemeenschap en haar lidstaten, in overeenstemming met hun respectieve bevoegdheden, en anderzijds Marokko; Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap „grondgebied”, ten aanzien van de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, het grondgebied waarop het, onder de daarin vastgestelde voorwaarden, van toepassing is. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 3 Beginselen van de samenwerking De partijen komen overeen de volgende beginselen toe te passen op de samenwerking in de zin van deze overeenkomst: 1. wederzijds voordeel, dankzij een algemeen evenwicht van de rechten en verplichtingen, waaronder begrepen de bijdragen en retributies; 2. partnerschap in het Galileo-programma, in overeenstemming met de procedures en regels waaraan het beheer van Galileo is onderworpen; 3. wederzijdse mogelijkheden om samen te werken in Europese en Marokkaanse GNSS-projecten voor civiel gebruik; 4. tijdige uitwisseling van informatie die van invloed kan zijn op de samenwerking; 5. artikel 8, lid 2 passende bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, zoals bedoeld in; 6. vrije toegang tot de satellietnavigatiediensten op het grondgebied van de partijen; 7. vrije handel in GNSS-apparatuur op het grondgebied van de partijen. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 4 Toepassingsgebied van de samenwerking 1 artikel 14 Samenwerking op het gebied van satellietnavigatie en -tijdssynchronisatie kan worden opgezet in de sectoren wetenschappelijk onderzoek, industriële fabricage, opleiding, toepassing, ontwikkeling van diensten en markten, handel, radiospectrum, integriteit, normalisering en certificering, en veiligheid. De partijen kunnen, volgens het mechanisme van, besluiten deze lijst aan te passen. 2 Deze overeenkomst is niet van toepassing op samenwerking tussen de partijen op de hieronder in de punten 2.1 tot en met 2.6 vermelde gebieden. De partijen kunnen, indien zij het erover eens zijn dat zulks hun tot wederzijds voordeel zal strekken, de samenwerking tot deze gebieden uitbreiden, mits zij daartoe passende overeenkomsten sluiten; het betreft: 2.1. gevoelige technologieën en goederen van Galileo, op grond van exportcontrole- en non-proliferatievoorschriften die van toepassing zijn in de Europese Gemeenschap en haar lidstaten; 2.2. cryptografie- en belangrijke informatiebeveiligingstechnologieën en -producten (INFOSEC); 2.3. de systeembeveiligingsarchitectuur van Galileo (ruimte-, grond- en gebruikerssegment); 2.4. de veiligheidscontroleaspecten van de mondiale segmenten van Galileo; 2.5. de Public Regulated Services, in de definitie-, de ontwikkelings-, de implementatie-, de test- en de evaluatiefase, alsmede in de operationele fase (beheer en gebruik); 2.6. de uitwisseling van gerubriceerde informatie betreffende satellietnavigatie en Galileo. 3 Deze overeenkomst laat onverlet de wetgeving van de Europese Gemeenschap houdende oprichting van de Europese GNSS-toezichtautoriteit en de institutionele structuur ervan, alsmede de toepasselijke wet- en regelgeving en beleidsmaatregelen ter uitvoering van de non-proliferatieverbintenissen en de exportcontrole betreffende producten voor tweeërlei gebruik, en voorts de maatregelen van nationaal recht betreffende beveiliging en controle van immateriële overdracht van technologie. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 5 Vorm van de samenwerking 1 artikel 4 Onverminderd de toepasselijke regelgeving wordt door de partijen een zo breed mogelijke samenwerking in het kader van deze overeenkomst bevorderd in die zin dat vergelijkbare mogelijkheden worden geboden voor deelname aan de samenwerking in de ingenoemde sectoren. 2 artikelen 6 tot en met 13 De partijen komen overeen samen te werken zoals is bepaald in de. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 6 Radiospectrum 1 Voortbouwend op vroegere successen in het kader van de Internationale Unie voor Telecommunicatie komen de partijen overeen de samenwerking en wederzijdse steun met betrekking tot het radiospectrum voort te zetten. 2 In samenhang hiermee bevorderen de partijen een adequate frequentietoewijzing voor Galileo, teneinde de beschikbaarheid van Galileo-diensten voor gebruikers wereldwijd, en met name in Marokko en de Gemeenschap, te garanderen. 3 Bovendien erkennen de partijen het belang van bescherming van het radionavigatiespectrum tegen verstoring en interferentie. Met dit doel bepalen zij de bronnen van interferentie en trachten zij wederzijds aanvaardbare oplossingen ter bestrijding van interferentie te vinden. 4 Niets in deze overeenkomst mag aldus worden uitgelegd dat mag worden afgeweken van de toepasselijke regelgeving van de Internationale Unie voor Telecommunicatie, met inbegrip van de radiovoorschriften. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 7 Wetenschappelijk onderzoek De partijen bevorderen gezamenlijk onderzoek op het gebied van GNSS door middel van communautaire en Marokkaanse onderzoeksprogramma’s, in het bijzonder het kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor onderzoek en ontwikkeling, de onderzoeksprogramma’s van het Europees Ruimteagentschap en de door Marokkaanse organen opgestelde programma’s. Het gezamenlijke onderzoek moet bijdragen aan de planning van de toekomstige ontwikkeling van een GNSS voor civiel gebruik. De partijen komen overeen een mechanisme vast te stellen dat geschikt is om voor nuttige contacten en effectieve deelname aan de onderzoeksprogramma’s te zorgen. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 8 Industriële samenwerking 1 De partijen stimuleren en steunen de samenwerking tussen hun beider industrieën, met name door middel van joint ventures en wederzijdse deelname aan ter zake dienende industriële verenigingen, met als doel het opzetten van het Galileo-systeem en het bevorderen van het gebruik en de ontwikkeling van Galileo-toepassingen en -diensten. 2 Ten behoeve van de industriële samenwerking verlenen en waarborgen de partijen, in overeenstemming met de strengste internationale normen, op de gebieden en in de sectoren die van belang zijn voor de ontwikkeling en exploitatie van Galileo/Egnos, een adequate en effectieve bescherming van de rechten van intellectuele, industriële en commerciële eigendom, waaronder begrepen effectieve middelen van rechtshandhaving. 3 artikel 4, lid 2 De uitvoer door Marokko naar derde landen van gevoelige goederen en technologieën die specifiek ontwikkeld en gefinancierd worden in het kader van het Galileo-programma moet vooraf door de bevoegde beveiligingsinstantie van Galileo zijn goedgekeurd, indien deze instantie heeft aanbevolen om deze goederen te onderwerpen aan een uitvoervergunning in overeenstemming met de toepasselijke regelgeving. Voorts voorziet elke in, bedoelde overeenkomst in een passend mechanisme, volgens hetwelk Marokko kan aanbevelen om bepaalde goederen aan een uitvoervergunning te onderwerpen. 4 De partijen bevorderen nauwere banden tussen de bevoegde instanties van Marokko en het Europees Ruimteagentschap, teneinde het bereiken van de doelstellingen van de overeenkomst te bevorderen. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 9 Handels- en marktontwikkeling 1 De partijen stimuleren handel en investeringen in satellietnavigatie-infrastructuur, apparatuur, lokale componenten van Galileo en toepassingen, zowel in Marokko als in de Gemeenschap. 2 Met dit doel geven de partijen voorlichting over de werkzaamheden op het gebied van Galileo-satellietnavigatie, wijzen zij mogelijke belemmeringen voor de groei in GNSS-toepassingen aan en nemen zij passende maatregelen ter bevordering van die groei. 3 Om de gebruikersbehoeften te bepalen en daar op doeltreffende wijze aan te voldoen, onderzoeken de Gemeenschap en Marokko de oprichting van een gemengd GNSS-gebruikersforum. 4 Deze overeenkomst laat de rechten en verplichtingen van de partijen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie onverlet. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 10 Normen, certificering en regelgeving 1 De partijen erkennen het belang van een gecoördineerde benadering inzake mondiale satellietnavigatiediensten op internationale normalisatie- en certificeringsfora. Met name steunen de partijen gezamenlijk de ontwikkeling van Galileo-normen en bevorderen zij de wereldwijde toepassing ervan met bijzondere aandacht voor de interoperabiliteit met andere GNSS-systemen. Een van de doelstellingen van de coördinatie is een breed en innovatief gebruik van de Galileo-diensten aan te moedigen door te bevorderen dat wereldwijde navigatie- en tijdbepalingsnormen voor verschillende diensten, te weten open diensten, commerciële diensten en diensten ter beveiliging van mensenlevens, worden aangenomen. De partijen komen overeen gunstige omstandigheden voor de ontwikkeling van Galileo-toepassingen te creëren. 2 Bijgevolg werken de partijen, ter bevordering en verwezenlijking van de doelstellingen van deze overeenkomst, in voorkomende gevallen samen in alle GNSS-aangelegenheden die, met name in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, de Internationale Maritieme Organisatie en de Internationale Unie voor Telecommunicatie, aan de orde komen. 3 Op bilateraal niveau zorgen de partijen ervoor dat de regelgeving inzake technische normen en inzake certificerings- en vergunningsvereisten en -procedures betreffende GNSS de handel niet onnodig belemmert. Deze vereisten zijn gebaseerd op objectieve, niet-discriminerende, en vooraf vastgestelde transparante criteria. 4 De partijen keuren de regelgeving goed die het mogelijk maakt om, op het grondgebied binnen hun rechtsmacht, ten volle gebruik te maken van Galileo, met name van de ontvangers en de grond- en ruimtecomponenten. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 11 Ontwikkeling van mondiale en regionale GNSS-grondaugmentatiesystemen 1 De partijen werken samen om grondsysteemarchitecturen vast te stellen en te verwezenlijken die een optimale garantie voor de integriteit van Galileo en de continuïteit van de diensten van Galileo bieden. 2 Zij werken daartoe op regionaal niveau samen aan de verwezenlijking van een op het Egnos-systeem gebaseerd regionaal grondaugmentatiesysteem in Marokko, dat bedoeld is om regionale integriteitsdiensten aan te bieden naast de diensten die door het Galileo-systeem mondiaal worden aangeboden. 3 Op lokaal niveau wordt door de partijen de ontwikkeling van de lokale componenten van Galileo vergemakkelijkt. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 12 Beveiliging 1 De partijen onderstrepen de noodzaak om de mondiale navigatiesatellietsystemen te beschermen tegen misbruik, interferentie, verstoring en vijandige handelingen. 2 De partijen erkennen dat samenwerking ter beveiliging van het Galileo-systeem en de Galileo-diensten, een belangrijke gemeenschappelijke doelstelling is. Zij wijzen in het licht daarvan een instantie aan die belast is met de beveiliging van GNSS en met de raadplegingskanalen. Dit kader zal de continuïteit van de GNSS-diensten beschermen. 3 De partijen treffen alle haalbare maatregelen om de continuïteit en de beveiliging van de satellietnavigatiediensten en de corresponderende infrastructuur op hun grondgebied te verzekeren. Overlay van Galileo-signalen is zonder voorafgaande toestemming van de andere partij niet toegestaan. 4 artikel 4, lid 2, punt 6 Elke uitwisseling van gerubriceerde informatie als bedoeld in, vergt een veiligheidsovereenkomst tussen de partijen. De beginselen, de procedures en het toepassingsgebied worden door de bevoegde veiligheidsinstanties van de partijen vastgesteld. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 13 Aansprakelijkheid en kostendekking De partijen werken in voorkomende gevallen samen om een aansprakelijkheidsregeling en kostendekkingsregelingen vast te stellen en toe te passen, teneinde het aanbieden van civiele GNSS-diensten te vergemakkelijken. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 14 Samenwerkingsmechanisme 1 De samenwerking krachtens deze overeenkomst wordt, namens Marokko, door de Regering van Marokko en, namens de Gemeenschap en haar lidstaten, door de Europese Commissie gecoördineerd en bevorderd. 2 artikel 1 Associatieovereenkomst van maart 2000 In overeenstemming met de doelstelling instellen de partijen, met het oog op het beheer van deze overeenkomst, de in debedoelde samenwerkingsmechanismen vast. 3 De partijen komen overeen dat Marokko de mogelijkheid wordt geboden om overeenkomstig de toepasselijke wetgeving en procedures deel te nemen aan de werkzaamheden van de Europese GNSS-toezichtautoriteit. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 15 Financiering 1 Het bedrag van en de modaliteiten inzake de Marokkaanse bijdrage aan het Galileo-programma via de Europese GNSS-toezichtautoriteit maken het voorwerp uit van een afzonderlijke overeenkomst, volgens de institutionele bepalingen van het Gemeenschapsrecht. 2 Associatieovereenkomst van maart 2000 Op de samenwerkingsregelingen van de partijen in het kader van deze overeenkomst is, in overeenstemming met de, het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal van toepassing. 3 Onverminderd lid 2 zien de partijen, in het geval waarin specifieke samenwerkingsprogramma’s van de ene partij voorzien in financiële steun aan deelnemers van de andere partij, en deze middelen dienen voor de aankoop van apparatuur, erop toe dat de overdracht van deze apparatuur door de ene partij aan de deelnemers van de andere partij vrij van belastingen en douanerechten geschiedt, in overeenstemming met de wet- en regelgeving die op het grondgebied van elke partij van toepassing is. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 16 Uitwisseling van informatie 1 Ten behoeve van de effectieve toepassing van de bepalingen van deze overeenkomst, voorzien de partijen in administratieve regelingen en in de contactpunten die nodig zijn voor overleg. 2 De partijen stimuleren verdere uitwisseling van informatie betreffende satellietnavigatie tussen hun beider instellingen en ondernemingen. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 17 Overleg en regeling van geschillen 1 Op verzoek van een hunner plegen de partijen terstond overleg over iedere vraag omtrent de uitlegging of toepassing van deze overeenkomst. Ieder geschil betreffende de uitlegging of toepassing van deze overeenkomst wordt door de partijen in der minne geschikt. 2 artikel 86 van de Associatieovereenkomst van maart 2000 Indien er geen oplossing wordt gevonden, maken de partijen gebruik van het invastgelegde mechanisme voor de regeling van geschillen. 3 Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie Het bepaalde in de leden 1 en 2 laat onverlet het recht van de partijen om gebruik te maken van het systeem voor de regeling van geschillen waarin devoorziet. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015

Artikel 18 Inwerkingtreding en opzegging 1 Deze overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de maand volgende op de datum waarop de partijen elkaar ervan in kennis hebben gesteld dat de interne procedures die voor de inwerkingtreding moeten worden gevolgd, zijn voltooid. De kennisgevingen worden gericht tot de Raad van de Europese Unie, die optreedt als depositaris van de overeenkomst. 2 Deze overeenkomst kan te allen tijde met één jaar schriftelijk worden opgezegd. 3 Tenzij anders bepaald, laat de opzegging van deze overeenkomst de geldigheid en de duur van de in het kader van de overeenkomst getroffen regelingen, respectievelijk vastgestelde rechten en verplichtingen, onverlet. 4 Deze overeenkomst kan door de partijen bij schriftelijke onderlinge overeenkomst worden gewijzigd. De wijzigingen treden in werking op de eerste dag van de maand die volgt op de datum waarop de partijen de diplomatieke nota’s hebben uitgewisseld waarin zij elkaar ervan in kennis stellen dat de interne procedures die voor de inwerkingtreding moeten worden gevolgd, zijn voltooid. 5 Deze overeenkomst wordt gesloten voor een termijn van vijf jaar vanaf de datum van inwerkingtreding. Zij wordt vervolgens telkens automatisch met vijf jaar verlengd, voor zover niet een der partijen de andere partij ten minste drie maanden voor het verstrijken van de vijfjarige termijn schriftelijk in kennis stelt van haar voornemen de overeenkomst niet te verlengen. 2007 11 19-03-2007 2015 56 02-04-2015 01-03-2015